DIS .XIII.PARS .II.De CauſaGratie.

ponuntur genera līguarum. ul̓ quantum adſenſum eoꝝ que ſunt ꝓferenda. & quantumad hoc ponit̉ interpretatio ſermonū. Sciendūaūt ꝙ fides non numerat̉ hic inter gratias gtis datas ẜm ꝙ eſt quedā uirtus iuſtificās hominē in ipſo. ſecundū ꝙ importat quādā ſuꝑeminentiā certitudinis fidei. ex qua homo fitydoneus ad inſtruēdū alios de hiis que ad fidē ꝑtinent. ſpes aūt & caritas ꝑtinent ad uimappetitiuā ẜm ꝙ ꝑ eam homo in deū ordinat̉Item gratia ſanitatū diſtīguit̉ a generali operatione uirtutū. quia habet ſpecialem ratōin īducēdi ad fidē. ad quā aliquis magis ꝓmptuſreddit̉ per beneficiuꝫ corporalis ſanitatisqꝫ ꝑfidei uirtutē aſſequit̉. Similiter etiā loqui uariis linguis. & interpretari ſermones habēt ſpeciales quaſdā ratōes mouendi ad fidem. & iōponunt̉ ſpeciales gratie gratis date. Item ſapientia & ſcientia n̄ cōputant̉ inter gratias gratis datas. ẜm ꝙ enumerant̉ inter dona ſpirituſſancti. ꝓut ſcꝫ mens hoīs eſt bene mobilisꝑ ſpiritūſanctū ad ea que ſunt ſapiētie & ſciētie. Sic em̄ ſunt dona ſpirituſſancti ut dictuꝫeſt. ſed computant̉ inter gratias gratis datasſecundū ꝙ īportant abundantiā quandā ſapientie & ſcīe. ut homo poſſit non ſolū in ſeip̄orecte ſapere de diuinis. ſed etiam alios inſtruere & cōtradicentes reuincere. Et ideo int̓ gratias gratis datas ſignāter ponit̉ ſermo ſapiētie & ſermo ſciētie. vnde Augꝰ. dicit. xiiii. detrinitate. Aliud eſt ſcire tantūmodo quid homo credere debeat ad adipiſcendā uitam beatam. aliud ſcire quantū hoc ipſum ut piis opiculetur. & contra īpios defendat̉. ¶ Ad quītum ſcꝫ de comnꝑatione gratie gratū facientiſ& gratis date. dicendū ꝙ unaqueqꝫ uirtus tāto excellentior eſt. quanto ad altius bonū ordinatur. ſemꝑ autē finis potiorē hiis que ſuntad finem. gratia aūt gratū faciens ordinat hominē īmediate ad coniunctionē ultimi finis.gratie aūt gratis date ordinant hoīem ad queciam p̄paratoria finis ultimi. ſicut ꝑ ꝓphetiaꝫ& miracula & huiuſmōi. alias hoīes inducuntur ad hoc ꝙ ultimo fini cōiungant̉. & iō gratia gratum faciens eſt multo excellentior qͣꝫgratia gratis data.¶ DE CAVSA GRATIE. DIS. XIII.Irca quartū principale ſcilicet de cauſa gratie queruntur quinqꝫ. Primoutrū ſolus deus ſit cauſa efficiensgratie. Secundo utrū requirat̉ aliqͣdiſpoſitio ad gratiā ex ꝑte recipiētis eam peractū liberi arbitrii. Tertio utrū talis diſpoſitōpoſſit eſſe neceſſitas ad gratiā. Quarto utruꝫgratia ſit equalis in omnibus. Quinto utrumaliquis poſſit ſcire ſe habere gratiā. ¶ Ad primum ſcꝫ utrū ſolus deus ſit cauſa efficiēs gratie. dicendū ꝙ nulla res agere poteſt ultra ſpeciem ſuā. quia ſemꝑ oportꝫ ꝙ cauſa potior ſiteffectu. donū aūt gratie excedit oēm facultatem nature creare. cum nihil aliud ſit qͣꝫ q̄daꝫꝑticipacio diuine nature que excedit omnem

