Tractatus ietudusLibri primi de anima.

qꝫ modo in corpore hominis factum dicebant eſſe reſpirationē. aīam hmōi ſpm̄ eſſe dicebant Dicebant addentes ꝙ nullum aliud auxilium ſit celeſti virtute ad vitamꝑ quam aīa infunditur niſi ꝙ aer qui ꝯtinet corpora animata attractus in reſpiratione ꝯducit ſecū figuras ſphericas per quas repͥmit eas figuras q̄ interiora penetrantne exeant que p̄bent aīalibꝰ motū ſicut pͥncipia ſemꝑ ꝑ ſemota. eo ꝙ nunqͣꝫ ꝯtingit quieſcere ꝓpter ipſas ꝑ ſeipſasmotas Dicūt em̄ ꝙ ingredientibꝰ in aīalia hmōi figurisin reſpirando ꝓhibent ille que ingrediūtur illas que pͥusinfuerūt diſgregari. prohibent autē hoc cooperantes. hoceſt opera ſua facientes. aerem ꝯducentem atomos rotūdos ⁊ ꝯdenſantem eos intus vt vndiqꝫ impleant ⁊ penetrent ⁊ moueant. Dicūt em̄ vnūquodqꝫ animal viuere tamdiu quouſqꝫ hoc poteſt ꝑficere¶ Uidetur aūt ⁊ a pythagoricis dictū eandeꝫhabere intelligentiam. Dixerunt em̄ quidamipſorum animam eſſe que ſunt in aere deciſiones. quidam de ſecta pythagoricoꝝ in hoc diſcordabant ab alijs pythagoricis. quia nō dicebant atomos ſed virtutem que mouet eosanimam eſſe. Alij aūt has mouens De his autem dictum eſt ꝓpter quod id ꝯtinue videret̉moueri ⁊ ſi ſit tranquillitas nimia¶ Hic ponit opinionem pythagore. Dicens ꝙ id qd̓dictum eſt a pythagoricis de anima videtur habere eandem intelligentiam quo ad hoc ꝙ ponūt moueri ſubſtātialiꝰ eſſe anime ⁊ ꝙ ꝑ illud debeat definiri. Et ideo qͥdaꝫpythagorici ponentes pͥncipia pͥma eſſe indiuiſibilia ẜmquantitatem aliquando dixerāt ꝙ anima erat atomi rotundi. ſicut etiam dicit Democritus. Et huius cauſa fuit. quia non poterat videre compoſitionem aliquam in rebus niſi eam que eſt quantitatis. ⁊ cum illam in pͥncipiareſoluere vellent putabāt ꝙ diuiſio ſtaret in atomis. Alijautem poſteriores peripathetici ſubtilius aliquid intelligentes viderūt vtrumqꝫ. quia idem indiuiſibile non poterat eſſe mouens ⁊ motum. neqꝫ poterat eſſe quin multa mouentia vnius figure rotūde haberent quandā vnaꝫnaturam cōmunem que moueret in omnibꝰ eis. ⁊ videbant bene ꝙ hoc mouens non fuit figura. quia figura eſtde ꝯſequentibꝰ naturam ⁊ eſſe ẜm rationem. licet concomitetur ẜm tempus. Ideo quaſi corrigentes dictuꝫ antiquorum patrum ſuorum dixerunt ꝙ illud quod eſt perſe mouens omnes atomos rotundos eſt anima. ⁊ tamendixerunt conuenientes cum antiquis ꝙ prima mouentiamota ſunt atomi. eo ꝙ continue moueri videntur etiamſi ſit tranquillitas nimia. Cauſa autem phyſica huius ſecundum venerabilem dominum Albertum magnuꝫ eſtquia atomi cauſantur ex reliquijs vaporum eleuatorū dupliciter. quoniam quando eleuantur vapores ſunt quedam minima minus commiſcibilia propter terreſtreitatem qͣꝫ alia. ⁊ illa euadunt in aerem quando cetere partesvaporum continue eleuantur. Simili modo quando reſoluūtur vapores terreſtria magis ſicca ſeparantur ⁊ manent in aere. ⁊ huiuſmodi. qꝛ habent in ſe calorem eleuantem a loco vbi eleuata ſunt mouentur ſurſum virtute illius caloris ⁊ ꝑ naturā grauis que eſt ex trreſtreitate mouentur deorſum. ⁊ aliquādo ex motu ipſo calefiunt. ⁊ tūc

