Libri primi de anima.Tractatus ſecūdus

ẜm accn̄s ſic mouet̉ inqͣꝫtū aſpectꝰ eius qͥ natura ē rectꝰ īcirculū eſt reflexus. Nec poteſt dici ꝙ cauſa motuū animeſit corpus. qꝛ anima ponit̉ mouere ⁊ magis cauſare motum in corpore qͣꝫ econtrario. Igitur videt̉ ex omnibꝰ hisque dicta ſunt animā male dici mouentem ſe circulariteret per hoc mouere corpusAtuero neqꝫ qꝛ melius dicitur ⁊ oportebatꝓpter hoc deum facere circulariter ferri animāquia dignius ſit ipſi moueri qͣꝫ manere: moueri aūt ſic qͣꝫ aliter. Quoniā aūt huiuſmodi intentio eſt alteris ratōibꝰ magis propria. hancquidem dimittamus nūc.¶ Hic ph̓s iterū reprobat dictū Platōnis dicens ꝙ plato nō aſſignauit cauſam quare melius d̓r ⁊ magis ꝯgruit deū deorum animā ſic feciſſe vt moueretur qͣꝫ quieſceret. nec aſſignauit cauſam quare melius eſt ipſam circulariter mouere ſeipſam qͣꝫ alio motu locali. ⁊ ideo dictū ſuūſine cauſa eſt ⁊ ſine ꝯſideratione ph̓ie. qꝛ ph̓orum eſt cauſas oſtendere eoꝝ que dicūt. Et qꝛ hec intentio qua queritur qualiter anima a deo exiuit in eſſe ⁊ qualis ſit in ſeipſa vtrū quieſcēs vel mota magis ꝓpria eſt alteris rōnibꝰ q̄in pͥma ph̓ia ſunt. ideo nūc dimittenda eſt.¶ Illud aūt incōueniens accidit ⁊ huic ratiōi⁊ pluribꝰ que de anima. Copulāt em̄ ⁊ ponūtin corpus aīam nihil determinātes ꝓpter quācauſam ⁊ qūo habente corpore. Et tamē videtur hoc vtiqꝫ neceſſariū eſſe. ꝓpter em̄ ꝯmunitatem hoc quidē agit aliud. hoc auteꝫ patit̉. ⁊hoc quidē mouet. illud aūt mouetur. Hoꝝ autem nihil ineſt adinuicē quibuſcūqꝫ. Hi autēſolum conātur dicere quale quid ſit anima Deſuſcepto aūt corpore nihil.Hic ponit vltimā rōnem dicens. ꝙ huic opinioni ⁊pluribꝰ alioꝝ accidit vnū ꝯmune inconueniens. hoc eſt. ꝙomnes in hoc ꝯueniūt ꝙ aīa copulat̉ corpori ſicut motormobili ⁊ actus eius. ⁊ nihil determināt de corpore ꝓpterquā ſcꝫ cām ⁊ qualium diſpoſitionuꝫ corporis ſit animamoror ⁊ actus. ⁊ tn̄ hoc eſt ſimpl̓r ncc̄ariuꝫ. qꝛ nō qd̓libetagens agit in hoc patiens. neqꝫ hoc agēs in quodlibet patiens. ⁊ ſil̓iter nō quilibet motor mouet qd̓cunqꝫ mobileſed ꝓpter ꝯmunicatōem ⁊ ꝓportionē q̄ eſt inter hoc agēset patiens. illud agit ⁊ hoc patit̉. ⁊ hoc mouet ⁊ illud mouet̉. Licꝫ em̄ materia ⁊ forma nō ꝯmunicent in aliqͣ aliaforma vel in aliqua alia materia que ſic media inter ea. eoꝙ nō ꝑ medium forma vnit̉ materie tn̄ hec materia ꝓpterappropriatā pͥuatōnem q̄ eſt in ea efficitur ꝓpria materiahuius forme. ⁊ ſil̓r hic motor ꝓprius efficitur huius moti et hec pͥuatio in eſſentia eſt idem forme licet ẜm eſſe ſitdifferens¶ Adhuc determinatū tanqͣꝫ ꝯtingens ſit ẜmpythagoricas fabulas quālibet animā quodlibet corpus ingredi. Uidetur em̄ vnūquodqꝫꝓpriam habere ſpēm ⁊ formam. Simile itaqꝫaliquid diſcūt ſicut ſi aliquis dicat tectonicaꝫ

