De opinionibusantiquorum
veritate oportet ꝙ intellectus. ſit hic circulus de quo dictum eſt. Dictum eſt em̄ ꝙ actio ⁊ motus intellectus ſitintelligentia ſiue intelligere. ⁊ intelligentia eſt circulatio.ſicut dicit Plato ſiue motus circuli. oportꝫ ergo ꝙ intellectus ſit circulus. motus em̄ circuli circulatio eſt et motus intellectus intelligentia eſt. Sicut igitur ſe habetmotus ad motū. ita mobile ad mobile. ſꝫ Plato dicit intelligentiā eſſe circulationem. ergo neceſſe hꝫ dicere intellectum eſſe circulum. Si aūt hoc ꝯcedatur tūc oportꝫ ꝙ intelligentia intellectus ſemꝑ aliquid intelligat idem. ⁊ ꝯtinue reflectatur ſuꝑ illud. ⁊ hoc oportꝫ ex eo ꝙ intellectusnoſter eſt ſicut ꝑpetua circulatio celi que ſemꝑ in idem reuertit̉. ⁊ hoc quidem falſum eſt. qꝛ nulla eſt intelligētia circularis Si em̄ eſſet aliqua talis oporteret ꝙ eſſet aut practica ſicut artes mechanice que rocinant̉ de operibꝰ. Autſpeculatiua quarū finis eſt ꝟitas ſcita. Et nos videmꝰ ꝙomnes practice directe vadūt ad finē ſuū qui eſt id quodoperatū ⁊ ꝯſtitutum eſt per artem. ſicut domus aut lectus. ⁊ non reuertūtur ſpeculatiue aūt terminātur rōnibꝰdefinitionū que ſunt pͥncipia in ipſis ⁊ ꝓcedūt directe adꝯcluſionē. Ratio em̄ omnis que certa eſt aut eſt incōplexi. aūt eſt ꝯplexi. ⁊ ſi eſt quidem incomplexi ꝑ ipſam habemus ſcientiā quidditatis rerum que vocatur ſcientia qͥdet illa vocatur definitio. Si autē eſt cōplexi per ipſum adquirimus ſcientiam ꝓpter quid aliquid ineſt ſubiecto. ethoc eſt demonſtratio. ⁊ in ſcientijs intellectiuis nō habemus aliud. qꝛ probabiliū eſt opinio ⁊ non intellectus Demonſtrationes aūt ſunt finite. quia ſunt a principio quodeſt cauſa dicens ꝓpter quid que eſt medius terminus ineis. ⁊ finem habent determinatū ad quem procedunt quieſt aut ꝯcluſio aūt ſyllogiſmus. Si em̄ ꝯcludantur vltime concluſiones tunc eſt ſtatus in eis. ſi autē non cōcludantur ille. tunc ꝯcluſio ſumetur in alio ſyllogiſmo ꝓ poſitione. ⁊ adiūgetur aliud medium ⁊ alia maior extremitas ⁊ ꝯcludetur alia ꝯcluſio. ⁊ ideo non reuertūtur in idēomnino a quo inceperunt. ſicut facit circulatio celi. Accipiunt em̄ ſemper medium aliud ⁊ vltimā extremitatemaliam. ⁊ ꝓcedunt ad finem determinatum. vltimū auteꝫeſt extremitas. qꝛ extremū ⁊ vltimū ſunt idem. ⁊ ſic ab hͦꝓcedit in finem in quo erit ſtatus. Circulatio aūt reflectit ſe in principium vnde incepit. Definitiōes aūt om̄esquibꝰ nos ſcimus quid eſt res ſunt finite. Quia definiētia in generibꝰ pͥmis ſtant. eo ꝙ extra genus pͥmum nihilvniuocū inuenit̉ qd̓ in definitione poni poſſit. ergo intellectus non eſt circulus.¶ Amplius aūt ſi eadē circulatio multotienseſt oportebit multotiens intelligere idem¶ Hic ponit aliam rōnem dicens. cū circulatio ſit circūli reuolutio que multotiēs fit ſicut reuolutio celi. tūc multotiens intelligeret idem ⁊ eueniret ab eadē in idem intelligendo. Cum aūt id a quo ꝓcedit intellectus ſit notuꝫper ſe. erit idem notum ꝑ ſe ⁊ nō notum ꝑ ſe. ⁊ ſic ꝯtradictoria de eodem verificabūtur. Si vero dixerit aliquis ꝙPlato nō loquitur ẜm veritatem. ſed ẜm metaphoramet aſſimilauit intellectū motui circuli. hoc eſt peccatū in ꝓblematibꝰ. qꝛ ꝯtra metaphoras nō ꝯtingit vti rationibꝰobuiatiuis.¶ Adhuc autē intelligentia aſſimilat̉ cuidamſtatui ⁊ quieti magis qͣꝫ motui. eodem auteꝫmodo ⁊ ſyllogiſmus.
