Druckschrift 
Summa que vocatur catholicon
Einzelbild herunterladen
 

neceſſicas. ibi eſt liertas. vbi eſt libertasnec volūtas. et ideo nec meritū. Nec libertas inom̄ibus ē tam in malis ꝙͣ in bonis. Eſt alia libertas a peccato ſcꝫ de qua dicit apl̓us. Vbi ſpūsdn̄i ibi libertas. Nec libertas a ſeruitute peccatliberat. et ẜuos iuſticie facit. ſicut ecōuerſo ẜuitus peccati liberos facit iuſticie. Hanc libertatēhomo peccādo amiſit. Ideoqꝫ auguſtīꝰ dicit.homo male vtens libero arbitrio. et ſe ꝑdidit etip̄m. qͥa ꝑdita eſt peccatū libertas. a neceſſitate ſed a peccato. Qui em̄ facit peccatū ſeruꝰeſt peccati Iſtā libertatē que ē a peccato. illi ſolinūc habent quos filiꝰ gratiā liberat et reꝑat. ita penitꝰ ſint ſine peccato in hac mortalicarne. ſed vt peccatū in eis dn̄et̉ neqꝫ regnetet hec eſt vera et bona libertas que bonā paritſeruitutē ſcꝫ iuſticie. Eſt aūt libertas a miſeriaDe quā apl̓us ad romanos ait. Et ip̄a creaturaliberabit̉ a ſeruitute corruptōis in libertatē glorie filioꝝ dei. Hanc libertatē habuit homo antepeccatū qͥa om̄i carebat miſeria. et nulla tangebat̉ moleſtia et pleniꝰ habebit ī futura beatitudine. vbi miſer poterit. Sed in hac vitaeſt inter pͥmū peccatū et vltimā ꝯfirmatōem nemo a miſeria liber ē. quia pena peccati caretLibertas a peccato et a miſeria gr̄am ē. libertas aūt a neceſſitate naturā. Scire ec̄ oportet. vt dicit ptolomeꝰ. ſapiēs dn̄at̉ aſtrisquia ſcꝫ per ſapīam ſuā poteſt vitare ea ad queaſtra diſponūt. de hoc ec reqͥre ī aſtꝝ. & ī morsVide etiā in volūtas. Itē ſcias. qͣtuor ſuntſtatus liberi arbitrii. et de quolibet accepit xp̄svt dicam in liber. ra.. Quare aūt deꝰ fecithoīem impeccabilē. vel peccare nollet. dicā inIrbitror. traris. tratꝰ ſū. trari. i. exi p̄ſcioſtimare. vel extimare. ſed differūt. quia exiſtimare. vel extimare. eſt apud animū nr̄m. Arbitrarivero iudiciū animi ꝓferre. et cor̓. bi. naturalit̓.rbor. vel arbos. ſcd̓m yſidoꝝ ſicut et herba.dicit̉ ab aruis. quia terre fixis radicibꝰ adheretVel arbos dicit̉ ab herba. eo ad modū herba pullulet naſcendo. Prius em̄ iacto ſemīe herba orit̉. dehinc ꝯfota ſurgit in arborē. dehinc inparuo tꝑe herbā quā videras arbuſtū ſuſpicis.Ab aruo ergo deriuat̉ herba. ab herba arbos vl̓arbor. & videt̉ ꝓprie arbos dici de fructifera.Arbor vero de fructifera et ſterili. et eſt arbos fe. ge. ſit mater ꝓprij fetus. & attende. noīa arboꝝ ſunt fe. ge. quia nat̉am matris inſuis fructibꝰ imitant̉. vt pirꝰ. et vlmꝰ. hec em̄ ēquaſi obſtetrix p̄uerperaꝝ bachi. Vnde oleaſterfuit maſ. ge. quia ꝯcipit ſit ꝓpriū ſue gentis ꝯcipere .i. oliuarū. pomis vero ſūt neu. geIrboretū. ti. locus neris exceptis paucisvbi arbores creſcunt. ab arbore dicitur.Irboreus. rea. reum. et arborinus. na.. poſſeſſiuum ab arbore dicitur.rbūcula. le. dimi. parua arbor.Irbuſtula. le. diminutm̄ parua arbor.rbuſtū. ab arbore dicit̉ hoc arbuſtū. ſti. locꝰvbi arbores creſcūt. et ip̄is qn̄qꝫ ponit̉. et p̄cipue nouellis. Arbuſtū em̄ dicit̉ qn̄qꝫ arbor nouella et tenera in qua inſertio ec̄ quandoqꝫ fieript̄. & dicit̉ arbuſtū. qͣi arboꝝ ſtatō. vel haſta.Arca. ab arceo. ces. dicit̉ hec arca arce. qͥa arBceat et ꝓhibeat viū. et caret aſpiracōe. & indehic arcariꝰ. rij. facit arcas. vel qui cuſtodit. 