Gereſt c

lōgationē a terra ꝙ ſit mare ibi altiꝰ qͣꝫ mōtes in terra. nā mōtes qͣꝫtūcunqꝫ alti nullā ꝓportionē ꝑceptibilē habēt ꝑ ꝯparationeꝫ adorbē t̓re. vtꝫ in ecclypſibꝰ lunaribꝰ in qͥbꝰ ex qͣntitate vmbre a terra cauſate cōmēſurat̉ certitudinalit̓ quātitas eclypſis nulla mētione facta be vmbra montiū rōe predictaIdē etiā pꝫ in ꝯmēſuratione dieꝝ ⁊ noctiū in qua non fitaliqua mentio de altitudine montiū. ac ſi eſſet terra ſperica penitꝰ. ⁊ ſic ītelligit̉ illud psͣ. Super mōtes ſtabūt aq̄ſ. ꝙ altiores ſūt aque occeani ꝓcedēdo v̓ſus mediū qͣꝫ mōtes terre. Sequit̉ qͥntū intentū .ſ. ꝙ incidētes ꝑ terraꝫ admare deſcēdē dicūt̉. ſicut patꝫ in aucͣtate preall̓. ⁊ in alijsqd̓ ſic ptꝫ. nā aſſignet̉ aliqͥs locꝰ in ſuꝑficie terre diſcooꝑte citra ripā. ⁊ ſit. g. ⁊ ſic ꝓtrahat̉ linea a cētro aque qd̓ eſtſ. vſqꝫ ad punctū. g. tūc talis linea interſecabit ſuperficieꝫaque in aliqͥ loco. ⁊ ſit v̓bi gratia in pūcto. h. ⁊ tūc ꝯſtat ꝙlinea .f. g. ē maior qͣꝫ linea .ſ. h. et ꝑ ꝯn̄s locꝰ. g. reſpectu .f.qd̓ ē centrū aque ē altior qͣꝫ locꝰ. d. vbi ē ripa. vtꝫ manifeſte. ⁊ ſic pꝫ rō qͣre aque vbicūqꝫ ponant̉ in terra naturaliideſcendēdo fluūt ad mare. niſi impediant̉. iuxͣ illd̓ Eccl̓.j. Oīa flumina intrāt in mare. Et ex hoc ſequit̉ ꝙ incedētes per terrā ⁊ mare deſcendētes debēt dici vt sͣ. allegatūē. nā cōi mō loquēdi loca terre a quibꝰ aque finunt dicūt̉ſuperiora reſpectu locorum ad q̄ fluunt. Patet etiam inhac figura ꝙ terra dicit̉ fundari ſuper mare. vt in psͣ. xxiiQuia ip̄e ſuper maria fundauit eam. Terra em̄ habitabilis .ſ. d. g. e. ſuper elementū aque fundat̉. altior em̄ ē reſpectu .ſ. qd̓ ē centrū aque qͣꝫ tota ſpera aque poſt eiꝰ ꝯgregationē. ⁊ eadē ratiōe dr̄ eē terra ſuꝑ flumīa nā flumīa a t̓radeſcendūt in mari. vt dictū ē tanqͣꝫ a ſuperiori loco ad īferiora. Ex qͥbus bene cōſideratis pōt haberi verus intellectus ſcripturarū q̄ de cōparatione aque ad terrā qͦ ad ſitūtractant. q̄ diuerſimode ab aliqͥbus expoſitoribꝰ exponūtur. Patet etiā ex ſupradictis ꝙ terrā eē diſcoopertaꝫ ẜmaliquā partē ab aquis mō predicto nulli pōt attribui niſipoteſtati ⁊ ordinationi diuine. vt ſcriptura in multis locꝭteſtat̉. Un̄ Hiere. v. ca. Ne ergo nō timebitis ait dominus. ⁊ a facie mea nō delebitis. qui poſui arenā terminuꝫmari. Ex qͦ patet hoc pertinere ad omnipotentiā diuinaꝫſolū. Sil̓r ⁊ ad eius ineffabilem ꝓuidentiā q̄ diſponensomnia ſuauiter locū dedit aquis miro mō connaturale.ne vlterius terrā cooperirēt. iuxta illud psͣ. ciij. Terminūpoſuiſti quē nō tranſgredient̉. nec cōuertent̉ operire t̓raꝫ⁊ hoc ē ſatis manifeſtū. nam licet exiccatio ſuꝑficiei terrealiquo mō poſſet cauſari ex actione ſolis deſiccātis ⁊ huiuſmōi. mutatio tn̄ ſeu ſeparatio centri aque a loco ſibi īpͥma ꝓductione debito ad aliū locū diſtantē nō p̄t