Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
10b
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

tſtice ꝯtinēt̉. Amos paſtor⁊ ruſticꝰ ⁊ ruboꝝ mora div ſtringēs paucꝭ ꝟbis explixcari nō pōt Quis eī digney expͥmat tria ⁊ qͣtuor ſceleradamaſci ⁊ gaze tyri et ydumee ⁊ filioꝝ ammon ⁊ moab: ⁊ in ſeptimo et octauoa gradu iude ⁊ iſrahel? Hicloquit̉ ad vaccas pīgues.e q̄ ſunt in ſamarie monte etruiturā domū maiorem mid noremqꝫ teſtat̉. Ip̄e cernitē victorem locuſte ⁊ ſtanteꝫdn̄m ſuꝑ murū litū vel ada

mantinū ⁊ vncinū pomoꝝattrahentem ſupplicia pecg catoribus et famē in terranō famē panis nec ſitī aq̄:h ſed audiendi ꝟbū dei. Abdias qͥ interp̄tat̉ ſeruꝰ dn̄iꝑtonat ꝯtra edō: ⁊ ſanguii neū terrenūqꝫ fratrē: fratrꝭquoqꝫ iacob ſemꝑ emuluꝫkhaſta percutit ſpiritali. Ionas pulcerrima columbanaufragio ſuo paſſionē dn̄ip̄figurans: mundū ad penitentiaꝫ reuocat: ⁊ ſub noīeniniue gentibꝰ ſalutē nun-

c Amos paſtor ⁊ ruſticus ⁊cͣ .i. leuiter tāgens vl̓ leuit̓ deterpēs ſicut paſtores ſolēt facere. Alij hn̄t diſtinguēs. qꝛmeliora eligebat. tn̄ in antiqͥs ⁊ correctꝭ biblijs inueni diſtringuēs. v Paucis v̓bis ⁊cͣ. In qͦ notat̉ ip̄ius difficultas. x Quis em̄ digne expͥmat ⁊cͣ. Amos paſtor j.ca. y Tria ⁊ qͣtuor ſcelera .j. ca. et. ij.Iuxͣ tropologiā exponit hiero. in originali dicēs. primumpctm̄ eſt cogitaſſe q̄mala ſūt. ſcd̓m cogitationibꝰ acquieuiſſe ꝑuerſis. terciū qd̓mēte decreuerꝭ oꝑecōplere. qͣrtum poſtpctm̄ nō agere penitentiaꝫ: et in ſuo ſibicomplacere delictoDamaſcus ẜm hierony. metropol̓ ē inSyria quam ꝯdiditẜuus Eliezer in cāpo vbi occiſus ē Abel. Gala ad ciuitas⁊ regio eſt trans iordanē ī ſorte dimidietribus Nanaſſe. tꝑe v̓o quo Amos cepit ꝓphetare azael rex damaſci illā regioneꝫ intantū vaſtauit: vt ſuperatoachaꝫ rege iſrl̓ illā regionē adinſtar tribuloꝝ frumenta inareis triturantiū cōtereret. iō pͥmo aduerſus damaſcū inuehit̉ ꝓpheta. ita dicit hiero. Item ẜm ip̄m Gaza eſt mtropolis ciuitas philiſtinoꝝ qui nunc paleſtini vocant̉: qͥquoſcūqꝫ de duodecī tribubꝰ poterāt ꝯprehendere vendebāt ydumeis ī ẜuos ⁊ ancillas. iō minat̉ eis ꝓpheta ignēcaptiuitatis qͥ oīa deuoret. Tercio inuehit̉ ꝯͣ Tyrū. ⁊ ẜmhiero. Tyrus eſt ciuitas phenicū ⁊ ꝓxima ſidonijs. cuiꝰciues negociatores erāt. ⁊ quoſcūqꝫ depredari poterāt exiſrl̓ vendebāt ydumeis ⁊ alijs gentibꝰ Quarto inuehitur cōtra ydumeā. de qua dicit Hiero. Edom ip̄e eſt qͥ etEſau ⁊ Seyr. vnde ⁊ mōtes Seyr nomīant̉ inde. ⁊ regioydumea. iſte ꝑſecutus eſt iacob vt timore eius