¶ Item nota hic regulam ſatis notandam in materia matrimoniali ꝙ omne impedimētuꝫ viri vel mulieris qd̓ factohumano ſine corporali ꝑiculo remoueri nō pōt reddit quēinhabilem ad ꝯtrahendum matrimonium. ſecus ergo ſi facto humano pōt impedimentum reuocari. ¶ Noͣ ibi cuiusa ſil̓i ꝙ ſi mulier eſt cognita ab vno viro preſumitur ꝙ ſit cognoſcibilis a quolibet viro. puto tamen ꝙ hec preſumptiorecipiat probationem in ꝯtrarium vt patebit ex. jͣ. dicendis¶ Et ex hoc infertur ꝙ vbi duo parificantur data potentiaexercitij in vno preſumitur potentia etiam in alio. ¶ Notaetiam ibi pretextu fornicationis ꝙ ſi ſponſa de preſenti cōmittit fornicationem pōt ſpōſus eius conſortium declinarenō tamē matrimonium ſeparat̉. ſecus in ſpōſa de futuro. vtin. c. quēadmodum. sͣ. de iureiur. ¶ Nota etiam ibi ar. iſtedubitabilis ⁊c̄. ꝙ lꝫ regulariter error iuris non excuſet vt īregula ignorantia de regu. iu. li. vj. ſi tamen error eſt probabilis excuſat. ad hec. l. regula. ff. de iu. ⁊ fa. igno. Et nota exeodem verbo ꝙ ſi probabiliter preſumens ſe ſolutam alteri nubat non committit adulterium licet poſtmodum reperiatur nupta. quia adulterium non committitur ſine dolo. l.pe. ff. de adul. xxxiiij. q. ij. cum ꝑ bellicā. ¶ In. glo. i. ibi ⁊perite in arte illa. ⁊ idem dic in alijs peritis in alijs artibusvt credatur eis cum deponunt ſuper peritia artis eoꝝ. adhoc. c. tua. ⁊. c. ſignificaſti. ij. de homi. vnde iudex dꝫ in talibus adhibere peritos vt debeant eſtimare ſumptus factosin aliquo edificio vel medicos ad peribendum teſtimoniuꝫan percuſſio fuerit letalis. ⁊ idem in ſimili dicendum. Et infi. glo. dicit Hoſti. ꝙ iſta preſtatio iuramenti propinquorūhꝫ locum in omni caſu in quo non conſtat de euidentia impedimenti ⁊ hic forte fuit adhibitum lꝫ lr̄a non dicat. ſꝫ quoad caſum huius. c. placet dictum glo. vt iuramentum propinquoꝝ vel coniugum non ſit neceſſarium exquo per teſtes euidenter probari poteſt impedimentuꝫ vt hic ſatis bene probatur ⁊ in. c. laudabilem. sͣ. eo. in princi. a contrarioſenſu. nota tamē d̓ictum Ho. ¶ In glo. ij. in fi. tene mēti gl.iuncto tex. ⁊ idem tenet Inno. in. c. ꝓpoſuiſti. sͣ. de proba.¶ Ex hoc .n. infero ad. q. qua q̄ritur an ꝑiti adhibiti per iudice ad aliquid diſcernendum ẜm artis peritiam debent p̄ſtare iuramentum ſicut alij teſtes. videtur primo ꝙ non. qꝛpoſſent de facili ſubire ꝑiurium cum non deponunt de re ꝑceptibili ſenſu corporali ſed iudicio intellectus. ſed contrarium eſt verum. ⁊ dic ꝙ debent iurare de credulitate ⁊ non d̓veritate ⁊ ſic tollitur precedens motiuum ⁊ hoc firmat bar.in prohe. ffoꝝ. ⁊ facit. l. hac edictali. C. de ſecūdis nup. ⁊ adiſtum tex. dic ꝙ iſti iurarunt pro hoc tex. ibi in fide ſua velꝙ illa abiuratio epiſcopi habet vim iuramēti. vt notat glo.in. c. ꝯſtitutis. de appel. ¶ In glo. in ver. diuinum miraculum. nota bene iſtam glo. vſqꝫ ad fi. qꝛ materia quotidiana.