De opinionibusantiquorum.
ſed dilatatur ad timorem cōtradictorij. cū certa ratōnenon ſit ꝓbata concluſio. Senſus aūt firmiſſime corporiseſt quoniā acceptiuus eſt corporalis forme. neqꝫ hoc facitſenſus exterior tm̄ ſed etiam ſenſus interiores qui particularium formis informant̉ que ab indiuiduantibus nōſunt ſeparate. Cum igitur oīs accepto ſiue conceptio aīeaut ſit vniuerſalis aut ꝑticularis ⁊ ſi vl̓is tūc aut ſimplexaut cōplexā ⁊ ſi ē ꝯplexā aut ē ſtans ī vno aūt dilatata adformidine oppoſiti ⁊ nō poſſunt eſſe plures. oportet ꝙ oīaque ſunt in anima ſunt ꝑ hec quattuor. Cum aūt om̄iscognitio ſit ꝑ ſimilitudine cognoſcentis ⁊ cogniti vt dictūeſt. oportet ꝙ ipſa aīa ſimilitudinē habeat ad iſta quattuorCum igitur vnitas forme ⁊ binarius ⁊ trinarius ⁊ quaternarius ſint ip̄e ſpecies ideales que ſunt principia rerūet ſunt de numero elementoꝝ primoꝝ elementantium oportet ꝙ anima ſit ratō elementalis iſtorum numeroruꝫeo ꝙ omnes res iudicant̉ ⁊ cognoſcunt̉ aut intellectu autſcientia aut opinione aut ſenſu ſicut dictum eſt. Iſti em̄ numeri ſunt forme pͥme ⁊ ſpecies ⁊ pͥncipia reꝝ. Et Platoquidem in Timeo dicit aīam eſſe quaſi naturam mediāinter intelligentias ⁊ naturam ⁊ ſi ſic ſit media. oportꝫ ꝙſit numerus idealis. ab intelligentia quidem ẜm ordineꝫnature ꝓductus. ⁊ ante naturam exiſtens.Quoniā autem ⁊ motiuū videbatur anīa eſſeet cognoſcitiuū quidam complexi ſunt ex vtriſqꝫ enunciantes animam eſſe numerum mouētem ſeipſum. Differunt autem et circa multitudinem. hi quidem enim vnum illi vero pluradicunt. Conſequenter autem his et animamaſſignant. motiuum enim ẜm naturam pͥmorum exiſtimauerunt non irrationabiliter. vndequibuſdam viſum eſt ignem eſſe. Etenim hicin partibus ſubtiliſſimus eſt et maxime elemētorum incorporeum.Oſtenſis his que mouerunt antiquos ad dicendū ꝙanima definienda erat per motiuum ⁊ habitis his ex qͥbus alijs videbatur ꝙ definienda eſſet per cognitiuumfuerunt quidam vtrunqꝫ iſtorum complectentes ⁊ definientes animas per vtrunqꝫ dicentes. Animā eſſe numerum ſeip̄m mouentem. Numerum quidem dixerunt ipſam eſſe propter rationes Platōnis qui numerum vt dictum fuit ponebat eſſe principium omnium rerum. vt exillo potentiaꝫ cognoſcitiuam omniū haberet. ⁊ per ſeip̄mmouentem dicebat. vt ex illo mouerentur corpora per rationē ſuperius introductam. ⁊ in hāc aīe ratōnem plurimi conſenſerunt antiquorum ſtoicorum. Quia ex iſta vtdebatur eis ꝙ animam probarent immortalem eſſe. Licet autem omnes in hoc cōueniant. ꝙ aīa eſt ex principijsprimis. tamē in duobꝰ differūt. quoꝝ vnū eſt que ſint illaprincipia prima. Scd̓m quot ſunt numero. Qaxime vero in hoc differunt ꝙ quidā ex eis dicūt principia eſſe corporea. Quidam vero dicunt ea eſſe incorporea ⁊ miſcetprincipia ex eis et ad hoc vtraqꝫ referenda eſſe principiadicunt. Et in multitudine principiorum differunt. Quoniam quidam eorum dicunt eſſe vnum ⁊ quidam pluraEt ex his principijs que ponunt tradunt animaꝫ eſſe corpoream vl̓ incorpoream. ⁊ vnum vel plura. Qꝭ autē di-