fugeret inNeſopotamiā: ⁊ non ſeruauit in eo viſcera miſericordievt vinculo fraternitatis colligatū ſibi intelligeret: ⁊ odiūquod fuit in patre ſeruauerūt ydumei nati ab eo ꝯͣ filiosiacob. vt egredientibꝰ de egypto: nec tranſitū quidē ī terram ſanctā cōcederent: in hoc violātes miſericordiaꝫ ac ſifratres eos eſſe neſcirent. Quīto inuehitur cōtra filiosammō. de quibus ait Hiero. filij ammō geniti de ſtirpeLoth: habitant in arabia. hoꝝ vero princeps Naaꝫ amonites temꝑibus Saul pugnauit cōtra galaad que eſt ciuitas duarū tribuū ⁊ Nanaſſe. ⁊ intantū oppreſſit eā vtetiam pregnātes ſecaret mulieres. Sexto inuehit̉ ꝯtraNoab. Fuit aūt Noab filius maioris filie Loth. Gen̄xij. Sed vt videamꝰ ꝓpter qͥd inducat̉ hic. nota ꝙ dicit h̓hiero. in glo. Tradunt hebrei ꝙ ydumei fuerunt ſubiectiioſaphat regi Iuda. ⁊ Noabite iorā regi iſrahel. ſed poſtmodicū cū receſſiſſet rex Noabitarū a Ioram petiuit ille auxiliū a ioſaphat rege iuda: qui veniēs cōduxit ſecuꝫregem ydumeorū ad oppugnandū ciuitatē vbi rex Noab erat concluſus. ⁊ cū rex Noab vellet confugere de ciuitate per eam partē quā obſidebat rex ydumeoruꝫ noneſt permiſſus ab eo: tūc aſcendēs ſuper muꝝ immolauitfiliū ſuū deo: ⁊ ꝓpter immanitatē huiꝰ ſceleris receſſerūtfilij iſrahel a ciuitate. poſtea mortuo rege ydumeoꝝ et ſepulto recordati Noabite qͥd egerit cōtra eos in obſidione extractū de ſepulcro cōbuſſerūt igni ⁊ in cinerē redegerūt vt qd̓ nō potuerūt ī viuo vlciſcerēt̉ ī mortuo Septimo gradu .i. ſeptimo loco inuehit̉ ꝯͣ iuda .i. ꝯͣ duas tribꝰrelicto deo ydolis deditas. Et octauo gͣdu .i. octauo loco ꝯͣ iſrl̓ .i. cōtra decē tribꝰ. qͣrū multa pcta enūerat in glo.

hiero. dicit ſic. Habebat ꝯſuetudinē pͥnceps iudeoꝝ: vt ſipauꝑ in via ſe illis iūgeret: flagellatū ſuꝑ puluerem terreꝓijcerēt indignātes cū ſimplicibꝰ ire. Cōtigit etiā crebrovt pat̓ vxorē filij pollueret. illos etiā qͥ nolebāt ire ad adorādos vitulos int̓ficiebāt ⁊cͣ. Hic loqͥt̉ ad vaccas pīguesiiij. c. i. hereticos gule ⁊ vētri ẜuiētes vl̓optīates decē t̓buūnō boues aratores:ſꝫ irriſorie vaccas pīgues vocat. quia domi reſidētes vētri ⁊gule ſeruiebant.b Que ſūt ī mōteſamarie .i. eminētiaptātꝭ vt hūiles oppͥmant. c Et ruiturā domū maiorē minorēqꝫ teſtat̉. vj. ca.Glo. expoīt de decē⁊ duabus tribubusd Ip̄e cernit fictorē locuſte. vij. ca. Fictor locuſte dr̄ dn̄scꝰ iuſſu ml̓titudo locuſtaꝝ cooꝑuit t̓raꝫꝓmiſſiōis in principio germīantiū ſerotini hymbris .i. in pͦ vere qn̄ oīa virere incipiūt. Scd̓m int̓linearē dr̄ victor .i. creator aſſyriorūꝑ locuſtā ſignant̉. vl̓ ẜm ꝙ pleniꝰ dr̄ in gloſa marginaliſic̄ locuſte. ſi ī pͥncipio ſerotini hymbris veniūt qn̄ cūctavirēt. ⁊ oīs ager parturit. cūcta vere cōſumunt. ſic Sēnacherib adueniēs dū floret regnū decē tribuū cūcta vaſtauit ⁊ captiuauit. e Et ſtantē dn̄m ſuꝑ muꝝ litū hec eſtlr̄a hiero. f Uel adamantiū. Hec eſt lr̄a ſeptuagintaNurus litꝰ .i. ſuꝑinductꝰ. Et dr̄ a lino. is. lini linire. lituꝫlitū. qd̓ ē ſuꝑinducere. ꝑ murū figurat̉ diuīa ꝓtectio. ꝑ linitiōꝫ q̄ pulcriorē ⁊ fortiorē reddit muꝝ p̄figurat̉ v̓tutuꝫpulcritudo. Per adamātē qͥ nō diſſoluit̉ niſi ſanguīe hyrcino. notat̉ ꝑſeuerātia ī bono vl̓ inſeꝑabilitas a deo. Ro.viij. Quis nos ſeꝑabit ⁊cͣ. Et oīa iſta cōminat̉ dn̄s inferre iudeis ꝓpt̓ pctā ſua. Et vncinū pomoꝝ. attrahentē ſuꝑplicia pctōribꝰ. ꝑ vncinū intelligit̉ vicinū tp̄us captiuitatis. Sicut em̄ vncino trahunt̉ rami arboruꝫ ad carpēdapoma: ita ꝓximare facit tp̄us captiuitatis. g Et famēin terra ⁊cͣ. Iſtud intelligit̉ de ſubtractiōe v̓bi diuini quepoſt reſurrectōꝫ dn̄i miſſa ē in iudeos. ſicut infiuit̉ ī interlineari. h Abdias qͥ interp̄tat̉ ſeruꝰ dn̄i ⁊cͣ. Uide ꝓlogū in abdia. qͦ incipit. Iacob pr̄iarcha ⁊cͣ. ⁊ hēbis euidentiā eoꝝ q̄ hic dicunt̉: ſicut dicit yſid̓. ethy. vij. Abdias ſeruus dn̄i dr̄. ſic̄ em̄ Noyſes famulus dn̄i. ⁊ apl̓s ẜuꝰ xp̄i.ita iſte ad gētes miſſus videt ⁊ p̄dicat q̄ ꝓph̓ali digna ſūtmīſterio ⁊ ẜuitute. inde dr̄ ſeruꝰ dn̄i. p̄dicat aūt deſtructionē ydumee. vn̄ dr̄ ꝙ ꝑtonat cōtra Edom .i. terribilit̓ euꝫincrepat. Ꝙ aūt ſubdit̉ ſanguineū terrenūqꝫ interp̄tatioē noīs. Sanguineus erat. qꝛ fraternū ſanguineꝫ ſitiebat.Terrenus. qꝛ circa terrena erat occupatus. vn̄ Gen̄. xxv.Factꝰ ē Eſau vir gnarus venādi ⁊ hō agricola. i Fratris quoqꝫ iacob ſemꝑ emulū .i. inuiduꝫ. Gen̄. xxvij. Uenient dies luctus patris mei. ⁊ occidā iacob fratrē meuꝫ.Haſtā ſpiritalē: appellat ꝓpheticā increpatōꝫ. ẜm hiero.Iſte Abdias ſpecialit̓ dr̄ ſeruꝰ. qꝛ abſcōdit ⁊ pauit centuꝫꝓph̓as: quīqͣgenos ⁊ quinqͣgenos in ſpelūcis cū interficeret Iezabel ꝓph̓etas dn̄i. iij. Reg. xviij. k Ionas colūba pulcerrima ⁊cͣ. Iſid̓. dicit in vij. ethy. Ionas interp̄tat̉colūba ſiue dolēs. Colūba ꝓ gemitu qn̄ in ventre ceti triduo fuit. dolēs aūt ꝓpter triſticiā quā habuit de ſalute niniuitarū. vel ꝓpter hederā ſubito areſcentē. cuius vmbraculo tegebat̉ cōtra ſolis ardorē. ẜm Remigiū Iona ⁊ ionas varias hn̄t interpretationes. De naufragio ione habetur in. j. ca. Qualiter mundū ad penitentiam. euocat