Tractatus ietudusLibri primi de anima.
Hic reprobat ſolutōnem quā ad p̄dicta potuiſſet dediſſe Emped̓. dicens. Si dicat Emped̓. aīam nō eſſe mixturam ip̄am ſed cauſari ab ea in menbris tuūc querendumeſt ab eo vtrū cōcors mixtura cuiuſlibet menbri eſt cauſaanime aut ſimpliciter aliqua que eſt ẜm quandā ratōneꝫet ꝓportōnem. etſi concedat̉ ꝙ quelibet concors mixtura ēcauſa anime tunc adhuc ſequit̉ in vno corpore eſſe multas animas. Si autem eſt aliquis ſpecialis cauſa tūc debuit illa aſſignari ab Emped̓.Si vero alterum eſt a mixtione. anima quidēigitur carni eſſe intermittitur et alijs partibusanimalis. Adhuc autem ſi quidem non vnaqueqꝫ partium habet animam ſi non eſt anima ratio compoſitionis quid eſt propter qd̓corpus corrumpitur anima deficiente.Hic reprobat alterū menbrū p̄dicte diuiſionis dicensSi aīa dicat̉ ab Emp. eſſe alterū a mixtura menbroꝝ tūcquerēdū eſt de ip̄a aīa vtꝝ ip̄a ſit rō quedā ⁊ ꝓportio mixtionis cuiuſdā cauſata a mixtura menbroꝝ. aut eſt aliqͥdalterū extra rōnem harmonie. Etſi quidē dicat ꝙ eſt mixtura ⁊ rō contemꝑamenti cauſata ab harmonia corꝑalimēbroꝝ. tūc eſt ꝯn̄s ꝯpoſitōnē corꝑis ẜm naturā. ⁊ ẜm eēet hoc nō conuenit. quia aīa eſt mouens ⁊ agens ⁊ continens. Corpus autem eſt patiēs motū ⁊ rectu. Agens autem mouens ⁊ regens in oībus eſt ante patiens motuꝫ ⁊rectū. Si aūt dicat ꝙ eſt alterū extra rōnem menbrorumharmonie exiſtens. tunc ſibi ipſi ꝯtradicet ⁊ preter hoc debuiſſet aſſignare quale quid eſt illud. Hec igitur opiniotales quales dicte ſunt habet ꝯtra ſe oppoſitōes. paruasaūt ⁊ paucas hn̄t rōnes que induxerūt Emped̓. dicenteꝫꝙ aīa eſſet harmonia. quaꝝ vna ē ꝙ videbat̉ Empedoclimirū. ſi aīa non eſt harmonia carnis ⁊ oſſis ⁊ hmoi quare ꝑ ſubtractōnem carnis ⁊ oſſis aīa deficit in anīali. Adhuc aūt ſi dicat̉ aīa non eſſe in qualibet parte. ita ꝙ quelibet partiū habet aīam eo ꝙ aīa nō eſt rō ⁊ ꝓportio compoſitōnis vel mixture que ē igit̉ cā ꝙ iſta menbra corrūpunt̉qn̄ deficit aīa ⁊ expirat. He aūt rōnes indigne ſunt vtſoluant̉. Quoniā aīa non deficit ſubtracta carne. aut aliqͣtali parte qꝛ deſtruit̉ organū eius et ꝓpria materia in quaeſt. ⁊ ideo forma que eſt aīa ſaluari nō p̄t preter intellectualem animā que aliquid habet preter corpus ſaluās ip̄aꝫCorrumpit̉ autem ⁊ ſoluitur harmonia corporis egrediente aīa ideo quia anima cōtinet corpus ⁊ mixtura etet ideo cōtinēte ablato. neceſſe eſt ſolui harmoniā cōmixtionis. ⁊ compoſitōnis.Ꝙ igitur nō harmoniam poſſibile eſt eſſe animam neqꝫ circulariter moueri manifeſtum exdictis ẜm accidens autem moueri eſt ⁊ mouere ſeipſam vt moueri quideꝫ in quo eſt hoc autem moueri ab anima. aliter autem non ē poſſibile moueri ẜm locum ipſam.Hic. p. recapitulat di. ꝙ qͥdē igit̉ nō ē poſſibile aīaꝫ eē harmoniā. ⁊ ꝙ nō p̄t circulariter moueri ē manifeſtuꝫ ex hisque inducta ſunt ẜm accn̄s āt ſicut dictū ē ꝯtingit anīammoueri ⁊ mouere qͦdāmō ſeip̄am. mouet̉ em̄ corpꝰ ī quoeſt anima et hoc corpus mouetur ab anima ⁊ ita mouendo corpus. mouet anima quodāmodo ſeipſam. quiamouētibꝰ nobis ncc̄e ē moueri ea q̄ in nob̓ ſūt. Froc āt qͥdā dicūt hr̄e dubitatōeꝫ de ītellectu ſꝫ d̓ hͦ erit īferiꝰ ẜmo.
