Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De proemialibus

morali ph̓ia ſunt accidentia anime. modo ad eandem ſcientiaꝫ ſpectat det̓minare paſſionibꝰ ſubiecto. Ad qd̓dicendū eſt moralis ph̓ia non tractat de anima in communi. ſed tm̄ de anima rōnali. quia illa ſolum poteſt virtutibꝰ informari. Nec tamen de ea tractat eo modo quonaturalis ph̓us. quia naturalis ph̓us tractat de ea inqͣꝫtum eſt perfectio corporis ſiue materie. ſed moralis ph̓sẜm eſt informabilis ꝟtutibꝰ intellectualibꝰ moralibꝰerctū dubium eſt Ananima ꝯſiderata ẜm ſuam ſubſtantiā et partes ſuas ſubiectiuas poteſtatiuas ſit hic ſubiectū Et videt̉ pͥmo non. Quia ſcientia per ſubiectum diſtinguitur ab aliaſcientia. ſed per animam non diſtinguitur iſta ſcientia abalijs. igitur non eſt ſubiectum. Minor probatur. qꝛ anima eſt ſubiectum cuiuſlibꝫ ſcientie Secundo ſic. omneſubiectū dꝫ ſubſtare aliqͥbꝰ paſſionibꝰ ſed aīa p̄t ſubſtare paſſionibꝰ. ergo non eſt ſubiectū. Minor ꝓbatur. quiaforma ſimplex ẜm Boetium nullius ſubiectū eſſe poteſtſed anima eſt forma ſimplex. ergo nullius ſubiectum eſſepoteſt Tercio ſic. corpus animatū eſt ſubiectum. ergo anima. Conſequentia eſt manifeſta. Antecedēs ꝓbat̉qꝛ potentie de quibꝰ ph̓us determinat (quales ſunt ipſius anime vegetatiue ſenſitiue) ſunt totius ꝯiūcti nonaīe tm̄. Et ꝯfirmatur. qꝛ ſi corpus aīatum eſſet ſubiectum tūc iſta ſcientia non eſſet ſubordinata ph̓ie naturaliqꝛ ſic aīa non ꝯtrahit ſubiectuꝫ qd̓ eſt corpus mobile.Quarto ſic. de ſubiecto debet precognoſci quid eſt etqꝛ eſt. ſed in hoc libro inueſtigatur qͥd eſt ipſius anime.non eſt anima ſubiectū. Qinor patebit in ſecūdo huiusvbi ph̓us venat̉ duas definitiones eiusQuinto ſic.de corruptibili poteſt eſſe ſcientia. ſed anima eſt corruptibilis. ergo de ea non poteſt eſſe ſcientia. Qinor patꝫ devegetatiua ſenſitiua aīabꝰ Sol urio ſic. qꝛ illud eſtſubiectū ſcientie quod eſt principaliter in ſcientia intentuꝫet ad quod omnia in ſcientia ꝯſiderata quadā analogicareductione reducūtur. ſed ſic eſt de anima. Minor patetqꝛ in pͥmo libro in vna parte ſecūdi determinat̉ de ſubſtantia anime. in alia parte ſecūdi de partibꝰ ſubiectiuis. ſunt anima vegetatiua ſenſitiua intellectiua. in aliade partibꝰ poteſtatiuis que ſunt potentie. ſicut generatiua. augmentatiua. auditiua. viſiua. olfactiua. Ad obiecta in oppoſitū Ad pͥmū eſt dicendum eſt duplex ſubiectum ſcientie. ſcꝫ inheſionis attributionis. Subiectū inheſionis omnis ſcīe eſt anima. ſed noneſt ſubiectū attributiōis per quod eſt diſtinctio vnius ſcientie ab alia. Ad ſecūdū dicendū eſt. Ad ꝓbatōeꝫ minoris. forma d̓r quadrupliciter ſimplex Uno modo qꝛeſt in fine ſimplicitatis. ſic ſolus deus eſt forma ſimplexet talis poteſt eſſe ſubiectum alicuius accidentis. eoin deo nullū cadit accidens. poteſt tamen eſſe ſubiectūpoſitionis. vt patet dicendo. Deus eſt bonus. eſt miſericors. eſt iuſtus. ſic de alijs. Secundo d̓r forma ſimplex.quia non eſt compoſita ex materia forma. ſic angeli dicūtur forme ſimplices. quia non ſunt compoſiti ex materia forma. licet ex quod eſt quo eſt. ſiue hyliatim eſſeet talis forma ſimplex bene poteſt eſſe ſubiectū accidētis.ſicut in āgelo ſunt intellectus volūtas que ſunt de ſecūda ſpecie qualitatis. Tercio dicitur ſimplex per oppoſitionem ad mixtum. ſic dicit ph̓us in primo de celo quinqꝫeſſe corpora ſimplicia. qd̓ illo modo ſimplex eſt poteſt