in fiſtulas ingredi. Oportꝫ em̄ artem qͥdemvti organis. animam aūt corpore¶ Hic ph̓s reprobat iſtam opinionem amplius Dicēsꝙ quidā videntur loqui de anima an ſi ſibi aptatū ſit qd̓libet corpus indifferēter Dicūt em̄ ſoluꝫ in ꝯmuni qͥd ſitaīa. ꝙ videlicet ſit aut ſphera indiuiſibilis. aut numerusmouens ſe. ac ſi oīs aīa ſit omni aīe eiuſdē ſpēi. ⁊ nihil dicūt de natura corporis qd̓ ſuſceptibile eſt anime quare ſcꝫhoc habeat figurā equinā. hoc aſininā hoc humanam. etiſtā differentiā quā videmus in figura ⁊ ſitu organoruꝫet mēbroꝝ diuerſificari in quolibet aīali ac ſi ipſi arbitrent̉fabulas pythagore in legibꝰ ſuis dictas eſſe veras. Uolens em̄ pythagoras facere ciues colere pietatē ⁊ iuſticiā.fabulatus eſt aīas maloꝝ ciuium exire de vno corpore inaliud corpus deterioris ꝯditionis. ita ꝙ anima homīs ingrederetur corpus leonis vel aſini. Quod nullo modofieri p̄t ẜm naturam. qm̄ nō eſt diuerſitas in figuris ⁊ organis corpoꝝ niſi ꝓpter diuerſitatem animaꝝ. qꝛ diuerſitas materie eſt ꝓpter diuerſitateꝫ forme. Sicut em̄ videmus in artibꝰ mechanicis ꝙ quelibet querit ſua ꝓpria inſtrumenta ꝑ que expleat ſuas operatōes. ⁊ nō p̄t explereper alia. Ita eſt de animalibꝰ diuerſis in ſpecie ⁊ in numero. Architectonica que ſtruit domos querit ſecurim ⁊ dolabrā. ⁊ non p̄t ꝑficere opus ſuū per fiſtulam vigellam velalia inſtrumenta alterius artis. Ita eſt etiā ꝙ anima leonis querit menbra leonis ſibi ꝑ que ⁊ nō ꝑ alia p̄t explereſuas operatōes. Si ergo debet ſciri animaruꝫ diuerſitasdeterminādū eſt neceſſario de corpore cuiuſlibet aīe. ⁊ quinon determinat de anima ꝓut exigit hoc corpus vel illudfacit ac ſi aliquis in artibꝰ putet architectonicā que eſt cōſtructiua domus. inſtituat ſibi inſtrumenta tibicinuꝫ ſicutfiſtulas ⁊ folles ⁊ ꝑ illas faciat opus domusLia aūt quedā opinio tradita eſt de aīacredibilis quidē multis ⁊ neqꝫ vna minor his que dicta ſunt. Rōnes aūt tanquamdirectiuas prebens ⁊ in ꝯmuni factis rōnibꝰHarmoniam em̄ quandam dicūt Etem̄ harmoniam temperamentum ⁊ ꝯpoſitioneꝫ eſſeꝯtrariorum ⁊ corpus componi ex ꝯtrarijs.¶ Iſtud eſt aliud capitulum in quo ponit aliam opinionem de anima que conuenit in aliquo cum alijs prehabiſtis ⁊ multis fuit credibilis. ⁊ non habet minorem probabilitatem qͣꝫ aliqua dictarum opinionū. Quia inter omnes prebet rationes directe phyſicas. quando ratōes omnium opinionum in ꝯmuni conferuntur. Dicunt em̄ iſtiphiloſophi. ꝙ ꝯtraria que ꝯueniunt dupliciter ſe cōplectuntur. Quandoqꝫ em̄ ꝯplectūtur ſe non ſaluatis qualitatibꝰ eoꝝ que ꝯplectūtur. ſicut faciūt miſcibilia i mixtoet hec vocat̉ mixtio ſicut in fine primi perigeneos diciturAliqn̄ vero ꝯplectūtur ſe ita ꝙ ſaluantur ſpecies ⁊ qualitates ꝯplexorum. ſicut homogenea ꝯueniunt ad heterogeneoꝝ conſtitutionem. ſicut os caro ⁊ neruus. ⁊ hmōi inꝯſtitutionem manus. Dicebant igitur ꝙ harmonia ⁊ ꝓportio ⁊ temperamentū ꝯmixtionis eſt anima. eo ꝙ videbant oīa ꝯmiſceri ⁊ cōponi ẜm medietatē geometricā. ⁊hanc medietatem rationem ſiue proportionem temperamenti ⁊ compoſitionis ⁊ mixtionis dicebāt eſſe animamCuius ſententie pͥmus defenſor fuit Empedocles quinullam omnino formā in entibꝰ eſſe dicebat