Ationabilius autem dubitabit vtiqꝫaliquis de ipſa tanqͣꝫ que mouetur inhuiuſmodi conſiderās. Dicimus em̄animaꝫ triſtari gaudere confidere timere Amplius autem iraſci ⁊ ſentire ⁊ intelligere. Hecautem omnia motus videtur vnde opinabat̉aliquis ipſam moueri.Iſtud eſt aliud capitulū in quo improbat illā opinionēque dicit aīam eſſe numerū ſeip̄m mouentē. Dicēs ꝙ rationabilius aliqͥs accipiet dubitatōnem an mouet̉ animaꝯſiderans ea que nūc inducent̉. ex illis em̄ aīa forte ẜm ſeip̄am moueri videbit̉ alicui. motu phyſico qui eſt alteratio. ⁊ qui etiā eſt in aliquibꝰ cū motu locali. dicimus enimaīaꝫ triſtari gaudere cōfidere ſperare ⁊ timere. Ampliusaūt iraſci ⁊ ſentire ⁊ intelligere. Hec aūt oīa vident̉ diceremotus. ⁊ cū hec inſunt anime. videbat̉ alicui aīam ẜm ipſa moueri. ſunt em̄ oīa iſta paſſiones ſiue paſſibiles qualitates illate ẜm qͣs ē ph̓yca alteratio vt ī vij. phyſicoꝝ d̓r.Hoc autē non eſt neceſſe. Si enim ⁊ qͣꝫ maxime gaudere aut dolere aut intelligere motusſunt et vnumquodqꝫ moueri aliquid. Moueri autem eſt ab anima vt iraſci aut timere ī eoꝙ corpus quodammodo mouetur. Intelligere autem huiuſmodi forſitan alterum aliquidHorum autem accidunt alia quidem ẜm locimutationem quorundam modorum. alia vero ẜm alterationem. Qualia autem et quomodo alterius rationis eſt Dicere autem iraſcīanimam ſimile eſt. Etſi aliquis dicat eam texere vel edificare. melius em̄ fortaſſis eſt nō debere aīam miſereri aut addiſcere aut intelligere ſed hoīem aīa Hec aūt nō tanqͣꝫ motu in illaexiſtente ſed aliqn̄ quidē vſqꝫ ad illam. aliquando quidē ab illa vt ſenſus quidē ab his. Reminiſcentia vero ab illa motus qui ſunt in ſēſibilibus organis aut quies.Hic. p. reprobat iſtā pōnē di. ꝙ nō nccārio ſeqͥt̉ ex hisꝙ aīa ẜm ſe alteret̉. qꝛ hec nō ſūt in aīa. ſꝫ potius ab aīa incorꝑe vel in corꝑis aliqͣ ꝑte. q̄ mouet̉ iſtis paſſionibꝰ que īducte ſunt. Si em̄ maxime gaudere dolere aut intelligereintellectu poſſibili qͥ venit de ignorātia in ſcīam. ſunt motus phyſici. tunc magis ꝯtingit moueri vnūqd̓qꝫ menbrū qͣꝫ aīam ẜm ſe. ſed moueri ſic ab aīa eſt ſicut iraſci. auttimere. ex eo ꝙ anima ex aliqua cauſa cor ſic vl̓ aliter moueat quando enim iraſcitur primo mouet anima cor ẜmſyſtolem ꝓpter conturbatōnem. ⁊ ẜm dyaſtolē ꝓpter nocumentū repellendū. Qn̄ aūt timet tūc mouet̉ ẜm ſyſtolēꝯtinue. Intelligere aūt ẜm intellectū poſſibilem forſitanaut ē hmōi ꝙ nō ſine motu cuiuſdā ꝑtꝭ corꝑis expiet̉ autforſitan ē alteꝝ qͥddā. qm̄ ẜᵐ qd̓ cōicat ei qd̓ cōicat corꝑinō ſit ſine motu cuiuſdā ꝑtis corꝑis. ẜm āt qd̓ ē ī ſe virtꝰnō cōicans corꝑi fit ſine motu corꝑis. vt poſtea dicel̓. Eorū aūt q̄ fiūt cū motu corꝑis q̄dā quidē fiunt in eo qd̓ ẜmlocū mouet̉. Qꝛ ſyſtole ⁊ diaſtole fiūt ī eo qn̄ ẜm locū mouet̉ ꝯſtringendo ſe ⁊ aperiendo. Quedā āt fiūt ẜm alterationē vt motꝰ qͥ ē in ip̄is paſſionibꝰ calefacto ſanguine vel