De proemialibusEiuſdem

Minor ē ph̓i in textu. Et ꝯfirmat̉ ſic. Qꝛ oīs ꝯgnitio ēꝑ pn̄tiam obiecti. ſꝫ aīa ē maxime ſibi preſens. ergo ſequitur ꝙ maxime ſit ſibi ip̄i nota. ⁊ ꝑ ꝯn̄s non eſt difficilis.Secundo ꝙ nō eſt magis vtilis probatur Quia omnis ſciētia vt dicit̉ in textu eſt de numero bonoꝝ honorabilium. ſed vtile delectabile. ⁊ honeſtum ex oppoſito diuidunt bonū. ergo nō poteſt eſſe vtilis ſcientia de anima.Tercio ſic. Cōꝑatiuus preſupponit poſitiuū. ſed nonomnis ſcientia eſt honeſta ſiue honorabile bonū. ergo nōvidetur iſta eſſe magis honeſta vel honorabilis. Minorpatet qͥa quedam ſunt ſcientie. prohibite. que vocant̉ magice ſicut necromantia. pyromantia. geomantia. ⁊ ſic dealijs. Etiam phyſica que ⁊ medicina dicit̉. ⁊ ſcientia legūꝓhibentur ſacerdotibus. Pro veritate queſiti eſt ph̓sin textu. ⁊ ponitur iſte diſcurſus.Maior Subſtantiam. partes. et accidentia anime. ſcientialiter inueſtigare. multum eſtdifficile Minor Horum nihilominꝰ inquiſitionem. intellectus dociles et attenti nondeſerunt. ſed demonſtrationis firmitas. ſubiecti mirabilis bonitas: et finis vtilitas beniuole eoſdem alliciunt Concluſio Eſt igiturhec ſcientia inter phyſicas difficilior. magisvtilis. ac honorabilior.Qaior eſt ph̓i in textu. oſtendentis varias difficultatescirca ſcīam de anima tam in modo procedendi qͣꝫ in modo inueſtigandi ip̄m quod qͥd eſt. in cognitōne partiū accidentium ⁊ aliorum. Et ergo dicit Albertus in ſumma dehomine. ꝙ eſt duplex via in cognitōne anime. quarū vnaeſt. ꝙ ꝑ cognitōnem ſubſtantie ip̄ius ⁊ nature. cognoſcūỉcauſe accidentium que ſunt paſſiones partium aīe. om̄isem̄ paſſio cauſatur a principijs ſubſtantie ⁊ hec via prioreſt. et difficile eſt ſic procedere quia ſubſtantie anime noticia eſt difficilis. Alia eſt via. a paſſionibꝰ ſiue accidentibusproprijs (que inferunt ſibi paſſiones) procedens in cognitionem partiū anime. quibus illa accidentia inferunt paſſiones ſicut color viſui. ſonus auditui. ⁊ ſic de alijs ⁊hec eſt via poſterior. ⁊ iterum difficilis eſt vt dearticulatphyloſophus in textu. Ꝙꝭ autem iſta via ſit a poſteriori.manifeſtum eſt. quia principia cognitionis ſunt accidentiaque ſupponuntur cognita. non autem cognoſcuntur niſi excauſis. cauſa autem accidentium eſt ſubſtantia. ⁊ naturaſubiecti illius cui accidunt accidentia illa. ⁊ ita vtraqꝫ viaeſt neceſſaria ꝓpter qd̓ dicit ph̓s in textu. Uidet̉ aūt nonſolum ꝙ quid eſt. vtile eſſe ad cognoſcendum cauſas accn̄tiū ſubiectis ineſſe ſed econtrario accidentia magnā partēconferunt ad cognoſcendū qd̓ quid eſt. ⁊ ꝑ ꝯſequens hecnoticia difficilis eſt Minor patet quia tacta in ꝓpōe faciunt ſcīam appetibilem. ſi igitur hec ſcientia habet predicta ip̄a erit appetibilis ⁊ per ꝯſequens attente querenda ⁊ſic dociles intellectus ⁊ attenti. hoꝝ inquiſitōnem nō deſerunt ſed predicta eos beniuole alliciunt. Et iuxta Tullium in thetoricis quilibꝫ doctor in proemio ſui libri debꝫ facere tria. ſcꝫ reddere diſcipulos beniuolos. dociles. ⁊ attētos Beniuolos quidem reddit oſtendendo ſcientie bonitatem. dociles oſtendendo ordinem. attentos tangendodifficultateꝫ vt in exordio textus tactū fuit. Qꝭ aūt ī haccientia ſint demonſtratōnis firmitas ⁊ ſubiecti mirabilis

