De opinionibusantiquorum

¶ Hic ponit opinioneꝫ Anaxagore Dicens. ꝙ ille dicitanimā per ſe et eſſentialiter eſſe mouentē omne illud qd̓mouet̉. Et cū Anaxagora ꝯuenit omnis ille qͥ dixit ꝙintellectus agens purus oē illud mouet qd̓ eſt in natura Hec em̄ eſt poſitio Anaxagore. et eſt ſubtilior qͣꝫ prehabita licet minus certificata ſit ꝑ determinatōem dictorum anaxagore. Nō em̄ Anaxa. penitus idem dixit eſſeaīam cū intellectu ſicut DemocritꝰDemocritus eīdixit idē oīno ⁊ penitus eſſe aīam oēm qd̓ intellectuꝫ. eoꝙ ex eiſdē atomis ꝯſtituunt̉. Cū em̄ intellectus ſit virtus apprehēdens ⁊ diſtinguens veꝝ. ẜm ꝙ veꝝ eſt adeōͣtio rerū ⁊ intellectuū. dixit Democritus verū eſſe qͥcqͥdvidet̉ et ſentitur. Et cū idem obiectum ſit eiuſdē virtutis. erit ẜm eū eadē virtus intellectus et ſenſus. Et iōlaudat Homerū. et verū dicit eū dicere in heroicis vbidixit ꝙ Pector ſapiens iacet. quoniā ſicut dixit. p. in ꝓbleumatibꝰ Hector patiebat̉ qn̄qꝫ vſqꝫ ad ſenſus amiſſionē ⁊ amentiā. ⁊ qꝛ caruit ſenſu. caruit etiā vſu ip̄ius intellectus. ⁊ hoc dixit democritus Homerū ideo dicereqꝛ ſenſus et intellectus eſſent oīno idem Nō em̄ Democritus vtebat̉ intellectu tanqͣꝫ potentia quadam q̄ eſtcirca ꝟitates ſimplices rerū. abſtractas a materia ⁊ materie appendicijs. ſꝫ omnino ideꝫ d̓t eſſe aīam et intellectuꝫ Anax. aūt minus certificat de dictꝭ ſuis q̄ ſit ſuaintentio Multotiens em̄ inuenitur in dictis ſuis ꝙ cāmveritatis et motus bene ⁊ recte d̓t eſſe intellectū ſimplicem. et alibi ꝯfundit ſenſum dictorū ſuorū ⁊ dicit intellectū eſſe ideꝫ cū aīa ſenſibili. Et hoc ſequit̉ ex dicto ſuovbi dicit ꝙ intellectus eſt in oībꝰ aīalibꝰ magnis et ꝑuis.et honorabilibꝰ q̄ diſcernūt honeſtū. ⁊ inhonorabilibusque de honeſto in moribꝰ nihil diſcernūt. Et rō eſt. Anaxagore Quia vidit oēm multitudinē q̄ eſt ſub ſpē vna.exire ex vna natura ſpeciei. ⁊ oēm multitudinē q̄ eſt ſubgenere exire ex vna natura generis. et ideo poſuit omnemouens ꝑ ſcīam et cognitōnem exire ab vno mouēte primo ꝑ intellectū ⁊ nō eſſe differentiam. niſi tm̄ ſcd̓m eſſeqͦd hꝫ in hoc ⁊ in illo ⁊ ideo dicebāt ſenſuꝫ in ſubſtātiaeundem eſſe cū intellectu. ſed per eſſe differentem ⁊ eſſecauſam adumbrationis eius Et peccabat iſte. Quialicet vna natura prima ſit ex qua erit. tamen ſunt differentie huic nature aduenientes ⁊ alias eſſentias ꝯſtituentes Quia videmus ꝙ intellectus qui denoīat̉ a prudentia et informat̉ virtutibꝰ intellectualibꝰ. non videturoībus animalibꝰ ineē. Et licet natura intellectualis participetur ab omnibꝰ hominibꝰ. tamen virtus intellectiua ad actū relata. non equaliter ab oībus participatur.Quia videmus vnū multo magis eſſe diſpoſitum ad intelligendū qͣꝫ alium. Predicto igitur modo quicūqꝫ antiquorum conſiderant quiditate anime qͣꝫ id qd̓ mouet̉hi dicunt animam eſſe id quod maxime ⁊ primo ⁊ eſſentialius motum eſt ſiue hoc ſit atomus ſiue numerus ſiue intellectus.¶ Quicunqꝫ quidem igitur animatum in moueri aſpexerunt hi quidem maxime motū opinati ſunt animam eſſe. Quicunqꝫ aūt ad cognoſcere et ſentire ea que ſunt. iſti dicunt animā eſſe principia. Alij quidem plura facientes hec. Alij vero vnum hoc. Sicut Empedocles quidam ex elementis omnibus eſſe. et

