Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

culpe abluūtur ſiue mūdant̉. Tercia eſt. quia aqͣin om̄ibus mūdi ꝑtibus inuenit̉. Quarta eſt. qͥares eſt que de facili ab om̄ibꝰ poteſt haberi ſinemagno p̄cio. & he due cauſe cōpetunt ſibi ꝓuteſt ſacramētū neceſſitatis. Scire etiā debes diuerſitas aquarū que ē loca et ſitus ē drīaacc̄ntalis. Vn̄ mutat ſpeciē aque. et ideo īlibet aqua huiōi vel maris vel flumīs vel ciſterne vel fontis vel ſtagni poteſt fieri baptiſmus.Veꝝ ſi aquā paludis eſſet intantū ingroſſatarecede̓t a vera raritate aque eſſet baptiſmusſicut ſi eēt lutū alias adhuc eſſet baptiſmus. qͥaadhuc ſpecies aque manet. Itē ſi baptizaret̉ aliquis ī mari ſola. illa aquā maris ꝑtinet ad baptiſ. que poteſt habe̓ aliquē effectū in baptizato vel in lauādo vel in frigidando et eſt totūmare. Itē baptiſmus pt̄ fieri in lixinio ſicut & inaquis ſulphureis et ī aquis alijs ex terra perquā tranſeūt immutant̉. In aqua aūt artificiali poteſt baptiſmꝰ fieri. Aqua vero artificialvt roſacea. ē alteriꝰ ſpeciei aqua naturalis. Poteſt etiā queri. an intentō vel volūtas reqͥratur in baptizando. Ad hoc dico baptizatꝰduo recipit in baptiſmo. ſcꝫ ſacramētū. et ſacramēti. Sed ad hec duo recipiēda reqͥrituraliquid cauſans ex ꝑte recipiētis. ſed ſolū impedimētū remouēs. qd̓ qͥdem impedimētū nichil ēaliud ꝙͣ voluntas ꝯtraria alteri p̄dictoꝝ. Et id̓oin aduītis et ī hn̄tibus vſū ratōis ī qͥbus poteſteſſe ꝯtraria voluntas actu vl̓ habitu reqͥritur etꝯtritō vel deuotō ad ꝑcipiendā rem ſacramentiet intentō vel volūtas ad recipiendū ſacram̄tūIn pueris aūt abſqꝫ vtroqꝫ ꝑcipit̉. et ſacramētū& res ſacramēti. Similit̓ eſt in carētibꝰ vſu ratōnis. niſi volūtas ꝯtraria habitu īſit et ſi actuTn̄ ſciendū eſt. reqͥritur in adulto volūtasabſoluta ſuſcipiēdi qd̓ eccleſia ꝯfert. ſed ſufficitvolūtas ꝯditōnata. ſicut ē in volūtarijs mixtis.vt dicit̉ in tercio ethicoꝝ. Et ideo ſi ſit coactioſufficiēs ita pnͥcipiū ſit ex toto extraneū ꝯferēis et ea que artiſtumti vim paſſo. vt aliqͥs reclamās īmergit̉ violēter. tūc talis nec ſacramētū recipit nec rem ſacramēti. Si aūt ſit coactō īducēs ſicut minis vl̓ flaſcire vnus agellis. ita baptizatꝰ potiꝰ eligat baptiſmū ſuſciꝑe ꝙͣ talia pati. tūc ſuſcipit ſacramētū & caraidilicterē. ſed reꝫ ſacramēti. Itē ſcias. ī pueſe ſolo et ideo poris poteſt eſſe ꝯtraria volūtas nec actu nechabitu. et ideo reqͥritur intentō vel volūtasin eis qua ꝓhibens remoueat̉. In amentibꝰ autēet dormiētibus poteſt volūtas ꝯtraria habitualis ꝙͣuis ſit actualis. Et ideo ſi an̄ ſomnūvel furia fuerūt ꝯtrarie volūtatis recipiuntſacramētū. qͥa illa volūtas habitualit̓ manet adhuc. Si aūt habuerūt ꝓpoſitū accipiēdi baptiſ. et hoc aliqua ſigna īnotuit. tūc in articl̓oneceſſitatis debet eis ꝯferri baptiſmus. et ſuſcipiūt ſacram̄tū et rem ſacͣmēti. etiā ſi furioſus tc̄ꝯtradicat qͥa illa ꝯtradictō ꝓcedit a volūtate ratōnis ſcd̓m quā ē capax baptiſmalis gratieSi aūt neceſſitas ſit. debet ī furioſis expectari lucidū interuallū. vel in dormiētibꝰ vigilia.tn̄ ſi baptizet̉ in ſtatu illo ſacramētū ſuſcipit ꝙͣuis peccet baptizans. Itē ꝯſueuit queri an intentio baptizantis reqͥratur ad baptiſmū. et videtur. quia intentō hoīs eſt alicui cerB Ita niſi ſibi. Si aūt reqͥritur intentō ad baptiſmū erit certū de aliquo ſit baptizatꝰ niſi apd̓ qui baptizauit. et hoc ē incōueniens homoſit in tanto dubio ſalutiſ. Rn̄ſio. vniꝰ rei vnaſit. ſi ex aliqͥbus pluribꝰ cauſis vnus effectꝰꝓcedat oportꝫ ille cauſe ſint facte aliquovnū ad inuicē. Ad effectū aūt ſacramēti videmus ml̓ta cōcurre̓. ſcꝫ miniſtrū. formā verboꝝ.