¶ De ſpōſali. ⁊ mr̄imo.De francia.
¶ Rubrica de ſponſalibus ⁊ matrimonijs.Apra viſuꝫ ē in precedēti libro de actibꝰ⁊ geſtibꝰ ſpectātibus ad clericos: meritonūc reſtat videre de ſpectātibꝰ ad laicosEt hec rubrica hēt duas ꝑtes. In pͥma dixit de ſpōſalibus. In ſcd̓a d̓ matrimonijs⁊ dr̄ia ē īter illa maxīa. ¶ Quid āt ſit mr̄imoniū. vn̄ dicat̉. vbi fuit īſtitutū ⁊ ꝑ quē⁊ quot ſūt cauſe īſtituendi mr̄imonij. ⁊ de īpedimētis ip̄iꝰ⁊ multis alijs vide bonā gloſam. xxvij. q. i. ī ſum. Et declarationem diffinitionis ꝓſequit̉ glo. ea. q. ij. in pͥn. ¶ Quidſint ſpōſalia vide per tex. xxx. q. v. ī. c. nr̄ates. ſūt .n. futurarū nuptiarū ꝓmiſſio. vn̄ ſe hn̄t ad mr̄imoniū vt quoddā p̄ambulū. Et dicūtur a ſpondeo es. qd̓ idē ē qd̓ ꝓmitto vt īl. i. ⁊. ij. ff. de ſpōſalibus. hinc ſpōſus qͣſi ꝓmiſſus ⁊ ſponſaqͣſi ꝓmiſſa. ſed poſt ꝯͣctuꝫ mr̄imonij adīpleta ē ꝓmiſſio. vn̄ꝓprie nō dicuntur ſpōſus ⁊ ſponſa ſꝫ maritus ⁊ vxor etiāante carnalē copulā. nā ſolus cōſenſus animorū facit mr̄imoniū. xxvij. q. ij. c. ſufficiat. ⁊ iō ſi legatur alicui certū ꝗdſi ꝯͣxerit matrimoniū cum berta debetur illico ſibi legatuꝫcū cōtraxit ꝑ verba de pn̄ti lꝫ mr̄imoniū nō conſūmauerit.vt in. l. cū fuerit. ff. de condi. ⁊ demō. Qn̄qꝫ tn̄ appellatiōemr̄imonij cōprehenditur mr̄imoniū dūtaxat carnali cōpula cōſūmatū. vt ē tex. in. c. ex publico de cōuer. cōiug. vndean̄ copulā pn̄t lꝫ īproprie appellari ſpōſi. nā videt̉ mulierſpōſa .i. ꝓmiſſa reſpectu carnalis copule ⁊ ſic poſſunt ītelligi iura que tales nuptias appellāt ſpōſalia ꝑ v̓ba de pn̄ti.vt in. c. penul. jͣ. eo. An̄ ſcd̓m ſubiectā materiā appellatōnemr̄imonij qn̄qꝫ cōprehenditur matrimoniū ꝯͣctū ſolo conſenſu. qn̄qꝫ carnali copula cōſūmatū vt pleniſſime tetigi inq̄ſtione facti. de qua vide qd̓ dixi in dcō. c. ex publico.¶ Per p̄dcā determinat̉ alia queſtio. dicit ſtatutū muliermaritata nō admittatur ad ſucceſſionē patris cū fratribusquidaꝫ deceſſit relictis filijs maſculis ⁊ filia deſpōſata perv̓ba de futuro querit̉ nūquid iſta debeat excludi a ſucceſſion paterna. ⁊ dicēdū ē ꝙ nō qꝛ exquo agitur de odio apellatiōe maritate nō venit ſpōſa. ſecꝰ ſi ageret̉ d̓ fauore. ꝓhoc bo. tex. in. l. nō fine. C. de bonis q̄ lib. ⁊ ibi ꝑ Ci. ⁊ alios. ⁊ vide bonaꝫ glo. inſti. de nup. in. §. ſed ſi vxor. ⁊. xxvijq. ij. in prin. ſecus ſi diceretur de filia dotata ꝙ nō ſuccederet quia ineſt doti.Mr̄imoniū cōſenſu conE fraNCla. trabit̉ nec īualidat̉ ſi conſuetudo patrie nō ſeruet̉. prīo pōit caſuꝫ. ſecūdo diffinit. ibi diffiniuit. ¶ Caſus lr̄alis. Quidā iuuenisde frācia duxit in vxorē quādā nobilē mulierē de ſaxoniaẜꝫ cōſuetudinē ſaxonū. Sꝫ qꝛ diuerſis cōſue. frācigīe ⁊ ſaxōnes vtūt̉ ī mr̄imonijs ꝯͣhēdis. ⁊ iſte ꝙ n̄ ſua ſꝫ ſaxonū lege ꝯͣxit fuit accuſatꝰ qͣ dimiſſa aliā ſuꝑduxit. In cōcilio q̄ſituꝫ fuit ꝗd d̓ h̓ fieri deberet ſtatuit vt trāſgreſſor euāgelicelegis ſubijciatur pnīe: ⁊ a ſecūda vxore ſeꝑet̉: ⁊ primā recipere cōpellatur Ber. ¶ Noͣ pͦ ꝙ valet mr̄imonium cōtractū cū alienigena ⁊ intellige de alienigena reſpectu patrie n̄reſpectu fidei. nā tūc nō teneret matrimonium vt in. c. caue