⁊ inſtat glo. ſuper intellectu. c. ſi per ſortiarias. vbi meliꝰ qͣꝫalibi ꝓbatur ꝙ per impotentiam ex maleficio prouenientepōt ſeparari matrimonium nec reintegratur ſi poſtea ducataliam ⁊ cognoſcat. Sed illi. c. videt̉ obſtare iſte tex. ſed glo.primo reſpōdet ꝙ illud. c. eſt hodie correctum. ⁊ idem tenuit Inno. in. c. sͣ. proxi. ſed doc. cōmuniter tenent oppoſituꝫ.tum qꝛ exquo non apparet expreſſe correctum non dꝫ perglo. magiſtroꝝ induci correctio. ¶ Secūdo ſoluit ꝙ aliudimpotentia viri vt ibi. aliud impotentia mulieris vt hic. queſo. etiam reprobat̉ qꝛ vir ⁊ vxor non debent ad imparia iudicari. vt in. c. gaudemus. de diuor. ¶ Tertio ſoluit glo. ⁊bene ꝙ exquo vir ⁊ vxor cohabitauerunt per triēnium necpotuerunt matrimonium conſummare preſumitur impedimentum perpetuuꝫ. nam vt dicit Goff. ſepe iſta impedimēta ſunt perpetua. vnde quando mortuus eſt ille qui fecit velmaleficium eſt perditum vel ſi fuit datum in potu vel cibo.Item cum ipſe actor ſolus poſſit tollere non videtur poſſibilis reuocatio ſiue remotio cum dependeat ex facto vniusvt. l. apud iul. in fi. ff. de lega .i. facit ꝙ notat Di. in regula ſemel deo. de re. iu. li. vj. ⁊ ideo tene ꝙ propter maleficium pͥcedens matrimonium poteſt fieri ſeparatio. ſeruatis tamenhis que habētur in. c. proxi. ⁊ poteſt quilibet trāſire ad alia

vota ⁊ hoc vltimum nota. ¶ Sed eſt dubium vtrum preſumatur preceſſiſſe matrimonium an ſecutum fuiſſe. doc. licꝫhic dubitent videntur tamen magis inclinare in ſententiamvt preſumat̉ preceſſiſſe ⁊ ſic expediantur iſti ⁊ non maneantimpediti. nec ob. c. lꝫ. ex quadam. in fi. sͣ. de teſti. vbi diciturꝙ in dubio eſt pro matrimonio ſententiandum. illud .n. ꝓcedit vbi matrimonium poteſt habere ſuum effectum .ſ. euitationem fornicationis vel bonum prolis ꝙ hic non eſt propter impotentiam coeundi. ⁊ nota mirabilem limitationemad illud. c. vt nunqͣꝫ p̄ſumat̉ pro matrimonio in dubio quādo non poteſt habere ſuum effectum. ⁊ hanc opi. ſequiturdo. An. in. c. proxi. ſed ego allego glo. in contrarium. xxx.q. i. in ſumma. que dicunt ꝙ impedimentum p̄ſumitur ſubſecutum fauore matrimonij. primum dictum plus mihi placet exquo nunquā potuit cognoſcere illam mulierem. namex futuro preſumitur circa preterituꝫ. vt notat glo. in. c. ſcribam. sͣ. de preſump. ¶ In glo. in ver. per errorem. ibi ſi error probabilis detegatur. nota ſingu. hanc particulam glo.