Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

Tollinū. a tollo lis. d̓r hoc tollinū turgeſce̓.tollini. lignū puteoꝝ quo haurit̉ aqua.Tollo lis .i. eleuare. et tolle̓ .i. auferre. ſꝫ tollimꝰa volēte. eripimꝰ vi. auferimus qd̓ dedimus. Ettolle̓. i. nutrire. et tolle̓. i. portare. vl̓ ſuſtine̓. &caret p̄terito et ſupino. ſꝫ accipit mutuo tuli. vl̓ſuſtuli. Antiq̓ em̄ dicebāt tulolis. tuli. vel tetuli. tultū. Et inde cōponebat̉ ſuſtulo lis. ſuſtuli.qd̓ modo non eſt in vſu in pn̄ti. et ideo datū eſteiꝰ p̄teritū huic verbo tollo. qd̓ ſignat auferrevel eleuare. Et ꝯpoſita ſil̓iter pn̄t acciꝑe p̄teritūa ꝯpoſitis illius. ꝙͣuis oīa. Iollo ꝯponit̉. Attollo lis. attuli. valde tollere. Extollo lis. extuliSuſtollo lis ſuſtuli .i. ſurſū tolle̓ et ē actm̄ tollolis. ſuis ꝯpoſitis. ẜm hug̓. Similit̓ tuli dat̉p̄terito huic v̓bo fero. pͥſcia. aūt ī x. libro. ſic dicit. Tollo tetuli. quo nunc in vſu freq̄nti eſtſuſtuli. A tulo quoqꝫ de vet̓ibꝰ qd̓ fuit ī vſu tetuli dicebāt. Tollo quoqꝫ deficit ſupīo. ſꝫ eovtimur ſublatū. Suffero etiā facit ſuſtuli. ſed inalia ſignificatiōe. De ſignificationibꝰ huius v̓bitollo ꝯſueuit a quibuſdā dici. Qui remouet tollit. qui ſublimat quoqꝫ tollit. & nutrire tolle̓ſepe dat̉. Itē. Qui tollit remouet. gerit. erigit.Colus. a tollo lis. d̓r tolus accipit. aufert.li. ſūmitas tēpli. eminēs rotūditas. ꝓprie qͥdemtolus eſt velut ſcutū breue qd̓ in medio tecti ēUon. d̓r altitudo totū. ī quo trabes coeūt.Tionabulū li. i. ſonꝰ. vl̓ tītinabulū. a tōno nas.Tondeo des. totōdi. tonſū. capillos ſe dicit̉.care. vel aliud. et diminue̓. in circūitu corrode̓.Vn̄ hic tonſor. Pertīet etiā tonde̓ ad oues. Vn̄in pͥmo regū. ca. xxv. Audiui tonderēt paſtores tui gregē. Tondeo ꝯponit̉. Attōdeo des. i.valde tonde̓. Contōdeo des. Circūtondeo des.Detondeo des. i. valde tonde̓ vel deorſū. vndedetonſus ſa. ſū. Retondeo des. Subtōdeo des..i. ſubtus. vel paꝝ. vel poſt tonde̓. Tondeoſuis cōpoſitis actm̄ eſt. et amittit geminationēpret̓iti in ꝯpoſitis. Inuenit̉ etiā tundo dis. v.tercie ꝯiugatiōis. ſꝫ aliud ſignat. Vn̄ v̓ſus. Iondemus barbas vel ouēs. ſꝫ tundimꝰ herbas.deo dat tonſū. ſed p̄bet tunde̓ tuſū. Dat tūdotutudi. ſed dat tondere totondi.Tondito tas. freq̄ntatm̄ de tōdeo. ẜm hūg̓.Tionitrus. tonus ꝯponit̉ terreo. & d̓r hic tonitrus trus. et hoc tonitrū indeclīabile. in ſingulari. In pl̓i hec tonitrua. tonitruū. a tonitrū ablatīo. addita vni. apoc̓. xix. Et audiui vocē tonitruū magnoꝝ. et hoc tonitruū. trui. Iob xxvi.Quis poterit tonitruū eiꝰ magnitudīs intueriEt d̓r tonitrus. qͥa ſonus eiꝰ terreat. vn̄ tonitrꝰvel tonitruū. quaſi tonꝰ terreus .i. ſonus. et vtdicit ariſtoti. in ij. poſterioꝝ. Tonitruum. eſt extinctio ignis in nube. Et vt dicit pͥſcianꝰ ī viijlibro. arcus hic quoqꝫ neutro gn̓e. hoc arcuetiā veteres ꝓferebāt. vn̄ ſcd̓ꝫ qͣrtā declīationēdeclinat̉. Omnia em̄ maſculina que neut̉ quoqꝫin v deſinētia inueniunt̉. eiuſdē ſūt declinatiōisvt hic tonitrus. hoc tonitrū. hic cornus & hoccornu. ergo ſimilit̓ hic arcus & hoc arcū. Hicnota ex regiōe cum aſcēdit vapor ſiccꝰ. autaſcendit etiā purus non ꝯpreſſus in vapore hūido. aut aſcēdit in vapore hūido comp̄ſſus. Et ſiquidē