vnūquodqꝫ horum animam dicens. ſicut terram quidem terra cognoſcimus. ethere etheraaquam autem aqua ſed igne ignem manifeſtūeſt concordia autem concordiam. diſcordiamtriſti.Hic phyloſophus colligit opinionem eorū qui deuenerunt in noticiam anime per ſenſum Dicens. Quicunqꝫ dixerunt animam eſſe definiendam penes cognoſcereet ſentire ea que ſūt attribuēdo cognoſcitiuum eſſe velutmagis eſſentiale. ⁊ motiuum eſſe ſicut potentiam que conſequitur eſſentiam anime. Iſti dicunt animam eſſe principium reruꝫ naturaliū. ⁊ naturalia vel agentia. qꝛ alia pͥncipia nō viderūt. Et drn̄ter. Quia alij inter eos dixerūtiſta pͥncipia eē pl̓a ⁊ alij dixer̄t ea eē vnū. Emped̓. em̄ qͥ dixit ſex eſſe principia. qͣttuor materialia. ⁊ duo agentia. dixit animam eſſe ex omnibus his elementis ⁊ animam eēvnumquodqꝫ iſtorum. Ratio autem inducens iſtos fuit ſubtilis. Uidebant enim ꝙ nihil eſt qd̓ ſit potentia oīafieri. ⁊ nihil eoꝝ ẜm actuꝫ in natura. niſi materia prima. ⁊cū hāc ꝓprietatē ī cognitiua potentia aīe inueniſſent ⁊ precipue in intellectu potentiali. arguebāt cognoſcitiuā potētiam ⁊ intellectū potentialem eſſe aliqͥd materie. ſicut adhūc multi ph̓i errantes faciūt noym ⁊ materiam idemCuiꝰ adhuc aliā inducunt ratōnem dicētes nihil reſtringere potentiā materie niſi formā ꝓpter qd̓ videmꝰ materiam determinatā quantitate ⁊ ꝯtrarietate eſſe paucioruꝫformaꝝ capacē qͣꝫ ſit materia determīata quantitate tm̄.Sil̓r materia nō determīata quātitate erit amplioris capacitatis formaꝝ qͣꝫ illa q̄ quātitate determīata eſt. Hocaūt eſt. qꝛ ex formis nō hꝫ niſi formā pͥmā. forma aūt prima ē q̄ conſtituit eſſentiam primā in ordine. rerum naturaliū Hec aūt ē ītellectualitas ſicut ī metaphyſica determinari habet. Hec igit̉ eſt potentia capiens omnes formas inferiores ꝑ amplitudinem potentie materialis queeſt ī ip̄a. Iſte aūt rōes ſunt que induxerūt primos ph̓osad hoc ꝙ dixerūt ꝙ aīa eſt ex pͥncipijs materialibꝰ nature.Nundamentū aūt dicti iſtoꝝ fuit. Quia ſuppoſuerūt ꝙcognitio non exiſtit aīe niſi ꝑ aſſimilatōem cognoſcētis etcogniti. ſicut etiam verum eſt vt in principio tercij dicet̉.Scd̓m fundamentū quod fuit etiam ſuppoſitio quedaꝫvera. eſt ꝙ nihil cognoſcit̉ niſi a principijs ſuis. ſicut etiaꝫin pͥmo phyſicoꝝ d̓r ꝙ intelligere ⁊ ſcire circa omnes ſcientias nō eſt niſi ex principijs. cauſis ⁊ elementis rerū. Terciū fundamentū eſt ꝙ anima cognoſcat oīa. qd̓ etiam verum eſt. ⁊ ſyllogiſabant ſic. Cognoſcens oīa. ſimile eſt informa cum principijs oīm. nihil aūt eſt ſimile cū pͥncipijsoīm niſi qd̓ eſt ip̄a pͥncipia prima. vel ex ip̄is pͥncipijs primis. Igit̉ anima aūt erit ip̄a principia pͥma aūt ex principijs primis conſtans. Hec igit̉ ſunt que eos in erroremduxerunt. qꝛ propter paucitatem exercitij non intellexer̄tꝙ alia eſt potentia materie ⁊ alia intellectus poſſibilis ꝓut diffuſe patebit in tercio vbi aget̉ de intellectus poſſibilis potentia. Simili modo quando videbant ꝙ cognitio non eſt in anima niſi per aſſimilatōnem cognoſcentiset cogniti non conſiderauerunt ꝙ talis aſſimilatio non ēper eſſentias reꝝ ſed per intentōnes reꝝ. eo ꝙ intentio lapidis eſt in anima ⁊ non lapis ⁊ horum ignorantia ſuntdecepti. Et ſic patet ꝙ Empedocles dixit anime aſſimilationem fieri cum omnibus quia ex principijs eſtomnium. et ideo terra cognoſcit terram. ⁊ ether quem