diſputantes de ſapīa diffinierūt illam dicentes.Sapientia eſt reꝝ humanaꝝ diuīaꝝqꝫ ſcientia.Ego quoqꝫ vtrarūqꝫ reꝝ cognitōnem .i. diuinarum et humanarum ſapientiam et ſcientiam dicipoſſe non nego. Verū iuxta diſtinctionem apoſtolicam qua dicit apoſtolus. Alij datur ſermoſapientie. alij ſermo ſcientie. &cͣ. Illa diſtinctiodiuidenda eſt. vt reꝝ diuinaruꝫ cognitio ſapīaꝓprie nuncupetur. humanarū vero cognitio ꝓprie ſcientie nomen obtineat. Sapiētia aūt ab intellectu in hoc differt. quia ſapientia ꝓprie ē deeternis. que veritati eterne cōtemplande intendit. Intelligentia vero non modo de eternis eſtſed etiam de rebus īuiſibilibus et ſpiritualibustemporaliter exortiſ. Per eā eī etiam natura ſūmaº. que fecit om̄es naturas .i. diuina conſideratur. & que pꝰ ip̄am ſunt ſpūales et īuiſibileſ nature. vt angeli. et omēs alie anime bone affectōnis aſpiciuntur. In hoc ergo dr̄utia eſt. quia ſapientia creator tantum īſpicitur. Intellectu v̓o& creator et creature quedā. It̄ ītellectū ītelligibilia capimꝰ tm̄. Sapīa v̓o nō tm̄ capimꝰ ſuꝑiora. ſed etiā ī cognitis delectamur. Sic ergo diſtingui poteſt inter illa tria .ſ. ſcientiam. intellectū. et ſapīaꝫ. Scientia valet ad rectā admīſtratōnem rerum temporaliū. et ad bonaꝫ int̓ malosꝯuerſatōnem. Intelligentia ad creatoris et creaturaꝝ inuiſibiliū ſpeculatōnem. Sapientia veroad ſoliꝰ et̓ne v̓itatis vite ꝯtēplatōꝫ et delectatōꝫ. Et nota ꝙ intellectuſ et ſcīa vel ſapientia q̄dicuntur dona dr̄nt ab intellectū. et ſcientia. &ſapientia. q̄ ſūt nat̉aliter ī anima. Intellectꝰ v̓oet ſcīa que dicunt̉ dona ſpūſſaucti. ſunt virtutes q̄ per gratiam infunduntur mentibus fidelium. vt per eas recte viuant Illa vero homo naturaliter habet ex beneficio creationis ad deotm̄. Per has aūt v̓tutes q̄ dicūt̉ ſpūſſācti donailla naturalia reformant̉ atqꝫ adiuuant̉. vt v̓bigratia. Intellectus naturalis peccato obtenebratur. ꝑ v̓tutē vero qͣndā et gratiā que dicit̉ ſpūsintelligentie reformat̉ atqꝫ iuuat̉ ad intelligendum. ita et ꝑ illam virtuteꝫ que d̓r ſp̄s ſapiētieiuuatur atqꝫ erigit̉ mentis ratio ad ꝯtemplatōꝫet delectatōꝫ et̓ne veritatis ¶ Et ſcias ꝙ pert̉batio non cadit in ſapientē. qͥa ꝑturbari diciturex toto turbari. et hoc eſt quando turbatio partis īferioris ad ſuꝑiorem ꝑuenit vt eiꝰ ordo tͣbetur. & hoc nō ē in aliquo iapiente. nec in crhiſtofuit. & hoc ꝓbat Seneca triplicit̓ ꝙ ꝑt̄batō nōcadit in ſapientē. Primo ſic fortius non ꝑt̄bat̉ adebiliori. ſꝫ v̓tus ē fortior malicia. ergo ab ea n̄perturbatur. nec a v̓tute. qͥa virtus non ē virtuti contraria. ergo nullo mō. Scd̓o ſic. nullusꝑturbat̉ niſi de eo ꝙ bonum ſuum perdit vl̓ minuit. ſed ſapiens non perdit bona ſua. nec ei poſſunt auferri que ſunt bona anime. quia bōa corporis non reputat ſua. ergo nō perturbat̉. Tercio ſic. quia fortuna nichil eripit niſi quod deditſed non dedit virtutē. ergo ip̄am auferre n̄ pōtVide in paſſio. De dei ſapientia dixi in preſcio.De ſapientia ſanctoꝝ dixi in ſanctus. ¶ Qualiter aūt ſapientia debeat et poſſit appeti ſine peccato. dicam in ſcientia. In vltimo eccleſiaſtici d̓rDanti michi ſapientiam dabo gloriā. Item ī ſeptimo ca. eccl̓. Vtilior eſt ſapientia cum diuitijs☞et magis ꝓdeſt videntibꝰ ſolem. ſicut vero protegit ſapientia. ſic protegit pecunia. hoc auteꝫhebet plus eruditio et ſapīa. quia vitam tribuunt poſſeſſori ſuo. quaſi dicat vtrunqꝫ prodeſt.