Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

antiquorum.De opinionibus

Anima igit̉ erit in loco circūſcripto. ita erit ei aſſignarepͥncipium medium finem in loco. ſic ipſa erit corpus.Et ex hoc ſequitur ipſa ſit pͥmum mouens. quontam omne corpus eſt motū ab alio diſtincto ab eo eſſentiam tm̄ vel diſtincto ab eo eſſentiam locum. vt in octauo phyſicoꝝ dicitur. in. vij. Et ſequitur etiam ipſanon ſit omniū cognitiua. quia ſupra probatum eſt potentia determinata corporeitate poteſt fieri omnia. ſequitur etiam ipſa non ſit incorporea. vt de ſe patꝫ. ſicex ſola iſta poſitione omnia que animā definiūt ſunt deſtructa. Si vero ſicut ipſi dicūt mouere ſeipſam eſt ſubſtantia anime ſicut definiēs eſt ſubſtātia definiti ſic oportet non inſit ẜm accidens. ſicut album vel tricubitū dicitur moueri. hec aūt mouentur ẜm accidens. ex eo inſunt ei quod ſe mouet̉. quod eſt corpus. Et ideo non ſequitur albedo vel menſura tricubiti per ſe ſit in loco. ſꝫhoc ſequit̉ vtiqꝫ de anima que ẜm naturam ſubſtantiaꝫponitur participare motum. Non em̄ poteſt dici circūlariter mouetur. quoniā hoc modo anima animaliū nonmouet corpus. neqꝫ talis motus manifeſtatur in ipſa. vtmanifeſtū eſt. Amplius autē ſi natura mouetur violētiamouebitur. ſi violentia natura. Eodem autem modo ſe habet de quiete. In qd̓ em̄ mouetur natura quieſcit in hoc natura. in quodautē violentia quieſcit violentia Quales autem violenti motus anime erunt quietes neqꝫ fingere volentibꝰ facile eſt reddere. Hic ph̓us ponit aliam rōnem ad idem dicens omne qd̓ mouetur aliquo motū quocūqꝫ illud etiam moueripoteſt motu ẜm locum naturaliter mouetur vel violenteAnima ergo ſi mouet̉ naturaliter etiam mouetur violente. econuerſo ſi mouetur violente etiam mouet̉ naturaliter. Et eodem modo ſe habet de quiete in quēcūqꝫ locūmouetur naturaliter quieſcit naturaliter. ad quecunqꝫlocū mouet̉ violenter in eodem quieſcit violenter. ſicut inquinto phyſicoꝝ oſtenditur. In quibꝰ auteꝫ locis habeataīa motus naturales quietes in quibꝰ habeat motusviolentos quietes violentas erit facile aſſignare etiam ſi habeat licentiā fingendi. qꝛ neqꝫ ſil̓e aliqͥd poterit inuenire Amplius autem ſiquidem ſurſum mouebit̉ignis erit. ſi vero deorſum terra. Hoꝝ em̄ corporum motus hi. Eadem aūt de medijs Hic ph̓s ꝓbat dictū ſuū inducendo ad aliud incōueniens dicēs exquo locales hꝫ motus omne qd̓ phyſice qcūqꝫ motu ſe mouet̉. ea ſunt eiuſdem nature quorummotus eſt ad locū vnū eūdem ſi detur aīam ſurſum moueri. ipſa erit ignis vel ignee nature. ſi vero deorſum moueri. ipſa erit terra vel terree nature. qm̄ iſti motus ſuntiſtoꝝ corpoꝝ. Et eodē modo ſequit̉ aliquid ſit de natura mediorum elementoꝝ ſi dicatur ad loca medioruꝫ elementoꝝ moueri naturam. Quoniā aūt videtur mouere corpus ratōnabile eſt his mouere motibꝰ quibꝰ ipſa mouetur Si autem hoc conuertentibꝰ dicere ve-