cunt ꝙ natura principiorum eſt motiua. non eſt irrōnabilevt ſupra oſtenſum fuit. ⁊ quia quidaꝫ putabant ꝙ primūmotiuum omnium et incorporeum eſt ignis ideo dixerūtꝙ anima eſt quidam ignis. hoc enim eſt ſubtiliſſimū omnium corporum ſpecie ẜm partes ſuas ⁊ inter omnia elementa eſt maxime incorporeus ⁊ ſpiritualis. ⁊ mouet aliaſicut videtur cum ip̄e maxime ſit mobilis.De mocritus autem dulcius dixit enuncianspropter quid vtrūqꝫ horum. Animam quidemenim et intellectum idem. Iſtud autem eſſe priorum et indiuiſibilium corporum. Motiuumautem propter ſubtilitatem partium et figuram. Figurarum autem leuiter nobiliſſimamſphericam dicit. Huius autem eſſe intellectūet ignem.Hic ph̓s comparat opinionem democriti alijs Dicens. Licet democritus falſum dixerit. tamen dulcius ceteris dixit quia ex poſitōne ſua cuncta canit qn̄ retulit ꝓter quid eſt vnūquodqꝫ operum anime generalium. Dixit enim animam quidem et intellectum idem eſſe vt ſupra tactum fuit ⁊ cum intellectus ſit eſſentia prima q̄ capacitate ſua ambit omnes alias dixit ꝙ habet ex eo ꝙ atomi rotundi primo ſunt principia reꝝ ⁊ ſunt motiua. ſicutaīa eo ꝙ hn̄t figurā. q̄ oībꝰ figuris mobilior ē ⁊ ꝓpter partes ſubtiliſſimas. Nigura aūt illa eſt forma rotunda. talem aūt dixit eſſe intellectū ⁊ aīam eo ꝙ velociter tranſitab vno in aliud. ⁊ ignē dicit eſſe eiuſdē ſpeciei rotunde. etideo animam eſſe ignem vel ex igne.Anaxagoras autem videtur quidem altedicere et animam intellectum ſicut diximusprius. vtitur autem vtriſqꝫ ſicut vna natura:verūtamen intellectum ponit principium omnium maxime ſolumqꝫ dicit ipſum eorum q̄ſunt ſimplicem eſſe et immixtum et purū. Aſſignat autem vtrūqꝫ eidem prīcipio cognoſcereqꝫ et mouere dicens intellectum mouet om̄eHic ph̓s comparat opinionē democriti opinioni ipſius Anaxa. Dices Qꝭ licet melius poſuerit qͣꝫ Democritus tn̄ nō adeo dulciter ẜm ph̓iam dixit qꝛ minꝰ certificauit Alicubi em̄ videt̉ quidem alterū dicere animamet intellectum. ſicut ſuperius dictū fuit. alicubi ꝟo videturvtriſqꝫ vti ſicut vna natura. ⁊ ideo intellectū poſuit oīmpͥncipiū eſſe Maxime ⁊ ſolū eundē dicit eſſe ſimplicem ⁊īmixtū ⁊ purū inter oīa illa que ſunt. Et iam oſtenſum ēqͣre dixit ip̄m eſſe pͥncipiū qꝛ ſcꝫ in eo ē oīm capacitas ſicut in pͥncipio quodam primo materiali. Simplicē auteꝫdixit eſſe eo ꝙ nō diſtendit̉ corporeitate ⁊ ꝯtrarietate. Immixtū aūt eo ꝙ nō cōmixtus eſt organo alicuiꝰ corꝑis ꝑſuā operatōnem ſed remanet ſeparatus. Purus aūt ē ineo ꝙ capit eſſentias puras reꝝ ⁊ nō eē eaꝝ ẜm ꝙ ſtꝭ ī materia ⁊ materie appendicijs. Et hec poſitio in paucis peccat ſed non certificat. Quia dicit ꝙ ab eodē hꝫ ⁊ cognoſcere ⁊ mouere et hoc eſſe non poteſt. Quia idem eodeꝫmodo ſe habēs nō poteſt eſſe materiale ⁊ efficiens. Eſtautem cognitiua materialis ⁊ paſſiua ⁊ motiua efficiens et actiua.