ꝙ ſententia poteſt reuocari ſi error ꝓbabilis poſtea detegatur qd̓ intelligo quādo detegitur nō per ꝓbatōes admittēdas. qꝛ vt nō admittant̉ poteſt excipi de tranſitu in rem iudicatam. vt in. c. cum inter. de re iudi. ſꝫ intellige quādo al̓sin ipſa re apparuit de errore vt h̓ ⁊ per iura allegata in glo.pꝫ ꝙ hͦ dictum nō ſit reſtringēdū ad cām matrimonialeꝫ. ⁊vide qd̓ latius dixi in. c. ij. de purga. vulga. ſi tamen ꝓbationes iniuſte de facto admitterent̉ iudex dꝫ retractare ſnīaꝫ n̄obſtante ꝙ trāſiret in rem iudicatā. ita ſing. dixit Innoc. inc. cū dilecta. de reſcrip. ⁊ in. c. cū bertoldus. de re iudi. Itēponit Inno. h̓ aliud ſingulare dictum ꝙ ſi notorie appareat ſnīam eſſe iniuſtam dꝫ reuocari nō obſtante ꝙ nō fuit appellatum vt hͦ ⁊. c. ij. de purga. vulga. qꝛ veritati cedit opin.viij. di. veritate ⁊. c. ꝯſuetudo. Et noͣ ex hͦ ſing. ꝙ ſnīa notorie iniuſta ē nulla vel ſaltem reuocabilis nō obſtante ꝙ appellatum non fuerit ēt ſi notorietas iniuſte poſtea accideritvt h̓ qd̓ nunqͣꝫ tradas obliuioni. Et pōt eē ratio: qꝛ ſnīa iniuſta a iur̄ ſuſtīet̉. qꝛ p̄ſumit̉ iuſta ꝑꝑ auc̄tatē iudicis. vt ī. c.bone d̓ elec. ⁊ ī. c. ī pn̄tia d̓ renū. qͥ rō ceſſat cū notorie ꝯſtatd̓ īiuſticia. ⁊ iō alibi dicit Inn. aliud ſingl̓are dcm̄ ꝙ ſi ꝑs īcuius fauorē lata eſt ſentētia ꝯfitet̉ eam miuſtam debet eamiudex retractare. ita noͣ. in. c. qꝛ pleriqꝫ. de immu. eccl. Inglo. in ver. cuiꝰ ſil̓i in fi. noͣ glo. ⁊ ſentit glo. in v̓. debeat. ſedInno. ⁊ Hoſt. tenent oppoſitū dicētes ꝙ exquo facto humano ē facta apta pͦ viro dꝫ illa reſtitui. nam ſatis eſt ꝙ ſineꝑiculo mortis pōt cognoſci. ex h̓ .n. pꝫ ꝙ impedimētum nōerat perpetuum. ⁊ exponit Hoſt. tex. abſqꝫ corporali ꝑiculo. i. abſqꝫ morte. quaſi velit ꝙ ſi cū ꝑiculo ſit reddita aptaexquo tn̄ mortē nō inducit ē reſtituenda pͦ ⁊ ita communitervident̉ ſentire doc. Sꝫ ego dicerem hͦ dictum ꝓcedere exp̄ſumptione quādo non ꝯſtat de dr̄ia inter vtrūqꝫ .ſ. virum⁊ vxorem. nam ſi vir ē adeo carnoſus ꝙ nūqͣꝫ poſſet deflorare mulierem ſine ꝑiculo mortis. ſcd̓s v̓o vir magis gracilis potuit eam cognoſcere tūc puto ꝙ nō ſit reſtituēdaper frequentem vſum cum ſecundo ſit reddita apta pr⁊ hoc tacite iudicio meo ſenſerunt Pe. ⁊ Abb. in quacdiſtinctione quam ponit Io. an. h̓ in fi. ſed ego hoc preper iſtum tex. qui dicit ꝙ iſta erat cognoſcibilis a primo exquo potuit commiſceri ſecundo quia erat ſimilis primo. ſecus ergo vbi non erat ſimilis. vnde tex. arguit preſuma communiter accidentibus. ſecus ergo vbi probatute diſſimilitudo modo predicto. ¶ In glo. in ver. fornicatiovbi appareat retro fuiſſe factam iniuriam. hec ſolutio nō videtur bona qꝛ idem concluderet reſpectu matrimonij cuiꝰcontrarium innuit littera in ver. quādiu. ideo dic̄ ꝙ pus virpoteſt obijcere fornicationem ⁊ nō matrimonium quaſi fornicando dedit operam rei illicite. ideo imputantur ſibi oīalꝫ preter intētum eueniant. vt in. c. tua. de homi. ſꝫ ꝯͣhendocū ſcd̓o dabat oꝑam rei licite cum putaret ſe ſolutā a bͦ. ideoprimus non pōt ſibi opponere de adulterio. ſed hodie ē dubium nūquid ꝯͣhendo cū ſcd̓o poſſit repelli a pͥmo pretextiadulterij. aliqui tenent ꝙ ſic ꝑ iſtuꝫ tex. in v̓. ſꝫ ammodo nō