cauſari niſi a deo qui ſolus eſt inſtitutor nature. In hoc enimꝙ deus dixit. Congregent̉ aque ⁊cͣ. mō p̄dicto. dedit deusaliā naturalē īclinationē ab illa qͣꝫ in pͥmordio habuerātvt sͣ. expoſitū ē. ⁊ ideo rationabilit̓ hmōi congregatio arū fuit facta anteqͣꝫ ſol fieret. vt innueret terrā eſſe diſcootam nō per exiccationē ſolis vt qͥdam erronee putāt. ſꝫ iuſſione diuina. Idē patet ex mō loquendi ſcripture in hͦ loco. Nō em̄ dixit. deſiccent̉ aque q̄ ſunt ſuꝑ terrā. vt appareat arida. ſꝫ dixit. Congregent̉ aque. Quāta aūt ſit diſtātia vnius centri ab altero valde difficile eſſet humanitusinueſtigare. ſꝫ ſufficit ꝙ tāta eſt diſtātia quāta requirit̉ adhoc vt p̄dicta inde ſequant̉. pōt etiā ꝓbabiliter opinari n̄tn̄ certitudinaliter ꝙ centrū aque elemēti ſit idē cū ecētrico lune. eo ꝙ elementū aque ꝓut exꝑimur ſequit̉ motuꝫlune ẜm fluxum ⁊ refluxum.¶ De opere quarte diei.¶ Circa ꝓductionē luminariū ⁊ ſtellaꝝ varie ſunt opi. ſic̄⁊ circa multa alia in hoc capitulo cōtenta. ẜm tn̄ expoſitionē quā ſeqͣr luminaria ⁊ ſtelle fuerūt quarta die ꝓductadeo ꝑ creationem in ſuis ꝓprijs ⁊ ꝑfectis formis. quas formas ſequunt̉ ꝓprietates ⁊ virtutes q̄ exprimunt̉ in littera⁊ alie q̄ ibi nō ſunt expreſſe. cum ſacra littera in hoc loconō tradat niſi illa q̄ viſui ſeu ſenſui hoīm cōiter ſubiacēt.vt dictum eſt. huic em̄ ſententie lr̄a valde conſonat. cū di-

cit. Fiant luminaria. eo mō quo dixerat. Flat lux. nō em̄dixit. Producāt celi luminaria. vel nubes lucida producat ſolem. vel aliqͥd hmōi. in quo denotaret̉ ipſa fuiſſe exaliquo facta. nec etiā dicit in eis eſſe aliquid informe qd̓perficeret̉. ſed ſimplicit̓ in primo eoꝝ fieri explicat eoruꝫꝓprietates. vt littera plane teſtatur. Circa ꝓprietates autēeorum attendendum ꝙ nō omnes ꝓprietates luminariū⁊ ſtellarum etiā ſenſibiliū hic exprimunt̉. ſed illa q̄ humane vtilitati manifeſte deſeruiūt. in quibus etiā dr̄ia int̓ lucem prima die factā ⁊ lucem luminarium innuit̉. vnd̓ deprima ꝓprietate dicit. Diuidāt diem a nocte. in quo oſtenditur quedā differētia inter hāc diuiſionem diei ⁊ noctis⁊ illā de qua fit mentio in prima die. nam ibi non dicit̉ ꝙlux diuideret inter diem ⁊ noctem. ſeu lucē a tenebris. ſꝫꝙ deus diuidit eo ꝙ illa lux nō habebat ꝓprium motumde ſe. ſed per diffuſionem ⁊ contractionē a deo factam dies diuidebatur a nocte. vt dictū fuit ẜm Baſyl̓. ſed lumīaria q̄ habent motum a ſe ẜm naturā a deo ſibi collatā ꝓprie diuidunt inter diem ⁊ noctem. vnde dixit. Fiant luminaria ⁊cͣ. vt diuidant diem ac noctem. ¶ Et notandumꝙ licet dies ſit ꝓprie latio ſolis ſuꝑ terram. tamē quelibet̉plaueta ⁊ ſtella habet ſuū ꝓpriū diem .