Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

ab aere penes formā acceptā. eſt niſi triaaiuidens corpora. Vnde corpora deſcēdētia abaere ſub iſtis accepta ſūt duo ſimilia. qͥa deſcēaūt fluida hoc eſt ꝯgelata. deſcendūt t̓mīaca hoc ē cōgelata. Sūt aūt duo. eo gn̓atōꝫnis eorū eſt vna .ſ. frigus ſimplex et excellens.Et licet plura nu̓o inueniant̉. tn̄ reducunt̉ ſcd̓mformā ad iſta. qͥa diuerſitaſ eoꝝ eſt niſi ī paucitate et multitudine tm̄. qͥa nix eſt pruina multa differens ſcd̓um accidens quod eſt duricies.& pruina eſt nix pauca differens ſcd̓m accidensab eo qd̓ eſt mollicies. Similit̓ aūt ros ē pluuiapauca. et pluuia ros multus accidēs differēsPluuia aūt eſt ros multus. et pluuia non fitniſi ex multo vapore. qui infrigidatꝰ eſt. & cauſa illius eſt tempus. et locus. et frigiditas. Tempus quidem. quoniam remanentia vaporis roſidi in alto eſt dies vnus. qͥa in die eleuat̉ temꝑeſereno et in nocte deſcendit. Similit̓ aūt eſt devapore pruine. ſed vapor. pruine et niuis remanet temꝑe pluuie. et multi ſunt dies. et diu azit in eis calor eleuatꝰ. et frigus īſpiſſans in nube. & ꝯuertens nubē in aquā et etiam cōgelās īglaciem. Similiter locus generationis roris ſtrictus eſt. ſiue ſit locus generationis eius ſe. ſiue ſit locus gn̓atōnis eius accidēs. qͥa īferiorlocus ſue gn̓atōnis tāto ſtrictus eſt. mul a terra ē eleuatus. ſꝫ āplꝰ et dilatatꝰ ē locusſin ad nodū nelpign̓atōnis pluuie. et niuis. qͥa totus locꝰ mediusvbi dilatatū eſt frigus eſt locus gn̓atōnis pluuie et niuis. ſimilit̓ frigꝰ tꝑatū eſt generās rorēſꝫ intemꝑatū excellēs generat pluuiam. Excellens aūt generat niuem et pruinam. qm̄ pruina fit ex vapore congelato anteqͣm ſpiſſaretur īniuem et in loco medio qui eſt locus nubiuꝫequei Et quia meNix aūt eſt ex nubibꝰ inſpiſſatis et ꝯgelatis paulatim egrediente calido. Cuiꝰ ſignū eſt nix cadit mollis. et pruina cadit dura. qͥa mollicies niuis ſit ex hoc pars caliditatis nubis reſoluitduriciem eius gelatur. et ideo frigeſcit. qꝛpartes vaporis et nubis cōgregarent̉ potuerūt adeo cōgregari in cōgelatōne indurarētur. Per oppoſitū aūt de pruina. qꝛ ꝯgelat̉ vehementer ex frigore loci et temporis. et expellit̉totū calidū ita nichil eſt impediēs qṅ frigꝰutat in rigorem parteſ vaporis vehementer agregando et ꝯtͣhēdo ꝯgelatōnē. Nota etiaꝫhic dr̄ntiā roris ad pluuiam ſatis breuitergit areſtotiles dicens. id quod deſcendit exvapore eſt res paruā et tardat̉ ī deſcenſiōe ſuanominatur ros. et qn̄ illud quod deſcendit ē ml̓tum habens menſuram in corpore ſuo. et velocitatem ſue deſcenſionis nominat̉ pluuia. Videnutiuſi pn enūtur aūt areſtotiles his verbis dicere differ̄tin materia et forma ros et pluuia. quia multum& paucū ſiue paꝝ non faciant differentiam niſper accidēs. Vn̄ ros et pluuia hoc modo per accidens et per ſe haberent differentiam. quodnon eſt verū. quia ros eſt calidus et humidus īgenere ſuo. et pluuia in comparatōne ad roremeſt frigidā et humida. Adhuc autem pluuianunqm fit ſereno tempore. Roſ autem fit ſereno tempore. Adhuc aūt nulla pars nubis ſignum eſt ſerenitatis. Ros aūt omnis ſignum ēſerenitatis. Ex