& materiā. Nec aūt poſſūt colligari ad inui vt ſit vna cauſa niſi intentōem baptizantisqui ſcꝫ formā ad materiā applicat. Suū vero miniſteriū ad vtrunqꝫ et totū hoc ꝑtinet ad ſacramēti collatōem. Et ideo reqͥritur intentō baptizātis. & ſil̓iter etiā ī om̄ibus alijs ſacramētis requirit̉ intentō miniſtri debita materia et forma. ſolū ad effectū ſacramēti ꝯſeq̄ndū ſꝫ adſacramēti ꝑceptōem. Ad obiectū aūt ſcd̓ꝫ diuerſas opmiones duplicit̓ rn̄deri poteſt. Quidāem̄ dicūt ſi deſit mētalis intentō in baptizēt ꝯfert ſacramētū baptiſmi. tn̄ ī adulto ſuppletfides et deuotō effectū baptiſmi. vt ꝑiculum exhoc ip̄i baptizato qui ignorat intentōem baptizātis nullū ꝓueniat. Si aūt ſit puer tūc credit̉ ple ſūmus ſacerdos. ſcꝫ deus. defectū ſuppleat etſalutē ei ꝯferat. Si aūt facit. iniuſte fac̄ſicut nec in illo qui ſacramento ſubiicit̉. Alijdicūt in baptiſmo et in alijs ſacramētis hn̄tin formā actū exercitatū requirit̉ mentalis ītentō. ſed ſufficit intentōnis exp̄ſſio verba abeccleſia inſtituta. Et ideo ſi forma ſeruat̉ nec aliquid exterius dicit̉ qd̓ intentōem ꝯtrariā exprimat baptizatus eſt. em̄ ſine cauſa in ſacramētis neceſſitatis. ſcꝫ in baptiſmo et qͥbuſdā alijsactus baptizātis tam ſolicite exp̄ſſus eſt ad intetōnis exp̄ſſionē. Et attende qn̄ ꝯſuetudo eccleſie patit̉. vel qn̄ incumbit neceſſitas ꝓpter defectū aque. ſiue ꝓpter ꝑiculū pueri de cuiꝰ morte timeat̉. vel etiā ꝓpter imbecillitatē ſacerdotis potentis ſuſtentare infantē. pt̄ baptiſmꝰ ſine īmerſione celebrari. Itē ſit caput aſꝑſum aqͣ.in totū corpus aſꝑſio deputat̉. ſicut etiā iuriſtedicūt vbi caput hoīs iacet. reputat̉ ac ſi totꝰhomo iacuiſſet vel ſepultꝰ eſſet ibidē. ſic at̄de alijs ꝑtibus. Tria aūt ſunt baptiſmata. ſcꝫflumīs flamīs. et ſanguīs .i. aque. penitētie. etmartirij. Nolo etiā te ignorare. baptiſmusinter alia ſacramēta eſt maxīe neceſſariꝰ. Et id̓oea que ad neceſſitatē ſacramēti requirūtur debuerūt eſſe cōmuniſſima. et ex ꝑte materie. ſcilicet aque que vbiqꝫ haberi poteſt. et ex ꝑte miniſtri. vt qͥlibet homo baptizare poſſit. Et ſic ſanctificatō materie. et bn̄dictō p̄cedens baptiſmū eſt de neceſſitate ſacramēti. ſed de ſolēnitatequā licet p̄termitte̓ ꝓpter ecc̄ie inſtitutōem.Ita etiā ordinatio miniſtri eſt neceſſitate ſacramēti. ſed de ſolēnitate. Sed peccat ſi aliquis ordinatꝰ baptizet niſi neceſſitate īminēte tn̄ſacramētū ꝯfert. Angeli aūt in figurā hūana apparētes boni vel mali baptizare poſſunt.Baptiſmus iterari debet ſicut nec ꝯfirmatō.vel ordo. In his em̄ tribꝰ ſacramētis caracter īdelibilis impͥmit̉. Vide in caracter in c. litera.Penitētia aūt iterari poteſt. ſicut dicā in penitentia. Quare aūt pena corꝑalis remaneat poſtbaptiſmū. dicā ī origineꝰ. It̄ vide in clauis.