ſ. cum ip̄a ſuꝑ terram fertur. ⁊ noctem ecōuerſo. ⁊ ideo nō ſimpliciter dicit̉de ſole vt diuidat diem ac noctē. ſꝫ etiam de omnibꝰ dicit̉vt diuidant. Scd̓a ꝓprietas ē cuꝫ dicit. ſint in ſigna quodcōmuniter exponitur inqͣꝫtum ex luminaribus celi accipitur ſignificatio pluuioſi tꝑis vl̓ ſereni. q̄ ſunt apta diueſis negocijs. qd̓ nō ſic intelligendū ē. vt per luminaria eiſtellas cōiter accipiātur ſigna ſerenitatis vel pluuie cuiuſlibet temporis ſequētis. qꝛ hoc ꝑtinet ad aſtrologos. qͥ dēhis p̄noſticationibꝰ intendūt. nō aūt ad populū rudē cuimoyſes loquebat̉. ⁊ ēt ip̄i aſtrologi ſepe fallunt̉ in p̄noſticādo. ſꝫ hoc intelligi debet ẜm quandā generalitatē ſignignificandi. vt cū cognoſcit̉ ꝙ ſole exn̄te in parte ſeptētrionali. ſeu in ſignis ſeu menſibus hmōi calor viget vt ī pluribus. ⁊ pluuie diminuunt̉. ⁊ ecōtra de meridionalibꝰ: et̄hoc cōiter intelligitur a popularibꝰ qͥ cōmuniter dicūt tālem menſem eē calidū ⁊ talem temꝑatum eſſe ⁊ hmōi qd̓veritatē habet in pluribꝰ. q̄ qͥdem noticia eſt magne vtilitatis in cultura terre. vt eſt manifeſtum. Si autem intelligatur ꝑ hoc ꝙ dicit̉ ſigna. ꝙ de hmōi luminaribꝰ ēt ſtellis poſſunt accipi ſigna aliorum euentuū. talis intelleatꝰ⁊ ſi forte aliqͥd contineat veritatis. non tamē ẜm primamſignificationē lr̄alem. q̄ de primaria ſignificatione littereẜm cōem modum intelligēdi accipit̉. ⁊ de talibus ſignisintelligitur illud Hiere. x. A ſignis celi nolite metuere q̄gentes timēt. Et pꝫ ꝙ hͨ ꝓprietas non ꝑtinebat ad lucemprima die factā. Alia ꝓprietas luminariū ad vtilitatē hominū expͥmitur cū dicit. vt ſint in tempnra. Pro qͦ attendendū ꝙ nō dicit vt ſint in tp̄s. vt ſic intelligeret̉ de tēpore ſimpl̓r ſumpto qd̓ factū ē cū primo motu in prima dievt dictū eſt. ſꝫ dicit in tempora. vt intelligatur de viciſſitudine tempoꝝ ex qua faſtidiū tollit̉. vn̄ in hymno. Et tempoꝝ das tempora vt alleues faſtidiū. ⁊ valitudo etiā conſeruat̉. ⁊ neceſſaria victui oriunt̉. vt pꝫ ꝑ exꝑientiā. qd̓ etiam lune vidēt̉ ꝑtinere qͥ ẜm quatuor aſpectꝰ qͦs habet adſolē diuerſas influētias etiā ſenſibiles cauſat̉. vn̄ psͣ. ciij.Fecit lunā in tꝑe. Alia ꝓprietas ad vtilitatē hominuꝫ eſtmeſuratio durationis rerū tēporalium ⁊ negociorum dequo dicit. Et in dies ⁊ annos. ꝑ hͦ em̄ quelibet duratio tēporalis mēſurabilis ē tam p̄terita qͣꝫ futura ẜm certitudinē. vl̓ ſaltē eſtimationē. qd̓ non pertinet ad lucē pͥma diefactam. p̄ſertim cum nō durauit niſi ꝑ tres dies. Alia v̓oꝓprietas maxime vtilitatis ē. vt illuminent ſuper terramqd̓ eſt neceſſarium qͣꝫtum ad viſum. qͥ eſt directiuꝰ in operibꝰ ⁊ maxime vtilis eſt ad cognoſcēdas reꝝ differegtias.vt in. j. Netaph. qd̓ nō ꝑtinebat ad lucē prima die factā.q̄ non legit̉ illuminaſſe terram. qꝛ ex ſui tenuitate nō poterat ad hoc attinge̓. Et ex hͦ ēt̓ ſequit̉ illā lucē nō habuiſſe alias vtilitates p̄dictas q̄ oēs ꝓueniūt mediātē illumijarisnatione luminarū ⁊ ſtellaꝝ ſuꝑ terram. Et vi

A d iiij