aliam naturā. & ideo īpoſſibile eſt ꝙ aliqͣ creatura gratiā cauſet. Sic etiā neceſſe eſt ut ſoluſdeus deificet cōmunicando cōſortium diuīenature ꝑ quandā ſimilitudinis ꝑticipatōi. ſic̄īpoſſibile eſt ꝙ aliquid igneat niſi ſolꝰ ignis.¶ Ad ſecundum ſcꝫ utrū requirat̉ aliqua p̄paratio &cͣ. dicendum ꝙ ſic̄ ſupra dictum eſtgratia dicit̉ dupliciter. Quandoqꝫ quidē ip̄mhabituale dei donum. quādoqꝫ aūt ipſum auxiliuꝫ dei mouētis aīam ad bonū. Primo igit̉modo accipiendo gratiā p̄exigit̉ ad gratiamaliqua gratie p̄paratio. quia nulla forma pot̄eſſe niſi in materia diſpoſita. ſed ſi loquamurde gratia ẜm ꝙ ſignificat auxiliū dei mouentis ad bonum. ſic nulla p̄paratio requirit̉ exꝑte hoīs quaſi p̄ueniēs diuinū auxilium. ſꝫ potius quecūqꝫ p̄paratio in hoīe eſſe poteſt. ē exauxilio dei mouentis aīam ad bonū. & ẜm hͦipſe bonus motus liberi arbitrii quo quis p̄paratur ad donū gratie ſuſcipiendū eſt actus liberi arbitrii moti a deo. & quantū ad hoc dicit̉ homo ſe p̄parare. ẜm illud ꝓuer. xvi. Hoīseſt p̄parare aīm. & eſt principaliter a deo mouente liberū arbitriū. & ſecunduꝫ hoc dicitura deo uoluntas hoīs p̄parari. & a deo greſſushoīs dirigi. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū ex neceſſitate detur gr̄a p̄paranti ſe ad gratiam. dicenduꝫſicut dictū eſt. p̄paratio hoīs ad gratiā ē a deoſicut a mouente. a libero aūt arbitrio ſic̄ a moto. Poteſt igit̉ p̄paratio cōſiderari dupliciter.Vno quidē modo ẜm ꝙ eſt a libero arbitrio.& ſecundū hoc nullā neceſſitatē habet ad gratie conſequutōm. quia donū gͣtie excedit omnem p̄paratōem uirtutis humane. Alio modopoteſt cōſiderari ẜm ꝙ eſt a deo mouente. &tunc habet neceſſitatē ad id ad quod ordinat̉a deo. non quidē coactōis ſed infallibilitatis.quia intentio dei deficere nō poteſt. ẜm ꝙ Auguſt. dicit in libro de p̄deſtinatione ſanctoꝝ.ꝙ per beneficia dei certiſſime liberant̉ quicunqꝫ liberant̉. vnde ſi ex intentōe dei mouentiseſt ꝙ homo cuius cor mouet gratiā conſequat̉ineffabiliter ipſam ꝯſequit̉. ẜm illud Ioh̓. vi.Omnis qui audit a patre & didicit uenit adme. ¶ Ad quartū ſcꝫ utrū gratia ſit equalisin omnibus. dicendū ꝙ habitus duplicem magnitudinē habere poteſt. vnam ex ꝑte finis uſobiecti. ẜm ꝙ dicit̉ una uirtus alia nobilior īquantū ad maius bonū ordinat̉. Aliam ueroex ꝑte ſubiecti qd̓ magis ul̓ minꝰ ꝑticipat habitum inherente. Secundū igit̉ primā magnitudinē gratia gratū faciens nō poteſt eſſe mai0r & minor. quia gratia ẜm ſui ratōin cōiungit hoīem ſummo bono. quod ē deus. ſed exparte ſubiecti gratia poteſt ſuſcipere magiſetminus. ꝓut ſcꝫ unus ꝑfectius illuſtrat̉ a lumine gratie qͣꝫ aliuſ. Cuiꝰ diuerſitatis ratō quidēeſt aliqua ex ꝑte p̄parantis ſe ad gratiam. quiem̄ ſe ad gratiā magis p̄parat. pleniorē gratiāaccipit. ſed ex hac ꝑte non poteſt accipi primaratio hui us diuerſitatis. quia p̄paratio ad gratiam nō eſt hoīs niſi inquantū liberū arbitriū