tulari. lꝫ non ecōuerſo. ideo que pōt intelligētia humanacōprehendere pōt ⁊ diuina intelligentia. lꝫ nō econuerſo.¶ Ratio quoqꝫ cum quid vniuerſale reſpicit: necimaginatione nec ſenſibus vtens: imaginabiliavel ſenſibilia comprehendit. Hec ē .n. que cōceptionis ſue vniuerſale ita definit homo eſt animal bipes rōnale. que cum vniuerſalis notio ſit:tū imaginabilem ſenſibilēqꝫ eſſe rē nullus ignorat ꝙ illa non imaginatione vel ſenſu. ſed rōnaliconceptione conſiderat. Imaginatio quoqꝫ tametſi ex ſenſibus viſendi formandiqꝫ figuras ſūpſit exordium: ſenſu tamen abſente ſenſibilia q̄qꝫ colluſtrat: non ſenſibili ſed imaginaria ratiōeiudicandi. Uides ne igitur vt in cognoſcendo cūcta ſua potiꝰ facultate qͣꝫ eoꝝ que cognoſcūt̉ vtāt̉.¶ Ratio quoqꝫ cum quid vl̓e reſpicit. Hic on̄dit idem derōne. ꝙ ſicut intelligentia cōprehēdit alias tres v̓tutes inferiores: ſic ratio etiam cōprehendit ſub ſe alias duas virtutes .ſ. imaginationē. ⁊ ſenſum dicens. ꝙ cū rō reſpicit..i. cognoſcit. quid vl̓e non vtens imaginatione nec ſenſibꝰcōprehendit imaginabilia ⁊ ſenſibilia vl̓i cōprehenſionehec enim eſt rō. que ita definit vl̓e ſue cōceptionis. homoeſt aīal bipes rōnale. que diffinitio cū ſit vl̓is notio .i. notificatio. tunc nullus etiā ignorat rem eſſe imaginabilem.ſenſibilem: que hac diffinitiōe explicat̉. Illa rō conſideratvl̓e non vtens imaginatione vel ſenſu. ſed rōnali ꝯceptiōeTunc on̄dit ꝙ ſicut ratio cōprehendit imaginationeꝫ ⁊ ſēſum. ſic imaginatio ſenſū cōprehendit. dicens. imagīatioquoqꝫ tamētſi pro qͣꝫuis. ſumpſit exordium ex ſēſibus viſendi ⁊ formandi figuras: tn̄ abſente ſenſu exteriori .i. imaginatiōe colluſtrat .i. cognoſcit queqꝫ ſenſibilia nō ſenſibili ſꝫ imaginaria rōne iudicandi. ⁊ tunc ꝯcludit dicēs. Uides ne igitur qūo cūcta potius vtantur ſua .i. ꝓpria facultate ī cognoſcendo qͣꝫ facultate eoꝝ que cognoſcūt̉. ¶ Notandū ꝙ lꝫ rō in cōprehendendo ſuū vl̓e non vtat̉ imagīatiōe ⁊ ſenſu. tn̄ in actu ſuo p̄ſuꝑponit imaginationē ⁊ ſenſū qꝛ nihil eſt ī ītellectu niſi fuerit in ſenſu. Sil̓r lꝫ imagīatio in ſua oꝑatione non vtat̉ ſenſu: tn̄ preſuꝑponit ſenſumfuiſſe in actu. quia fantaſia quā h̓ vocat imaginationem:eſt motus factus a ſenſu ẜm actum. 2. de anima.¶ Neqꝫ id iniuria. Nam cum iudicium ī iudicantis actu exiſtat. neceſſe eſt vt ſuam quiſqꝫ operamnon ex aliena ſed ex propria ptāte perficiat.¶ Neqꝫ id iniuria. Hic ꝯfirmat dcm̄ ſuum per rationemdicēs. Illud .ſ. ꝙ res cognoſcit̉ nō ẜꝫ ſui naturā ſed ẜm naturam cognoſcentis. illud non ꝯtingit iniuria .i. irratio.nabiliter. Nam cū oē iudiciū cognitiōis ſit actus ⁊ oꝑatōiudicantis .i. potentie cognoſcitiue. neceſſe eſt vt ꝗſqꝫ cognoſcens perficiat ſuam oꝑam .i. ſuam oꝑationem cognoſcendi. non ex aliena poteſtate .ſ. rei cognite. ſed ex propriapoteſtate .i. ex virtute cognoſcentis. ¶ Notandū ꝙ ex lr̄aformatur talis ratio. Omnis actus ⁊ oꝑatio ſeꝗt̉ cōditionem illius potentie cuius eſt actus ⁊ oꝑatio. ſed iudicareſiue cognoſcere eſt. actus ⁊ oꝑatio potē̓tie cognoſcentis ⁊ n̄rei cognite: ergo iudicare ⁊ cognoſcere ſequitur modum ⁊conditionem potentie cognoſcentis ⁊ non rei cognite.Metrum quartum quinti libri.Uondam porticus attulitObſcuros nimium ſenes:Qui ſenſus ⁊ imaginesE corporibus extimisCredant mentibus imprimi.Ut quondam celeri ſtilo.