ſed plus ſapientia. quia ſpūalis eſt. et vitaꝫ tribuit ſpūalem. ec̄ ſine pecunia. ¶ Et ſcias ꝙ beatus iacobus deſcribit ſic ſapīam. Que autem inquit de ſurſum eſt ſapīa. pͥmum quidem pudica eſt .i. pudicie effectiua. deinde pacifica. modeſta. ſuadibilis. bonis conſentiens. plena miſcd̓ia& fructibus bonis non diiudicans. ſine ſimulatione. Talis ſapīa non eſt in damnatis. Vn̄ ī eccleſiaſteſ. ix. d̓r. Quodcunqꝫ poteſt manus tuafacere inſtanter operare. quia nec opus. nec rōnec ſcientia. nec ſapīa erunt apud inferos quotu properas. quaſi dicat inſtanter oꝑare dū tempus habes in vita .ſ. iſta quidquid boni potes.quia apud inferos non erunt .i. non tibi pꝰ mortem valebunt. vel n̄ reperient̉. nec opuſ. i. tēpꝰaliquid boni oꝑandi. vel pnīaꝫ agendi. nec ratōallegandi. vel excuſandi. nec ſcīa euadendi. velfugiendi. precibus vel precio. ſagacitate. potentia agilitate. quia neqꝫ ab oriente. neqꝫ ab occidente. neqꝫ a deẜtis montibus fuga patet. qͥa deus iudex eſt. & quia vbiqꝫ ē. Nec ſapīa deū cōtemplandi ex quo maxīe affligent̉. vt dixi ī pēaVide etiam ī defunctus.apinus. A ſapio pis. dicit̉ hic ſapinus ſapiniquedam ſpecies abietis. quia ſapiat pinum. in ligno & in folijs. & in fructū. Vn̄ hoc ſapinetuꝫti locus vbi ſapini creſcunt.Sapio pis. ſapui. vel ſapiui. ſapere. itū. & habet pretitum atqꝫ ſupinum ad modū quarte coniugatōnis. & ſignat duo. Sapere .i. habere ſaporem. vt iſte cibus bene ſapit. & eſt abſolutum.ẜm hoc. Inuenit̉ tamen ꝯſtructum cum act̄o. vlquia tūc per accuſatiuū deſignat̉ cauſa. Et ponitur pro ablatiuo. vt iſte cibus ſapit ſaporem. iſapore. Vel quia in eo intelligitur verbuꝫ quodexigit act̄m. vt iſte cibus ſapit carnes aſininas.id eſt ſaporem repn̄tat. vel imitat̉ vel ſimilat illas. It̄ ſapere .i. habere ſapīam. & hec ſignificatio tracta eſt ex prima. Sicut per ſaporem cibosdiſcernimus. ſic per ſapīam res. Et ſicut guſtusaptus ē ad diſcretōꝫ ſapoīs ciborū. ſic et ſapīaad diſcernendas cauſas reꝝ. A ſapio deriuaturſapidus da. dum. i. ſaporem habens. ſapori datus. Et comparatur ſapidior. ſapidiſſimus. Vnde hec ſapiditas ſapiditatis. Sapio componitur deſipio pis. i. delirare. ſeorſū a ſapore eſſe.vel facere nequitare. Vnde deſipiſco ſcis. īchoatiuum. Reſipio pis. i. redire ad ſape̓. ꝓprie illereſipit qui penitens forefacti r̓dit ad ſatiſfactōnem. & ad ſapere quod dimiſerat forefaciendo.Vnde reſipiſco ſcis. inchoatiuum. Sapio et eiuscompoſita neutra ſunt. & corripiunt hanc ſillabam ſa. et ſi. ſimplex. & cōpoſita mutāt a ſimplicis in i. ſcd̓m hug. Vnde proſper. Non prodeſtquicꝙͣ recte ſapuiſſe malignis ¶ Hic attende ꝙſapio facit p̄teritum ſapui. vel ſapij. vel ſapiui.& habet ſapitum penultima producta ad mod̓quarte coniugationis. & format̉ ab hoc p̄teritoſapiui. vi. in tum. Facit etiam ſapitum penultīacorrepta. inꝙͣtum deſcendit ab hoc preterito ſapui. vide in tercia parte in tractatu vbi egi de