A.¶ Incipit ſumma que vocat̉ catholicon edita afratre iohāne de ianua ordinis fratꝝ p̄dicatoꝝ.Roſodia quedā parsAgrāmatice nuncupatur. Partes ſiquidēV M. iigrāmatice ſūt qͣtuorſcilicꝫ orthographia.ethimologia. diaſintaſtica. et ꝓſodia ¶ Di☞ A grehnos qd̓ eſt rectuthographia dicit̉ abQxet graphia ſcripturaInde orthogͣphia id eſt tractatꝰ de recta ſc̓ptura lr̄aꝝ et ſillabaꝝ. ¶ Ethimologia dr̓ ab ethimōqd̓ eſt veꝝ. et logos ſermo. Inde ethimologia ideſt tractatꝰ de veritate omniū ꝑtium orōnis abſolute. ¶ Pīaſintaſtica dr̓ a dia qd̓ ē de et ſintaſiſquod eſt ꝯſtructō. Inde diaſintaſtica id ē tͣctatꝰde ꝯſtructōe ꝑfecta ¶ Proſodia u̓o dr̓ a pros qd̓eſt ad et odos quod eſt cantꝰ. Inde proſodia ideſt tractatꝰ de cuiuſlibꝫ dictiōis tꝑe ul̓ accentu.¶ Principalit̓ autē in iſto tractatū ſiue libro intendo de proſodia. licꝫ eciā de alijs tribus ꝑtibꝰaliqua hic tangā. vnde tractatꝰ iſte tanqͣꝫ a pnͥcipaliori intento ſi placet proſodia nuncupet̉. uelſi magis placet liber iſte vocet̉ catholicon. eo ꝙſit cōmunis et vniu̓ſalis. Valet ſiquide ad om̄eſferme ſciencias. Nam hic defacili inuenit̉ vn̄ dictiones forment̉ & deriuent̉. quomō ſcribant̉et ꝓferant̉. qualit̓ exponant̉ et ethimologizent̉.et ꝯſtruantur. Inuenies eciam hic multas utilesq̄ſtiones naturales. theologicas. motas et declaratas. ¶ Ordo autē iſtius libri tal̓ eſt Primo licꝫpnͥcipalit̓ intendā de proſodia. tn̄ quia orthographia eſt quodammō via ad ꝓſodiā. agā de orthographia. Secūdo de ꝓſodia. Tercō de ethimologia et diaſintaſtica qͣſi mixtim aliqͣ dicā. Deindeſpāliter de ꝯſtructōne et ſuis ſpeciebꝰ et ꝑtibusnecnō de regimīe ſubiungā. Quarto det̓minabode figuris. Quinto de orthographia. ꝓſodia. origine. ſignificacōne quarūdā dictionū que ſepe inueniunt̉ in biblia et īdictis ſct̄oꝝ et eciā poetaꝝẜm ordinē alphabeti ordinate ſubiungā. Libellūautē hūc ad honorē dei et glorioſe v̓ginis marieet bt̄i dn̄ici pr̄is nr̄i. et oīm ſct̄oꝝ electoꝝ. necnōad utilitatē meā et eccl̓ie ſc̄e dei ex diu̓ſis maioꝝmeoꝝ dictis multo labore et diligenti ſtudio cōpilaui. Operis quippe ac ſtudij mei ē et fuit multos libros lege̓ ut ex plurimis et diu̓ſos carpamflores. que meliora et utiliora ſunt cū bt̄o hieronimo electurꝰ. Nam ẜm baſiliū. que utiliora ſūtmandari memorie pnͥcipaliꝰ meruerūt. Demētiaeciā eſt ſuꝑuacua addiſce̓ in tanta tꝑis egeſtate.Si alicubi uero vox nr̄a īſonuit nō a pr̄nis diſceſſit limitibus. Hoc autē non p̄ſumens de viribusꝓprijs attemptaui cū qͣſi nulle ſint. ſꝫ ꝯſūmacōisfiduciā laboriſqꝫ mercedē totalit̓ in ſamaritanopulſo timore figens. qui ꝓlatis in ꝓcuratōne ſemiuiui duobꝰ denarijs ſuꝑeroganti cūcta redde̓eſt ꝓfeſſus. delectat nos ſane veritas pollicētisſed terret īmenſitas laboris. deſideriū hortaturꝓficiendi. ſed dehortatur infirmitas deficiendi.quā vincit zelus utiqꝫ domꝰ dei. In hoc aūt tͣctatu non ſolū pium lectorē ſꝫ eciā libeꝝ correctorēdeſidero. dūmodo eius ſit ꝯſcientia inuidētie abſSqꝫ veneno. Queſo autē mente deuota ut quiſqꝫhunc librū legent