bonitas oſtendit̉ ꝑ ordinem. Primo ꝙ hic fit firmitas demonſtrationis. quia licet quo ad nos ẜm Alber. occultahabet principia eo ꝙ noſtri intellectus oculus ſe habꝫ ad eaque manifeſtiſſima ſunt ẜm naturam ſicut oculus veſpertilionis ad lumen ſolis tamen nihil eſt manifeſtius in natura qͣꝫ fons et origo omnis cognitōnis qui eſt lumē intelligentie in nobis. Ad illud enim lumen certificat̉ quicqͥdcerte ſcitur. ⁊ tunc ſciri iudicatur quando illi conueniensinuenitur. Sic em̄ medium virtutis moralis quod nō eſtidem omnibꝰ examinatur ⁊ ꝓportionatur illi medio. qd̓ natura intus eſt in quolibet et tunc eſt ſatis quando illi congruit ſic neceſſe eſt abſqꝫ dubio primū lumen (ad qd̓ examen refertur veroꝝ intelligibiliū) intus eſſe a natura propter quod dicit ph̓s principia nobis quodāmodo eſſe innata ſicut innata eſt quodāmō forma materie. Cuꝫ igit̉ſic ſit anima certificans ad ſeip̄am quicquid certificatur.oportet ip̄am ſcīaꝫ de aīa eſſe certiſſimā ⁊ firmiſſimaꝝ demonſtrationū. Scd̓m ſcꝫ ꝙ hic ſit ſubiecti mirabilis bonitas ꝓbatur quia ip̄a vt dicit Albertus eſt nobilioris ſubiecti qͣꝫ quecūqꝫ alia ſcientia corporum ⁊ mirabilioris. Qꝛomnis ſapiens admirabitur de cauſa lucis intellectus aīeet paſſionibꝰ eius ⁊ qualiter ē omnia intelligibilia qd̓ammodo ⁊ qͣꝫtum ad facere oīa intelligibilia ⁊ vtrū oīs anīaſit ſeꝑabilis vel non. Etiam dicitur mirabile ſubiectumeius ẜm quod eſt in aliqua ſui parte de numero ſubſtātiarum ſeꝑatarū. Ille em̄ ſubſtantie ꝓpter hoc ꝙ multū eleuate ſunt ſupra ſenſum ⁊ imaginatōem admirabile eſſe hn̄tin contemplantibus eas.Concluſio ſequitur ex premiſſis quia ex maiori habetur ꝙ ſit difficilis. ⁊ minore ꝙ ēmagis vtilis ⁊ honeſta inter ceteras ſcientias naturales.cuꝫ hic ſit cōparatio in genere ⁊ nō ſimpliciter quo ad omnes ſcientias. Quia hoc modo metaphyſica que ē de deoet intelligentijs principaliter eſt alijs honorabilior Sedforte qͣreres quomodo hec ſciētia dicat̉ vt ilior Solutio.Quia noticia ſiue ſcientia anime proficit ad veritatemomnium. Quod ſic oſtendit Albertus in ſumma de homine. quia omnia dicuntur res ⁊ rationes. Res auteꝫ ſūtvel a natura vel ab anima. Ab anima ſunt res ethice queſunt opera voluntatis ⁊ mechanice quorum principiumeſt intellectus factiuus. Res autem a natura ſunt in motu ẜm eſſe et rationem. ⁊ ille ſunt ſenſibiles. Uel ẜm eſſequidem ſunt in motu. ẜm rationem autem abſtracte amotu. et ille ſūt mathematice vel imaginabiles. Uel ẜmeſſe ⁊ rationem ſunt ſeparate a motu ⁊ ſic ſunt diuine queſunt intelligibiles tantum. Unde anima quoddam principium eſt omnium per intellectum ſiue rationem. Moralium quidem per prohereſim id eſt eligentiam ſiue voluntatem. ⁊ per intellectum actiuum principium agibilium ⁊ per intellectum factiuum actionum mechanicarumet principium veritatis. naturalium per ſenſum. ⁊ principium veritatis mathematicalium per imaginationem. ⁊ veritatis diuinorum per intellectum. Unde dicit philoſophus in libro de anima. ꝙ ipſa eſt quodammodo omnia. ⁊.ſimiliter dicitur in mathematica ꝙ ſciens et ſentiens menſurant quodammodo omnia que ſunt. Anima enim dicitur bonum. nobile. honorabile. ⁊ mirabile. Et ẜm iſtamrationem dicitur anima bonum et optimum ẜm ꝙ ipſaeſt vltimus finis in natura. Ab eo em̄ ꝙ eſt finis eſt bonum. et ab eo ꝙ eſt vltimus ē optimum. ⁊ hoc patet exratione forme que ponitur primo phyſicorum. in qua dicitur eſt diuinum optimuꝫ et appetibile. Scd̓m ꝟo ꝙ aīadifferentē rōnē habet a natura. ⁊ aliter mouet qͣꝫ quali-