3Item adiectiue poteſt dici. arcariꝰ. ria. riū. qd̓ p xjtinet ad arcam. vel ad arcarium.rcanꝰ. na.. i. ſecretꝰ. ta.. a quo ceteri arcent̉. ab arceo. ces. d̓r et caret aſpiratione.Irceo arcui ſupinū debet arcitū. tu. ſed perſincopā dicit̉ artū artu. Arceo ꝯponit̉ ex. d̓rexerceo. ces. Itē con. et fit coerceo. ces. i.ſtringere. Arceo ſimplex et cōpoſitū eſt actiuūet mutat a. in e. in compoſitōne.Ircerſo. ſis. in arcio. cis. exponitur.Irceſſo. ſis. verbum deſideratiuū. ab arceo.rchangelꝰ. ab archos ces. Vide ī accio. cisqd̓ eſt pnͥceps. et angelꝰ ꝯponit̉ hic archangelꝰli. .i. pnͥceps āgeloꝝ. vt gabriel. Vn̄ archāgelicꝰca.. Et ſcias. om̄ia officia hūana ꝑtinētia adſingulares ꝑſonas qͥbuſcūqꝫ ordinibꝰ ſimilitudinē habeāt dirigūtur vltimū ordinē inqͣn ꝑticipant virtutes ſuꝑioꝝ. Sed illa officia ēad multitudinē ꝑtinēt. dirigūtur pnͥcipatꝰ &archangelos. Et ideo homo in p̄latōe ꝯſtitutusillumīatur ab angelo inferioris ordinis. de hisad ſtatū ꝑſone ſue ꝑtinent. ſed ab angelo pnͥcipede his ſpectant ad regimē multitudinis. VideIrchetipus. pi. i. pnͥceps figū ec̄ in angelꝰrarū. Naꝫ tipus idē eſt qd̓ figura. et archos. idēeſt quod pͥncepſ. & poteſt poni adiectiue. vt aichetipus. pa.. Vn̄ archetipus mūdus d̓r pn̓cipalis figura ſenſibilis mūdi. & corripit ti.Irchia. chie. i. pnͥcipatus. ab archos diciturIrchicoquꝰ.. ē pn̄ceps coquoꝝ. ab archos.pnͥceps. et coquꝰ coqui. et licet coquꝰ pͥmā corripiat. tn̄ archicoquꝰ. qui. acuit co. ſcd̓m vſum.& hoc facit potentia nt̄i. qͥa r̓manet incorruptꝰ& ideo cōmutat accētū. ſicut nec viceconesIrchidyaconꝰ. Dyaconꝰ ꝯponit̉ cum archos.qd̓ eſt pn̄ceps. et dicit̉ hic archidyaconꝰ .i. princeps dyaconoꝝ. Vn̄ hic archidyaconatus. tustui. eius officiū vel dignitas. Dicit̉ ec̄ archiIrchiep̄us .i. pnͥceps ep̄oꝝ. dyacon. conis.ab archos. pnͥceps. et ep̄ūs. Vn̄ hic et hec archiep̄alis. et hoc le. et hic archiep̄atus. tus. tui. ethoc archiepiſcopiū. pii. et archiepiſcopor. pariseſſe vel fieri archiep̄m. vel archiep̄atū habe̓. ViIrchigallus. li. princeps de ī metropolis.galloꝝ. ſcꝫ illoꝝ ſacerdotū. ab archos. et gallus.Archigenes. Geneſis qd̓ eſt natura. ꝯponit̉archos. qd̓ eſt pnͥceps. et dicit̉ hic archigenes.nis. pnl̓. cor̓. i. pnͥcipalis medicꝰ qui optime ſcitmederi geneſi. id eſt. nature.Irchigphꝰ. phi. pnl̓t. cor̓. vide in antigraphꝰIrchileuita. te. pnͥceps leuitaꝝ. et cōponit̉ abIrchilogus. Archos ꝯpo archos et leuita.nit̉ logos. qd̓ eſt ſermo. & fit archilogus. ga. pnͥceps. vel pͥmus in ſermone. Vn̄ hoc archirchimādrita. Ab ar logiū ẜmonis pnͥcipiū.chos pnͥceps. et mādros. ouis. dicit̉ hic archimādrita. te. i. paſtor ouiū. Et tranſlatōnem dicit̉qn̄qꝫ de paſtoribus ſpiritualibus.Irchipota. te. pnl̓t. ꝓducta .i. magnꝰ potatorab archos. et poto. tas. qͣi pnͥceps potatorum.Irchip̄ſbiter. teri. pnͥceps p̄ſb̓roꝝ. ab archos.Irchiſynagogus. gogi. pnͥceps ſyna ī et p̄ſbr.goge. ab archos. et ſynagoga. goge