De opinionibusantiquorum

Rincipium aūt queſtionis apponereque maxime vidētur ipſi ineſſe ẜm naturam. Animatuꝫ igitur ab inanimato in duobꝰ maxime differre videtur motu etſenſu: Accepimus autem ⁊ a progenitoribꝰ fere duo hec de anima.¶ Iſte eſt ſecūdus tractatus huius primi in quo determinat ph̓us de anima ẜm opinionem antiquorum. Dicens ꝙ principium queſtionū ẜm artem traditam in poſterioribꝰ analyticis eſt apponere ea in principio que maxime videntur ꝯuenire ipſi anime ẜm ſeipſam. Quia ex illis manifeſtabūtur nobis que ſunt poſterius ⁊ ẜm aliudconuenientia. Animatum autem differt ab inanimato inhoc ꝙ habet animam duo operantem in ipſo que ſunt motus progreſſiuus ẜm locum ⁊ ſenſus. Uegetatiua enima quibuſdam non dicūtur habere animam. ſed partē partis anime. vt in libro de vegetabilibꝰ ⁊ plantis habetur.Anima vero rationalis non videtur a quibuſdam ẜmeandem rationem nomen anime participare cum alijs.Animatum ergo quod perfectam habet animam ⁊ quevere eſt anima differt ab eo quod non eſt animatum talianima in eo qd̓ eſt motiuum ẜm locum. ⁊ in eo qd̓ eſt ſenſitiuum. Et hec duo vt dicit phyloſophus dicta de anima accepimus a progenitoribꝰ noſtris id eſt prioribꝰ phyloſophis. qui patres in ph̓ia appellati ſunt.¶ Dicūt em̄ quidam ⁊ maxime ⁊ primo aīameſſe id quod eſt mouens. exiſtimantes autē qd̓non mouetur ipſum non ꝯtingere mouere alterum eorum que mouentur animā ſic arbitrati ſunt eſſe. Unde Democritus ignem quēdam. aut calorē dicit eſſe ipſam. Infinitis em̄exiſtentibꝰ figuris ⁊ atomīs que ſpeciei rotunde ignem ⁊ animā dicit. vt in aere mota corpora que vocantur deciſiones que videntur perportas in radijs. quarum omne ſemen elemēta dicit Democritus totius nature. Similiter autem ⁊ Leucippus. Horum aūt ſphericaanimam propter id quod maxime poſſunt peromne penetrare huiuſmodi figure ⁊ mouere reliqua cum moueantur ⁊ ipſa arbitrantes animam eſſe efficiens in animalibꝰ motum vndeet viuendi terminum eſſe reſpirationem. Cōſtringente enim eo quod cōtinet corpora ⁊ extrudente figuras prebentes animalibꝰ motuꝫex eo ꝙ non eſt ipſas quieſcere nullatenus auxilium fieri deforis ingredientibꝰ alijs huiuſmodi in reſpirando. Prohibere em̄ has ⁊ queinſunt animalibꝰ diſgregari ſimul prohibensconſtringens et comprimens et viuere autemqͣꝫdiu poſſunt hoc facere.¶ Hic ph̓s proſequitur opiniones antiquorum de anima in ſpēali dicēs. Qꝭ quidā dicūt ⁊ maxime qͦ ad ꝯmu

nitatē omnis anime ⁊ pͥmo quantum ad ſubſtantialiterineſſe omni anime. Animam eſſe illud quod mouet ẜm locum totum corpus ⁊ membra. non quidem ſicut naturaque mouet ad vnum ⁊ eodeꝫ modo ẜm ꝙ mouet ad plura ⁊ multis modis ſicut vegetatiua mouet ad digererenutrire augere egerere ⁊ generare. ⁊ ſenſitiua ad plura q̄manifeſta ſunt ſicut ad videre audire olfacere imaginari⁊c̄. Et hoc dixerūt quia exiſtimabant ꝙ nihil mouet aliud qd̓ in ſeipſo non moueatur. Quia putabant ꝙ nihilpoſſet alij dare