rum ẜm corpus mouetur hoc ipſa Corpus aūt mouet̉ ẜm loci mutationem quare etanima mouebitur ẜm corpus aut tota aut ẜmpartes tranſlata. Si aūt hoc contingit exeunte iterum ingredi. Ad hoc auteꝫ ſequereturreſurgere mortua animaliū. Motum aūt ẜmaccidens ſi ab altero moueatur. Depellet̉ em̄vtiqꝫ violentia animal. Non oportet autē cuia ſeipſo moueri inē ī ſubſtātia hoc ab alio moueri niſi ẜm accidēs: ſicut neqꝫ quod ẜm ſe bonum aūt ꝓpter ſeipſum. hoc quidem ꝓpter aliud eſſe: hoc autem alterius cauſa. Animā aūtmaxīe dicet aliqͥs vtiqꝫ a ſenſibilibꝰ moueri ſiquidem mouetur. Fic ph̓us oſtendit quo motū anima debet ſeipſammouere dicens. Qꝭ exquo oſtenſum eſt pͥmū mouensſeip̄m. mouet ſe ẜm motum localeꝫ. vt in phyſicis eſt determinatum. anima eſt pͥmum mouens ſeipſum in ſuoordine. oportet anima moueat ſeipſam locimutatione.Quia aūt d̓r etiam mouere corpus rōnabile eſt moueat ipſum corpus ſpēbꝰ motuū quibꝰ ipſa mouet̉ quando mouet ſeipſam. Si aūt ꝯcedatur hoc tunc etiā ecōuerſo verum erit dicere anima mouetur motibꝰ quibꝰ mouetur corpus. ex hoc ſequit̉ anima mouet̉ in corpus ſicut in locum. non ſicut in id cuius ipſa eſt ꝑfectio. Cumigitur corpus moueatur de loco ad locum. oportꝫ nature tranſitus motus ſit de corpore ad corpus ſicut deloco ad locum. quo ad vegetabile ſenſitiuum rationaleaūt ad minus ẜm partes illas tranſferatur que dicunturmouere ſeipſas. Si ergo ſit tranſitus de loco ad locum.etiam poteſt redire quando vult ad locum vnde exiuit.Primo ergo p̄t iterum ingredi corpus quod mortuū fuitex hoc ab eo exiuit anima. ſequitur ex hoc eadē corpora ſepe reſurgunt. igitur ſepe moriūtur. quod eſt abſurdum. Si autem dicatur ẜm accidens mouetur de corpore in corpus. ſicut dixit Plato quando dixit a cōparibus ſtellis deprimi animas in hec corpora. quando autēde corpore ad corpus veniunt in ſecūda tercia ſic deinceps tranſcorporatione tunc depelluntur violentia male meriti quod geſſerunt in corpore. ſicut aliquando impellitur animal motu impulſionis violenter. tunc ſequitur non naturaliter ei inſit motus. ſic per motuꝫ definiri non debuit. Cuꝫ em̄ ineſt naturaliter motus ſicut definiens ipſuꝫ oportet ipſum ſecundum hunc motumab alio aut ſecundum accidens moueri. ſed per ſeipſum.ſicut neqꝫ dicimus id quod eſt per ſe bonum propterſe appetibile ſecundum eandem bonitatē appetibilitatēſit propter aliud bonum. aut ex alia cauſa appetibili queſit cauſa extrinſeca. Si aūt concedatur anima ab extrinſeco moueri aliquo. hoc non erit ſicut motus impulſionisviolente. ſed ſicut dicimus eam moueri a ſenſibilibꝰ ſecundum obiecta ſunt mouentia ſenſus patientes. qꝛ ſentiunt intus ſuſcipiendo ſpeciem ſenſibilem. de hoc autemmotu patebit inferius in ſecundo.At vero etſi mouet ipſa ſeipſam ipſa mouetur vtiqꝫ. Quare ſi omnis motus ex diſtan-