Druckschrift 
3 (1498) De consolatione philosophiae.
Entstehung
Seite
11r
Einzelbild herunterladen
 

Primus

ſcat minus. ſed luna ē ī iſta ꝑte celi in eſt ſol ſicut ꝯtirgit in coniunctiōe. tunc ſuꝑior ꝑs eſt v̓ſus ſolē eſt illuīata. inferior ꝑs eſt v̓ſus nos ē obſcurata. tunc nihil videmus de luna. ſed incipit elōgari a ſole tūc ꝑs elongeta incipit modicū apꝑere nobis. tūc dicimꝰ nouiluniū q̄ntoplus elōgat̉. tatoplꝰ apꝑet nobis illūiata. Notabo. dicit ſolē frēm lune qꝛ ẜm fabulas iuꝑiter ꝯcubens latōna genuit ex ea duos gemellos .ſ. phebū dr̄ ſol.dianam dr̄ lūa. ſic ẜꝫ fabulaſ ſol ē frater lune. Notaſtella que de veſꝑe ſeꝗt̉ ſolē de mane p̄cedit. hꝫ diuerſanoīa. pꝫ v̓ſum. Lucifer aurora venꝰ veſperꝰ heſperꝰ idēQuō āt ſit poſſibile eadē ſtella veſꝑe ſequat̉ ſolē demane p̄cedat. dicūt. aliꝗ hoc ꝯtingit ī vna eadē ꝑtanni. ſꝫ in diuerẜ. dn̄t .n. ī eſtate ſeꝗt̉ ſolē: in hyemecedit: ſꝫ hoc ē ꝯͣ oēs auctores dicēteſ. hoc ī eodē tꝑe ānAlli dn̄t mercuriꝰ venꝰ ſint ſtelle ſil̓is coloris qͣntitatis qͣꝝ vna qn̄qꝫ feꝗt̉ ſolē alia p̄cedit. ſic vr̄ vna ſtellaque ſeꝗt̉ p̄cedit. ſꝫ hoc ē. Hug. dicit venꝰ ē altior ſole loꝗt̉ ẜm antiqͣs aſtrologos. locauer̄t venerē.. ſolē igit̉ ꝯtingit venꝰ ſol ſimul veniūt ad occaſuꝫ. qꝛ venꝰ ē altior diutiꝰ videt̉ ī ſero qͣꝫ ſol. eadē rōne citiꝰ videt̉ īmane qͣꝫuis cito diſcurrant nam citiꝰ vident̉ aſcendētiaota qͣꝫ ꝓpinqͣ diutiuſ vident̉ deſcendētia remota qͣꝫpinqua. licet eqͣli motu incedāt. Sꝫ moderni aſtrologcant venerem ſub ſole Alii. dicūt vna eſt ſtella vnotpe ſequit̉ ſolem alio tꝑe p̄cedit. Et dicūt ẜm ꝑtolomeūilla ſtella habet epiciclū in cuiꝰ circūferētia defert̉ corpuseius. Eſt āt epiciclus circulꝰ ꝑuus cuiꝰ centꝝ ē in circūferētia orbis deferētis. nūc āt ē ita epiciclꝰ veneris ſemꝑē ſole ita ſi ꝓtrahat̉ līea a cētro terre cētꝝ epicicliveneris ad firmamētū eadē linea trāſibit cētrum ſol̓. velnon multum diſtabit ab eo. autem venus ferat̉ in circuitu epicicli aliqn̄ erit in eadem linea cum ſole: aliqn̄ p̄cedit aliqn̄ ſeꝗt̉. Item mora ſolis ſuꝑ orizontem facit diē dies ſit latio ſolis ſuꝑ terrā mora āt ſolis ſub orizontefacit noctē. qꝛ ſol longiorem facit moram tꝑe eſtiuali ſuꝑorizontem. breuiorem ſub orizonte. ideo dies eſtiualeslongiores ſunt noctibus. in hyeme autem ſit econuerſopter quod dies hyemales breuiores ſunt noctibus.Tua vis varium temperat annum.Ut quas boree ſpiritus aufertReuehat mitis zephirus frondes:Queqꝫ arcturus ſemina viditSirius altas vrat ſegetes.Nihil antiqua lege ſolutum.Linquit proprie ſtationis opus. Tua vis va. ⁊cͣ. Hic bo. cōmendat regimen diuine ꝓuidentie magis circa terreſtria .ſ. circa ꝑtes. anni. dicens Edeꝰ tua vis .i. virtꝰ. tꝑat .i. ordinat variū annū .i. diuerſaſꝑtes āni. ut mitis zephirꝰ .i. ventꝰ vernalis. reuehat .i. reaucat frōdes qͣs aufert .i. diſtribuit ſpūs boree .i. flatꝰ boree. et tua vis tꝑat. ut q̄qꝫ .i. q̄cūqꝫ ſemīa vidit arcturꝰ illaſtella: illas altas ſegētes .i. longas ſegetes. vrat ſirius .i.ſtella canicula tꝑe eſtiuali. ſubdit. Nihil ſolutū. .i. ſegregatu. antiqͣ lege .i. eterna lege diuīe ꝓuidētie. linꝗt .i. dereliqt opꝰ ꝓprie ſtatiōis .i. ad qd̓ oꝑandū eſt ſtatutū. Nota qͣttuor ſunt ꝑtes. āni. ver. hyems. autūnus. eſtas.In vere flat ventus dicit̉ zephirus eſt collateralis fauonū. qꝛ flatus eius eſt lenis: dicitur mitis producit viridia. In hyeme maxime in principio viget flatusboree. eſt ventus collateralis aꝗlonis cuiꝰ flatus eſt fortis frigidus. deſtruit viridia deudādo arboreſ. Nota arcturus eſt ſtella circa maiorem vrſam dicitur videre ſemīa. qꝛ tꝑe ſui ortus. quo orit̉ cum ſole tunc ſeminatur ſicut in autūno. Nota. firius ē ſtella alio nomne dr̄ canicula. dr̄ ſirius a ſirē qd̓ ē tractus ꝑꝑ lōgū tractium caloris. apparet ſol ē in cācro. dr̄ vrere ſegētes.i. maturare. Nota. arcturo dicit yſido. ī li. ethimol̓.