diſpoſitionem quam in ſeipſo non haberethoc eſt qua ipſum non diſponitur. Et ideo ipſi putabantꝙ id quod non mouetur in ſeipſo non poſſet mouere aliquod alterum. Et quia anima mouet corpus ergo arbitrati ſunt ꝙ anima ſit de numero eorum que mouentur aſeipſis. Et qꝛ pͥmi non niſi ſolum cauſam materialem etcorporalem viderunt. omnino nihil dicentes de cauſa efficiēte formali ⁊ finali. ideo ponebāt ꝙ id qd̓ maxime motiuuꝫ eſt in corporibꝰ eſſet anima. ⁊ quia hoc calor ⁊ ignisideo Democritus dixit animam eſſe ignem quendam ⁊calorem. Cum em̄ ipſe ponat atomos eſſe omniuꝫ principia que ſunt infinitarum figurarum. ſicut in primo perigeneos dicitur. ergo dicit atomos qͥ ſunt ſpeciei ſiue forme rotūde ⁊ figure animam conſtituere. Et quia animaꝫdicit eſſe ignem vel calorem eo ꝙ vidit calorem naturaleꝫeſſe inſtrumentum anime. Ideo dicit ꝙ illi atomi qui ſtꝭrotūde figure conſtituūt ignem calorem ⁊ animam. Atomi autem illi ſunt ſicut deciſiones minutiſſime que deferūtur in aere que videntur in radijs ſolis. que ingrediūturper portas ⁊ feneſtras domorum. Harum aūt deciſionūomne ſemen dicit democritus eſſe elementa omniū reruꝫnaturalium. ⁊ idem dicit Leucippus collega DemocritiInter hec aūt illa que ſunt rotūde forme ⁊ figure dicunteſſe animā ꝓpter id ꝙ he figure omnino vel per omnia vtaſſerunt poſſunt penetrare precipue quando circūferētiaeſt minima. Et huius Albertus duas dat cauſas ſimuliunctas Prima eſt. qꝛ id qd̓ ẜm punctum tangit hoc tangit ẜm minimū ⁊ maxime penetrat. circūferentia autemſpherici quocūqꝫ vertatur nō niſi ẜm pūctum tangit ſiuetangit planum ſiue ſphericū in eo ꝙ eſt circūferentia. Figure vero alie etiam ẜm pūctum qui eſt in angulo ⁊ ẜmlatus poſſunt tangere. ⁊ ideo non ſemper maxime penetrant. Alia cauſa iungenda iſti eſt ꝙ linea circularis citius obliquatur qͣꝫ aliqua linea recta verſus eandem partem protracta ad quam curuatur circūferentia. ⁊ ideo minus reſiſtit penetrationi. Quia igit̉ videbant aīam vbiqꝫ adeſſe corpori ponebant ipſam eſſe rotūdum indiuiſibile penetrans ꝑ totum. ⁊ qꝛ rotūdum eſt volubile de ſeeo ꝙ non eſt ſtatus alicuius ſuper pūctum. cum punctusnon ſit locus alicuius ſed ſuꝑficies ⁊ rotūdum quocunqꝫvoluat̉ ſemꝑ eſt in vno pūcto tm̄. Ideo ſuum non eſt ſtare ſed perpetuo volui ⁊ moueri. ⁊ ergo ponebant animāeſſe rotūdum ꝑpetuo mouens ſeipſum. ⁊ ideo potēs mouere omnia reliqua. ⁊ hoc dixerūt ſicut tactum eſt. Quiaarbitrati ſunt ꝙ anima eſt id quod adhibet animalibꝰ motum localem in toto ⁊ in membris. Propter quod dixerunt ꝙ terminus ⁊ diſtinctio vite eſt ꝓpter reſpirationemquoniā poſitio eorum fuit ſicut ⁊ veritas eſt ꝙ omne animalhabet cor vel mēbꝝ aliud quod habet in corꝑe vicescordis. et hoc motu dyaſtoles ⁊ ſyſtoles exſufflat ex ſeſpiritum vitalem. Ex motu em̄ incenderet̉ niſi eſſet ſpiritus refrigerans vel interius in corpore exiſtens vel exterius attractus ſicut in reſpirantibꝰ. ⁊ qꝛ ſpiritum quocun