aſcēdit ſolus. tunc facit ventos. Si autēaſcendit ꝯpreſſus. vel ꝯprehenſus in vapore humido. tunc qn̄ vapor hūidus ꝑuenit ad locū frigoris & incipit comprimi. Compͥmit̉ etiā in ip̄oquaſi in vētre eius vapor ſiccus aut calidus accidentali caliditate. In tali aūt ꝯpreſſione vaporisſicci in ventre nubis fit agitatō vehemētis vaporis ſicci. Agitatio aūt inducit actualē inflamationē in vapore calido et ſicco. eoꝙ facilime eſtinflamatiōis. ſicut eſt videri in ventoſitate ſiccaegrediente de vētre hoīs. Nec em̄ ſi pannumſubtilē emittat̉ & candela adhibeat̉. tota inflamat̉ flama lata et diſperſa. Nec igit̉ inflamatiocauſa eſt fulguris. Agitatus autē in interioribꝰnubis hūide quadruplicē facit ſonū. Si em̄ lat̓nubis tm̄ ꝑcutiat et non ſcindat. & ſit inflamatus. tūc facit ſonū flame ꝑcutiētis. qui eſt ſonꝰquaſi tumultuās. & non micat niſi ſicut pānūſpiſſum. eoꝙ nubes eſt aliqͣntulum ꝑuia. et ideonon expreſſe flamā apparet. ſꝫ vt dixi quaſi ſpiſſum. Eundē autē ſonū facit aliqn̄ vapo.egrediens inflamatus. flama fortiter ꝑcutienteſuꝑ aerem qui eſt in circūitu nubis. et eſt hic ſonus ſicut ſonus flame in magno incendio. & videt̉ tunc flama plurima fieri aerem. Aliqͣndoetiā habet hūc eūdem ſonū in lateribꝰ nubisinflamatus. et tunc audit̉ tumultuās ſonus ſinealiqͣ coruſcatiōe. Scd̓s ſonꝰ eſt ſciſſionis magneſonus velut ſi pannꝰ fortis immēſe latitudinisſcindat̉. et ſonus iſte eſt terribilis. et viſus fulgoris eſt curuus in nube. eoꝙ non recte ſcinditnubes. ſed ī parte que maiorē ſuſtinuit impetūvaporis ſicci inflamati egrediētis. Et iſte ſonusfreq̄nter eſt interruptus. qͥa interrupte ſcindit̉nubes. Aliqn̄ aūt habꝫ ſonū maxīm ī vno īpetuvenientē. ſicut ſi vter clauſus vel veſica magnaſufflata ſuꝑ caput vnius frāgeret̉. et hoc fit qn̄cum impetu totus vapor. vel maxīa eius parsexilit ſubito erumpens et rumpens nubē. et exilit in aerē. et ꝑcutit ipſum ꝑcuſſione fortiſſima.et hic eſt modus tercius tonitrui. Quarto etiādicit ariſto. eſt ſonus qͣſi hūidoꝝ ſiue viridiūlignoꝝ crepitantiū in igne. et hoc fit qn̄ vaporſiccus ex inflamatiōe querit locū maiorem. Tūcem̄ nubē ꝯpreſſā hūidā diſſilire facit. et egredit̉ꝑs eiꝰ aliqͣ ſic̄ fit ſaltꝰ carbonū. vel ouoꝝ ī igneaſſatoꝝ. et p̄cipue̓ īuenit̉ hꝰ ſil̓e ī caſtā eis qn̄ꝑforata et corrupta cortice ī igne calido ponit̉qn̄ em̄ ī eis hūidū īcipit r̓ſolui gn̓at̉ ī eis vapor.qui q̄rens locū maiorē reſiſtentē teſtā vel corti dirūpit. et exilit de igne īpetu et ſtrepitumagno. Hij aūt qͣtuor mōi tonitrui ſūt tm̄ ipſiꝰaporis incēſi. qn̄ ī hora īflamatiōis eiꝰ ꝯtrahit̉nubes exterior. et ꝯpͥmit qd̓ ē ītra ipſā de vapore t̓reſtri. Vaporis aūt ē adeo vehemēsſoni ſūt tres. em̄ coruſcatio fit de mat̓ia ventoꝝ calidoꝝ ſiccoꝝ ꝯprimunt̉ ī ventre nubis.et inflamant̉ vehemēti īflamatiōe et adurunt̉.ſūt aliqn̄ adeo for es qui nubē ſcindūt. ſꝫtangūt̉ lat̓a nubis hūide que iam ꝯuertit̉ ī pluuias extinguit̉ ignis vaporis īflamati. ſic extinguit̉ ferrū cādēs in aqua. et hic ſonꝰ ab ariſto.vocat̉ ſonus ſtridoꝝ. et ſi egredit̉ aliqͥd de igneiſtud micat. et ille ſplendor eſt coru̓ſcatio. Aquibuſdā autē vocat̉ ſiſinniens. eoꝙ ſiſinniendo ferrū ſonat quando exringuitur in aqua.