arcturꝰ ē ſidꝰ poſt caudā maioris vrſe poſitū. orit̉ tꝑe autūnali. ſed vegetiꝰ dicit arcturum oriri poſt idus ſeptēbreſ17. klās octobris. Itē dicit Iſido. cāitula ē ſtella dr̄ ſiriꝰ eſtiuis mēſibꝰ in medio centro celi ē. iuncta ſole duplicat̉. calor eius. diſſoluūtur corꝑa a qua ſtella dn̄r dies caniculares in quibus moleſte ſunt purgationes.Omnia certo fine gubernas.Hominum ſolos reſpuis actus.Merito rector cohibere modo.Nam cur tantas lubrica verſatFortuna vices. premit inſontesDebita ſceleri noxia pena.At peruerſi reſident celſoMores ſolio: ſanctaqꝫ calcantIniuſta vice colla nocentes.Latet obſcuris condita virtusClara tenebris. iuſtuſqꝫ tulitCrimen iniqui.Nil periuria: nil nocet ipſisFraus mendacii compta colore.Sed cum libuit viribus vti.Quos innumeri metuūt populi.Summos gaudent ſubdere reges Oīa certo fi. ⁊c. In iſta ꝑte boe. tangit actus hoīm regi a ꝓuidentia diuina ſꝫ derelictos regimi fortune dicēs.O deus tu gubernas oīa certo fine .i. certo ordine ad finē reſpuis .i. ſꝑnis regere ſolos actꝰ hoīuꝫ. o rector deꝰtu merito cohibere .i. coerceas. cur lubrica fortuna .i. īſtabilis fortuna verſat .i. vertit̉. tātas vices .i. alternationesqꝛ ipſa p̄mit inſontes .i. innocētes. noxia pena debita ſceleri .i. hoī ſcelerato. ꝑuerſi mores .i. hoīeſ ꝑuerſi in moribꝰreſident in celſo ſolio .i. alto loco. ipſi nocentes .i. mali calcant ſctā colla. .i. colla ſctōꝝ hoīuꝫ īiuſta vice .i. īiuſta alternatiōe. ſancti potiꝰ deberēt calcare colla nocētū qͣꝫ ecōuerſo. clara virtus .i. homo clare virtutis. latet condita.i. abſcondita. obſcuris tenebris .i. ab hoībus vicio obſcuratis. iuſtꝰ homo tulit .i. ſuſtulit. crimē iniqui hoīs.iuria nil nocent ipſis iniꝗs. ne fraus comꝑta .i. ornata.mendacii colore .i. falſa apparentia nocet ipſis. ſꝫ prauis libuit vti viribus .i. exercere vires. quos prauos metuunt innumeri ppl̓i .i. vulgares. tunc ipſi gaudēt ſubdere.i. ſuplantare ſummos reges ideſt bonos ſapientes quorum eſt regere alios gubernare. Itē deus oīa gubernat certo fine. qꝛ dicit cōmentator. io. meth̓. Deus eſtſura omnium regula infallibiliter verum metrū.mentator dicit primo celi mundi. Entia diuina nos gubernant regunt nobis ſunt quaſi finis. Item illudquod eſt ſapiētiſſimū regit certo fine cum ſapientis ē regere. ſed deus ē ſapientiſſimus eo ſapīa a deo ꝓceſſit. vn̄ſcriꝑtura. Oīs ſapīa a deo eſt. Nota boe. vidit in mundo bonos deprimi et malos exaltari. cum tamē potiꝰ fieret ecōuerſo. Ideo ſibi videbat̉ actuſ et oꝑatiōes hoīuꝫnon regerentt̉ a deo. ſed magis a fortuna que hūc hūiliat hunc exaltat. Ideo boetius deo conquerit̉.Oiam miſeras reſpice terras:Quiſquis rerum federa nectis.Operis tanti pars non vilisHomines quatimur fortune ſalo.Rapidos rector comprime fluctus.Et quo celum regis immenſumFirma ſtabiles federe terras. O iaꝫ mi. ⁊c̄. Hic boe. rogat ut deus regat actus hoīm. homines ſicut regit celum. d. O quiſquis deus es tu