eſſe ſubiectum accidentis materialis. ſicut patet de elemētis que ſubiacent ſuis qualitatibus. Quarto d̓r formaſimplex. qꝛ includit in ſe multitudinē ſuppoſitorū ẜm hmōi. ſic ſpecies ſpēaliſſima eſt ſimplex Anima vero eſt ſimplex pͥmo. ſed eſt ſecūdo modo ſimplex. qꝛnon eſt ꝯpoſita ex materia forma. vt in tercio huius dicetur Ad tercium eſt dicendū. corpus animatuꝫpoteſt eſſe ſubiactum. qꝛ non eſt ꝯmune omnibꝰ ꝯſideratis in iſta ſcientia. qꝛ licet hic determinetur de quibuſdaꝫpotentijs ꝯmunibꝰ toti ꝯiūcto. tamen etiam determinat̉de intellectu agente poſſibili. que ſunt potentie immateriales inorganice non totius cōiuncti. Sed anima inꝯmuni ad oīa illa ſe extēdit. Et etiā licet hic determinetur de potentijs que ſunt ꝯmunes toti ꝯiūcto. tamen deeis hic determinatur inqͣꝫtum ab anima tanquā ab originali pͥncipio dependent. in libro de ſenſu ſenſato inqͣꝫtum ſunt totius ꝯiūcti. In cuius ſignū ibi omittit determinationem de intellectu. dearticulat magis materialem ꝯpoſitionem organorum. generationē obiectorumvt ibi videbitur.Ad ꝯfirmationem eſt dicendumeſt duplex contractio iuxta ſuperius dicta. Quedam eſtad partem ſubiectiuam. ſic non ꝯtrahit ſubiectum iſtius libri ſubiectum naturalis ph̓ie. Alia eſt contractio adpartem integralem. ſic anima etiam ꝯtrahit corpꝰ mobile. qꝛ ipſa eſt pars integralis eiuſdem. Ad quartuꝫeſt dicendū. de ſubiecto debēt preſupponi quia eſt qͥdeſt in actuali demonſtratione. ꝓut ph̓us innuit pͥmo poſteriorum. ſed in pͥncipio ſciētie bene poſſunt p̄dicta inueſtigari. ſic fit in ꝓpoſito. Ad quintū eſt dicendum. licet anima vegetatiua ſenſitiua corrumpātur ẜm numerale. tn̄ ẜm eſſe ſpecificum. Etiam corruptibile accipitur dupliciter. Uno modo vt dicit aptitudineꝫ ad corruptionem actualem. ſic de corruptibili poteſt eſſe ſcientia vt de ſubiecto. eo poteſt cognoſci ſiue demonſtrariip̄m eſſe corruptibile. hoc eſt verum neceſſariū. ſedpoteſt de eo eſſe ſcientia tanqͣꝫ de ꝯcluſione demonſtrataAlio modo accipitur corruptibile improprie ſic ſignificat actualem corruptionē. vel quod actu non corrumpit̉tamē aptū natū eſt actu corrumpi. ſicut ſortes vl̓ platomodo ſunt corruptibiles Et ſic non eſt de corruptibili vtde ſubiecto ſciētia. Quia tale poteſt habere paſſionemque dicatur incorruptibiliter de eoAuartum oubium elt̓.circa pͥmam ꝓpoſitionē textus. An bonū ꝯueniēter diuiſum eſt in vtile delectabile. honeſtum. Et videturpͥmo non. quia ph̓us pͥmo ethicorum diuidit bonū indecem p̄dicamenta. igitur non videtur ſufficienter in hectria membra diuiſumSecūdo ſic. eſt aliquod bonumlaudabile terminans appetitum. ergo non eſt diuiſio ſufficiens. Tercio ſic. bonuꝫ honeſtum bonū delectabileſunt vnum idem bonum. ergo non eſt triplex bonum.Antecedens probatur philoſophum dicentē ph̓iaeſt bonū honeſtum habet mirabiles delectationes annexas. Quarto ſic. bonum delectabile vtile coincidūtProbatur. quia potio medicinalis dulcis vtilis delectabilis. Solutio ſic. quia bonum dicitura boare quod eſt vocare. quia vocat ad ſe appetitum.dicente ph̓o primo ethicorum. Uonum eſt quod omniaappetunt. Sed dupliciter aliquid appetitur. ſcꝫ vel vt fi-