apd̓ diſtrictū iudicē ſolaciummichi ſue orōnis impendat. et om̄e qd̓ in me ſordidū dep̄hend̓it oratōnibꝰ diluat. Oratōis autēet expoſitōis v̓tute collata lector meus in recōpenſatōne me ſuꝑat. Si tn̄ ꝑ me v̓ba accipit prome fratre johāne januenſi fr̄m p̄dicatoꝝ minimoad deū p̄ces deuote. fundat. ¶ De pͥma parteiſtius oꝑis ſcilicet de orthographia.Rima ergo pars iſtius libri utdixi ē orthogͣphia. Circa quāſic ꝓcedā. Primo nāqꝫ agā delr̄a. Scd̓o de ſillaba. Tractaturi autē de lr̄a dicemꝰ de diffinitōne. diuiſione. diuiſiōis declaratōne. mutatōne. et rectoordine literarum. ¶ De litera.Itera ſic diffinit̉. litera eſt minima ꝑs cōpoſite vocis Vel litera eſt vox ī diuiduaAque ſcribi pt̄. Dicit̉ autē lr̄a a lino nis ul̓a lituris. eo ꝙ antiqui ſcribebant in ceratis tabulis et poſtea linebāt. ¶ Literaꝝ alie ſūt vocalesalie cōſonantes. Vocales ſūt qnͥqꝫ ſcꝫ. a. e. i. o. u.nam y idem eſt qd̓ i vocalis. Conſonantiū quedāſunt ſemiuocales et quedam mute. Semiuocalesſūt ſeptē ſcꝫ. l. m. n. r. s. x. z. Mute ſūt nouem. ſcꝫb. c. d. f. g. k. p. q. t. Et i. et. u. poſite an̄ vocalē īpnͥcipio eiuſdē ſillabe. ut juno et venus. I tn̄ eſtſic̄ ꝯſonās an̄ us. ita remanet abiectaus ut cuiꝰcui. et pompeius pompei. p̄ter hunc datiuū ei. īquo eſt vocal̓. Q. et. k. ſūt idē elemētū qd̓. c. H.u̓o nō eſt lr̄a ſꝫ aſpiracōis nota. Liquide ſūt dueſcꝫ. l. r. que poſite poſt mutā in eadem ſillaba ꝑmittūt p̄cedentē vocalē naturalit̓ longā corripi.ut aſſecla et tenebre Duplices ꝯſonātes ſūt tresſcꝫ .i. cōſonās poſita inter duas vocales naturaliter. et x etꝫ ſemꝑ. ut maior dux gaza. Vocalesat̄ dicūt̉. qͥa ꝑ ſe plenā vocē faciūt. Semiuocalesappellant̉ qͥa plenā vocē non habēt. ut ſemideosſemiuiros appellamꝰ non ꝙ dimidiā ꝑtem habētdeoꝝ ul̓ viroꝝ. ſed q̓a non ſunt pleni dij ul̓ viri.Mute dn̄r non ꝙ oīno carent voce ſꝫ qͥa exiguāꝑtem vocis hn̄t. ſicut informis dicit̉ ml̓ier non q̄caret forma. ſꝫ que male eſt formata. et dicimusfrigidū eū non qui penitꝰ exꝑs eſt caloris. ſꝫ qͥaminime hoc utit̉. vnde mute noīate ſunt ad copacōeꝫ bene ſonantiū. Semiuocales quantū vincūtur a vocalibꝰ tantū ſuꝑant mutas. Ket Qqͣꝫuis figura et noīe videantur aliquā hre dr̄iaꝫcum. c. tamē eandē tam ī ſono vocū qͣꝫ in metrocōtinent pt̄ateꝫ. Et k quidē penitꝰ ſuꝑuacua eſtNulla enī videt̉ rō cur ſeq̄nte. a. debeat ſcribi. k.Kartago enī et caput ſiue ꝑ. c. ſiue ꝑ. k. ſcribant̉nullā faciunt nec in ſono nec in pt̄ate eiuſdē cōſonantis dr̄iaꝫ. Ꝙ vero ꝓpter nichil aliud ſcribēda eē videt̉. niſi ut on̄dat ſequentē. u. an̄ alterāvocalē in eadem ſillaba. poſitā ꝑdere vim lr̄e inmetro. non enī facit poſicōeꝫ. Ꝙ ſi ideo alia lr̄aeſt exiſtimāda. q. qͣꝫ. c. debꝫ. g. quoqꝫ cū ſimilit̓ pͥponit̉. u. amittenti vim lr̄e. alia putari et alia cūid nō facit. Dicimꝰ enī anguis ſic̄ quis et augurſicuti cur. vnde ſi velimꝰ cū veritate cōtemplari. nō plus qͣꝫ. xviij. lr̄as ī latino ẜmone habemꝰHoc eſt. xvj. antiquas grecoꝝ. et. x. et .f. poſteaadditas. et eaſ quoqꝫ ab eiſdē ſūptaſ. Nā. y. et 3.