¶ In idem aūt ferūtur quecūqꝫ dicūt animameſſe ꝙ ſeipſum mouens. videntur autē homines exiſtimantes motū maxime proprium eēanime ⁊ alia quidem omnia moueri ꝓpter animā Ipſam aūt a ſeipſa ꝓpter nihil videre mouens qd̓ nō et ipſum moueatur.¶ Hic phyloſophus dicit ꝙ omnes illi qui dicūt animāeſſe aliquid motiuum ſeipſum mouens conueniūt in hocꝙ motiuum eſſe magis ſit proprium ⁊ ſubſtantialius anime. et ꝙ omnia alia moueantur propter animam. ⁊ animam moueri propter ſeipſam. eo ꝙ ſupponebant ꝙ nihilmouet per ſe niſi et ipſum moueatur. ſicut nihil per ſecalefacit niſi ⁊ ipſum ſit calidum. ⁊ ideo ponebant iſti omnia corpora phyſica eſſe plena animabꝰ mouentibꝰ ea continue. Ratio autem iſtorum octauo phyſicorum poſitafuit Iidebant enim omnia mota ⁊ mouentia reduci advnū mouens ſeipſum primum. ⁊ putabant ꝙ eſſet in mouentibꝰ. ſicut in alijs cauſis formalibꝰ ⁊ efficiētibꝰ que perſe ⁊ vniuoce referuntur ad effectum. In om̄ibꝰ enim illiseadem eſt forma in cauſa ⁊ effectu ẜm rationem ⁊ ſpecieꝫet ideo putabant ꝙ motus quem largitur primum mouens ei quod mouetur eſſet per ſpeciem ⁊ ratiōem in forma mouentis. et ideo dixerunt primum mouens neceſſario moueri. Hoc autem non eſt neceſſarium in his que ꝑeſſentiam ſuam totam mouent quando in illa eſſentia nihil poteſt eſſe motum. Et eſt ſimile huius ſicut ſi diceremus calorem ſimplicem eſſe calefacientem ⁊ tamen in ipſo nihil eſſet calidum neqꝫ diſponeretur per calorem. ⁊ hͨilli neſciuerunt diſcutere. Uidebant ꝙ mouens ſeipſumnon eſt niſi animatum. ⁊ ideo credebant ꝙ anima eſſet pͥmum principium mouens ſeipſum. Et qui primo ponebant numeros inter pythagoricos ſicut Plato qui dixitprima continua ⁊ ſolida proportionibꝰ numerorum fieriſicut patet in ſecunda parte Thimei. dicebant eſſe numerum ſeipſum mouentem. Hec autem poſitio veriſſimam habuit cām dicti ſui. licet falſa ſit in materia quamdicit ſicut inferius patebit¶ Similiter auteꝫ ⁊ anaxagoras animā diciteſſe mouentē etſi aliquis alius dixit ꝙ omnemouet intellectus. Non tamen penitus ſicutDemocritus. Ille quideꝫ em̄ ſimpliciter dicitidem eſſe animā ⁊ intellectū. verum em̄ eē qd̓videtur. Unde bene facere Homerum ꝙHector iacet aliud ſapiens. Nō itaqꝫ vtit̉ intellectu tanqͣꝫ potentia quadā que eſt circa veritatem. ſed idē dicit animā ⁊ intellectū. Anaxagoras aūt minus certificat de ipſis. Multotiens quidē em̄ cauſam eius quod bene etrecte dicit intellectum alibi autem intellectuꝫhūc eſſe animā In omnibꝰ em̄ ip̄m ineſſe animalibꝰ magnis ⁊ paruis ⁊ honorabilibꝰ ⁊ inhonorabilibꝰ. Non videtur aūt ẜm prudētiaꝫdictus intellectus omnibꝰ ſimiliter ineſſe animalibꝰ. ſed neqꝫ hominibꝰ omnibꝰ