Mos eſt equore pagineQue nullas habeat notasPreſſas figere litteras.¶ Metrum quartum quinti libri.Uondam porticus attulit. Iſtud eſt metrū q̄rtū huius ꝗnti qd̓ dicitur gliconicū ab inuentore. coriambicū a pede p̄dn̄ante: in quo metroprobat opinionē ſtoicoꝝ ex qua videt̉ ſequi contrariū dictis ſuis. fuit enim opinio ſtoicoꝝ ꝙ cognitio intellectiua ſolū ꝑficeret̉ ex hoc ꝙ corpora exteriora ſuas ſimilitudines īprimāt in mentē. ita vt mens ſoluꝫ ſe habeain rōne patientis: ⁊ res extra in rōne agentis. Ex quo ſeꝗt̉cū patiens trahat̉ ad naturā agentis ⁊ non econuerſo ꝙcognitio ſequeret̉ naturā rei cognite. ⁊ non naturā rei cognoſcentis qd̓ eſt ꝯtra dicta: Primo ergo ponit oꝑinionem ſtoicoꝝ ſcd̓o improbat eam ibi. Sed mens. Primoergo dicit. Quondā porticus attulit ſenes ſuꝑ. ſtoicos. ꝙdicebāt̉ ſenes ꝑꝑ maturitatē moꝝ: ſenes inquā nimiū obſcuros ſuꝑ. in ſententiis qui ſtoici credunt ſenſus ⁊ imagines .i. reꝝ ſenſibiliū formas īprimi mentibus ex corporibꝰextimis .i. exterioribus. ⁊ poſuerunt illa corpora eo modoimprimere imagines mentibus. vt quondā mos fuit alicui ſcribenti celeri ſtilo figere preſſas litteras. equore .i. implanicie pagine. que pagina nullas prius notas habeat.¶ Notandum ꝙ ſtoici dicuntur a ſtoa greco quod eſt porticus latine. qꝛ athenis in manifeſtiſſima porticū ⁊ alijſlocis publicis ſtoici diſputare ſolebant ⁊ illi poſuerunt aīaꝫtm̄ habere ſe in rōne patientis reſpectu rerū exteriorū. ⁊ qꝛcognitio magis videtur ſequi virtutem actiuaꝫ qͣꝫ paſſiuāiō ẜm eos cognitio potius debet attēdi ẜm facultatem reicognite que eſt actiua: qͣꝫ aīe cognoſcentis que eſt paſſiua¶ Sed mens ſi propriis vigensNihil motibus explicat.Sed tm̄ patiens iacetNotis ſubdita corporum.Eeſſaſqꝫ in ſpeculi vicemRerum reddit imagines.Unde hec ſic animis vigetCernens omnia notio.Que vis ſingula proſpicit:Aue que cognita diuiditQue diuiſa recolligit.Alternumqꝫ legens iterNunc ſummis caput inſerit.Nunc decidit in infima:Tum ſeſe referens ſibi.Ueris falſa redarguit.¶ Sed mens. Hic improbat hanc opinionem. ſcd̓o ponitſuam veritatem. ibi. Hec eſt efficiens. Primo ergo deducit ad plura inconuenientia iſtam opinionē dicens. Sꝫ ſimēs vigens nihil explicat ꝓpriis motibꝰ .i. ſi nullā actionē propriam habet. ſꝫ tm̄ iacet patiens. ſubdita notis .i. ſmilitudinibꝰ corpoꝝ. ⁊ ſi ip̄a reddit .i. rep̄ſentat ceſſas imagines reꝝ .i. ſil̓itudines in vicem ſpeculi .i. ad modū ſpeculi. Tūc querit̉ vn̄ viget hec notio .i. hec cognitio animis.que aīa eſt cernens oīa non tm̄ corporalia ſed etiam incorporalia. ¶ Notandū ꝙ primū inconueniēs eſt ſi cognitiointellectiua fieret ꝑ ſolam impreſſionē corpoꝝ in aīa tuncnō eſſet virtus per quā aīa cognoſceret incorporalia. qꝛ ꝑſolam īpreſſionē corpoꝝ tm̄ cognoſceret corꝑalia. nunc atmanifeſtū eſt ēt ꝙ incorporalia cognoſcit. Aliud incōueniēs ponit dicens. Si aīa tm̄ eſt paſſiua. que vis aīe ſingula ꝓſpicit .i. iudicat. aut que vis aīe cognita diuidit. autdiuiſa recolligit: aut que vis aīe legens .i. apprehendens.alternū