¶ Hic ph̓us ponit aliam rōnem dicens. ſi dictum illudnō obſtat adhuc ſequitur incōueniens. qꝛ intellectus magis aſſimilatur quieti qͣꝫ motui. ⁊ ſimiliter eſt de ſyllogiſmo. Si em̄ ꝯſideretur id in quo quieſcitur hoc eſt formaque intenditur ꝑ totum motum. ⁊ eſt ꝑfecta cum motusſit actus imꝑfectus. Intelligere aūt non eſt actus imꝑfectus ſed ꝑfectus. ⁊ ſimiliter ſyllogiſmus. ⁊ ideo magis aſſimilatur ei in quo quieſcitur. Nihil em̄ ꝑfectius eſt in aīaqͣꝫ intelligere ẜm actu ⁊ ꝯſiderare ꝑ ſyllogiſmū. qm̄ hoc eſtꝑfectius qͣꝫ potentia intelligens ⁊ qͣꝫ habitu intelligens. ⁊ideo illa oꝑatio pars eſt beatitudinis ⁊ optimū aīe intellectiue admirabiles habens delectatōes quibꝰ nihil eſt ꝯtrariū. ⁊ ideo etiam d̓t ph̓us in vij. phyſicoꝝ. Aīa in ſedēdoet quieſcendo fit prudens¶ Atuero neqꝫ beatum quod nō facile ſed violentum. Si aūt eſt motus ipſius nō ſubſtantia extra naturam vtiqꝫ mouebitur. Laborioſum aūt eſt ꝯmiſceri animam corpori nec poſſibile abſolui.¶ Hic ph̓s ponit aliā rōnem dicēs. nō p̄t dici ꝙ intellectus ſit numerus ꝯplexus corꝑi ⁊ nō corpus. qꝛ tūc ſequitur ad minus ꝙ ſit virtus operās in corꝑe ſicut viſus inoculo. qꝛ om̄is ꝟtus ꝯplexa ad corpus ⁊ ꝓportionata eſtſic corꝑi īmixta ꝙ nō oꝑat̉ ſine ip̄o. eo ꝙ ipſa ꝟtus eſt actus corꝑis vel ꝑtis eius. ⁊ tūc intelligere nō eſt beatū neqꝫ felicitas. qꝛ id nō eſt leue ſed eſt quaſi violentū. ⁊ ex obligatione corꝑis in quo eſt non eſt aliquid beatitudinis etfelicitatis. tale āt eſt intelligere intellectus ſi eſt virtus cōplexa ad corpus. Si em̄ motus qui eſt intelligere eiꝰ velintelligentia eſt extra naturā intellectus. ⁊ eſt a corꝑe in qͦeſt. tūc laborioſa eſt actio ſicut videre audire ⁊ oꝑatiōesque in organis fiunt corporalibꝰ. laborioſuꝫ em̄ eſt in operante ꝯmiſceri corꝑi. nec habere oꝑatōeꝫ a corꝑe abſolutā¶ Et adhuc fugiendum ſi quidem melius eſtintellectum nō cum corpore eſſe. quemadmodum ⁊ ꝯſuetum eſt dici ⁊ multis videt̉¶ Hic ponit aliā rōnem dicēs. ſi aīa intellectualis vt d̓tPlato deſcēdit ꝑ capricornū a ꝯpari ſtella. ⁊ ſit in deſiderio eius incorꝑari. vt d̓t. oportet intellectuꝫ potius fugereincorꝑatōem. melius em̄ eſt intellectui nō eſſe in corporeita ꝙ ſit īmixtus ei ⁊ nō ſeparatā hꝫ actōem. qͣꝫ eſſe cū corpore ⁊ incorporatū ⁊ īmixtū ei intantū ꝙ nō agat ſine ip̄oet hoc quidē ꝯſuetū eſt ſic dici ⁊ multis videt̉. qꝛ etiā verum eſt ꝙ intellectus nullius corꝑis eſt actus ⁊ operationem in corpore habet liberrimam.¶ Immanifeſta aūt ⁊ circulatio ferri celū cauſa Neqꝫ em̄ anime ſubſtantia cauſa circulariter ferri aīa ſed ẜm accidens ſic mouetur. Neqꝫ corpus cauſa ſed magis illi.¶ Hic ph̓s alia rōne improbat dictū Platōnis dicēs ꝙPlato adhuc peccauit. qꝛ cū diceret celum circularit̓ moueri non dicit cauſam manifeſtaꝫ illius motus. Precipuecum ipſe ponat celuꝫ eſſe nature ignis. cuius eſt recte moueri niſi reflectat̉ in circulū iuſſu dei deoꝝ. ⁊ tūc accidit eicirculariter moueri ⁊ nō ꝯuenit ei ꝑ ſe. neqꝫ etiā animecōuenit ſubſtantialiter ẜm Platonē circulariter moueri. ſediij.