iſtis ergo videt̉ ros et pluROuia habent differentias eſſentiales et non accidentales tm̄. et certiſſime verū eſt. Vnde vaporpaucus qui eſt materia roris ſubtilis eſt. qͥa noneſt paucus niſi ſit ſubtilis. Groſſus enim vapora calido ignito inter ſuꝑficiem terre exiſtente &erumpente eleuatur. Sed ſubtilis eleuat̉ a calore. ſuperficiem terre attingente. et ille eſt vaporroris. et prior eſt pluuie. ꝓpter quod conca repleta rore citius expirat ad ſolem qͣm eadem velequalis conca repleta aquis pluuie. quia reuera ros magis eſt ſubtilis. Et dicit meſſellat. ſiteſta oui repleatur rore et claudat̉ optime foramen. ī calore forti ſolis aſcendat a terra iuxtahaſtam poſitum. Ideo quia humor roris magiseſt ſpiritualis. et ideo paucus. quia ſubtile ſeꝑatum a groſſo eſt paucum. et paucus vapor p̄ſupponit humidum ſpirituale ſubtile. quod eſt materia roris. Et per hoc patet tam materiaꝫles qͣm formales penes eſſentias eoꝝ ſumptaspluuia et ros habent differentias. quia ex ſpirituali vapore. hoc eſt vapore quaſi ſpiritualiſ humidi non poteſt generari humor niſi calidus &humidus ſcd̓m comparationem ad pluuiam. Etex vapore groſſo quaſi de ꝓfundo terre erutonon poteſt generari niſi frigiduſ et humiduſ humor ī cōꝑatōne ad rorē. Dico aūt vnū cōparatur alteri. qͥa ſi abſolute accipiatur tunc aquavinceret. quia frigida eſt et huīdā. Et ſi dicatur. Sicut nulla nubes ſerenitatem ſignat. itanulla pars nubiſ ſerenitatem ſignat. Dicēdū ē. ꝑs ẜm qͣntitatē accepta ſerenitatē ſignat.ſꝫ ꝑs accepta ẜm eſſentiā bn̄ pōt ſerenitate ſigͣreSicut em̄ nebula ſignū eſt ſerenitatis. & apd̓vulgus eſt ꝓuerbiū. nebula guttatī cadēsdeſcendit. eſt ſignum ſerenitatis. Cum auteꝫ tota reſoluta aſcendit. tunc generat nubespluuiaꝫ faciūt. & hoc in rei veritate verū ē. Sꝫvulgus accipit nebulā ideꝫ eſſe qualibet caligine frigore aeris ad terrā rep̄ſſa frigore noctis& hoc non eſt veꝝ. Sꝫ nebula ē qd̓ remanet pꝰreſolutōnē vaporis. in rōreꝫ vel pluuiam. et hocſꝑ eſt ſubtile et ſignat ſerenū. Sed nubeſ fiue caligo calore ad terrā rep̄ſſa frigore noctis vel aeris vel loci habet groſſum a ſubtili. Et ideo qͣndo reſoluit̉ groſſum et deſcendit per guttas remanet ſubtile quod ſignat ſerenū. Si autē aſcēdit vnum cum alio tunc generat nubem. et ſigͣtpluuiam. ſcd̓m fratrem albertum. Vide in pruina. et nix. Et ſcias roris. et pluuie. et pruine.et grandinis. et niuis. & tonitrui. et ꝯſimiliūefficiens eſt deus. Cauſa inqͣm prima licetꝓxima vt patet in iob in ca. xxxviij. vbi diciturNunquid ingreſſus es theſauros niuis. aut theſauros grandinis aſpexiſti. quis dedit vehementiſſimo imbri curſum. et viam ſonantiſ tonitruiQuis eſt pluuie pater. vl̓ quis genuit ſtillas roris de cuiꝰ vtero egreſſa ē glacies. et celo geluqͥs genuit ego deꝰ oīpotes ſupple. De predictis habes in ſuis locis.Roſa. A roda greco d̓r apud nos roſa ſe. quaſiroda. Vel rōſa dicit̉ a rubeo. Vnde hec roſula.le Et hec roſella le. ambo dimi. Et hoc rōſariumrij. collectio rōſarum. vl̓ locus vbi roſe reponūtur vel abundent. Item a roſa d̓r hoc roſetum.ti locus vbi roſe creſcūt. Et roſaceꝰ. cea. ceum.