xviij. q. i. Debēt .n. eſſe maritus ⁊ vxor eiuſdē fidei vt ibi.¶ Secūdo noͣ. iūcta glo. prima ⁊ ſecūda ꝙ appellatiōe legis cōprehenditur cōſuetudo. nā cōſuetudo ē quedaꝫ lex.vt in. l. de ꝗbus. ff. de legi. ⁊. i. di. cōſuetudo. ¶ Tertio noͣꝙ defectus ſeu omiſſio cōſuetudinis patrie nō vitiat matrimoniū de quo. jͣ. latius. ¶ Quarto noͣ ꝙ cā mr̄imonialispōt tractari ī cōcilio. Ex quo infertur qd̓ cōciliū hꝫ iuriſditionē etiam in cauſis decidendis. ¶ Itē noͣ ibi ſancta ſynodus. ꝙ cōſtitutio vel diffinitio cōcilij editur. ſub noīe totiꝰcōcilij ⁊ nō pape tm̄. ꝓ hoc facit tex. ī. c. oſius de elec. ⁊. c.i. sͣ. de pac. cū ſimilibus. qn̄qꝫ tn̄ editur ſub noīe pape cuꝫcōſilio cōcilij. vt ī. c. lꝫ de elec. ⁊. c. aduerſus de īmunitateeccleſia. ⁊ vide bo. glo. in. c. ad apoſtolice de re iudi. li. vi. ꝑInno. ⁊ hoſtiē. in. c. ex geſtis de cle. nō reſi. Dn̄s antoniꝰin. d. c. i. de pac. ꝑ illuꝫ tex. ſimpliciter colligit ꝙ cōſtitutioeditur ſub noīe cōcilij. qꝛ lꝫ papa ſit ibi vt caput tn̄ ptās dependet ex toto cōcilio. ſꝫ in cōtrariū faciūt ea q̄ ſtatiꝫ allegaui. Sed puto dicēdū ꝙ aut materia originat̉ a toto cōcilio⁊ tūc fiat ſtatutū ſub noīe totius concilij. ⁊ ita loquant̉ iurahͦ allegata ⁊ vide bo. tex. i. q. vi. cōueniētibꝰ. ⁊. c. adrianuslxiij. di. Aut materia originat̉ a ſolo papa ſꝫ cū cōſilio cōcilij ⁊ habeant locū iura ſecūdo loco inducta. ¶ Ultīo noͣ ꝙnotorius peccator pōt cōpelli ꝑ eccleſiā ad agendū penite.pro hoc. c. ad audiētiā. jͣ. e. ⁊ vide gl. xxxiij. q. ij. ꝗcūqꝫ.Itē pōt noͣri ex fine lr̄e ꝙ maritus pōt cōpelli ꝑ eccleſiāvt redeat ad vxorē. ⁊ pōdera qꝛ nō dicit ꝑ cenſurā eccleſiaſticā. ſed pure redire cogat̉. Ex quo pōt īferri ꝙ preciſe p̄tcōpelli vxor vel maritus vt in vnū redeat. nā cū iſta obligatio deſcēdat ex lege diuina ⁊ humana. pōt ꝗs preciſe cōpelli ad factū iuxta no. ꝑ bar. ⁊ alios in. l. ſtipulatiōes nō diuiduntur. ff. de ver. ob. ¶ In glo. iij. in fi. ex hac gl. pōt colligi rō dubitādi ⁊ decidendi. ſed reuoco in dubiū vitra glo.nūꝗd cōſuetudo pr̄ie poſſit diſponere circa mr̄imoniū. Inno. dicit ꝙ circa ſubſtātiā mr̄imonij diſponere nō pōt. arghic ſed circa dotē forte ꝙ. ſic. ar. in. c. raynucius. sͣ. de teſta.Do. an. latius exorditur maͣm dicēs ꝙ aūt ſtatutū pr̄ie diſponit circa ſubſtātialia mr̄imonij. puta īualidando ꝯͣctumvel inualidādo perſonas ⁊ nō valet ſtatutū vt hic. Ex quopōt notari ꝙ leges ciuiles ꝓhibētes mr̄imoniū īter tutorē⁊ pupillā rectorē ꝓuincie ⁊ ꝓuīcialē ⁊ inter ſimiles ꝑſonasnon teneāt. de quo vide latius ꝑ fede. cōſi. xxxv. vbi gnaͣliter tꝫ ꝙ ſtatuta ⁊ leges laicorū circa mr̄imoniū nullius ſūtmomēti qꝛ hec maͣ nō eſt de foro ſeculari ſꝫ eccleſiaſtico vtin. c. tuā. de ordi. cogni. facit ꝙ noͣt bar. in. l. ticia. ff. ſo. ma.⁊ ꝑ doc. in. c. fi. de ſecū. nup. Qn̄qꝫ ſtatutuꝫ diſponit circapenā erga ſubſtantialia mrimonij ⁊ ſi hoc facit apponendopenā de nouo ⁊ ſic inferendo dānū non tꝫ vt diſputat Io.an. late in. c. ſtatutū d̓ hereti. li. vi. ¶ Et hec faciūt ad qōnē.In hac ciuitate ſenēſi cauet̉ ꝙ ꝯͣhens mr̄imoniū cū puellaan̄. xxv. ānos ſine cōſenſu duorū agnatoruꝫ incidit in certāpenā. nūꝗd valeat tale ſtatutū. Gaſ. de cal. ī. c. ij. jͣ. de clandeſt. de ſpon. recitat in ſimili qōne fuiſſe cōſultū ꝙ ſic. namerat ſtatutuꝫ ꝙ cōtrahēs mr̄imoniū cū puella ante. xxv. annos abſqꝫ p̄ſentia. x. ꝑſonarū ad minus īcurreret certā penā. ſed aliꝗ tenuerunt oppoſitū ⁊ placet mihi opi. Io. an.A A A ij