PARS .II. De EEFECTVGratie.DIS .XIIII.

eius p̄paratur a deo. vnde prima cauſa huiusdiuerſitatis accipiēda eſt ex ꝑte ipſius dei quidiuerſimode ſue gratie dona diſpēſat ad hocꝙ ex diuerſis gradibus pulchritudo & ꝑfectioeccleſie conſurgat. ſicut etiā diuerſos gradusxerum inſtituit ut eſſet uniuerſum ꝑfectū. vn̄apl̓s dicit eph̓. iiii. Poſtqͣꝫ dixit unicuiqꝫ dataeſt gratia ẜm menſuram donatōiſ chriſti. enumeratis diuerſis gratiis ſubiunxit ad cōſummatōem ſanctoꝝ in edificationē corporis xp̄i¶ Ad quintum ſcꝫ utrū homo poſſit ſcire ſehabere gratiā. dicendū ꝙ tripliciter poteſt hōaliquid cognoſcere. Vno modo per reuelationem. & hoc modo poteſt aliquis ſcire ſe habere gratiam. Reuelat em̄ hoc deus aliqn̄ aliquibus ex ſpeciali priuilegio. ut ſecuritatis gaudium. & in hac uita in eis incipiat. & confidentius & fortius magnifica opera ꝯſequant̉. &mala p̄ſentis uite ſuſtineant. ſicut paulo dictūē. ii. ad coꝝ. xij. Sufficit tibi gratia mea. Aliomodo homo cognoſcit aliqͥd per ſeipſum. et h̓certitudinaliter. & ſic nullus poteſt ſcire ſe habere gratiam. Certitudo em̄ non poteſt haberi de aliquo niſi poſſit diiudicari ꝑ ꝓpriuꝫ prīcipium. Sic em̄ certitudo habetur de concluſionibus demonſtratiuis demonſtrabilia uniu̓ſalia principia. Nullus aūt poteſt ſcire ſe habe̓ſcientiam alicuiꝰ ꝯcluſionis ſi principiū: ignoret. principiū aūt gratie et obiectum eius ē ip̄edeus. qui ꝓpter ſui excellentiā eſt nobis ignotus. ſecundū illud Iob. xxxvi. Ecce deus magnus uincens ſcientiā noſtrā. & ideo eius preſentia in nobis uel abſentia ꝑ certitudinē cognoſci nō poteſt. ẜm illud Iob. ix. Si uenerit adme non uidebo eū. ſi aūt abięcerit non intelli.gam. Et ideo homo nō poteſt ꝑ certitudinē diiudicare utrū ip̄e habeat gratiā. ẜm illud. i. adcoꝝ. iiii. Sed neqꝫ meipſum iudico. qui aūt iudicat me dn̄s ē. Tertio mō cognoſcit̉ aliquidcōi ecturaliter ꝑ aliqua ſigna. & hoc modo aliquis poteſt cognoſcere ſe habere gratiā. īquātum ſcꝫ ꝑcipit ſe delectari in deo. & contēnere res mūdanas. & inquantū hō non ē conſcius ſibi alicuiꝰ peccati mortalis. ẜm quē modūpoteſt intelligi. qd̓ habet̉ apoc̓. ii. Vincenti dado manna abſconditū. qd̓ nemo nouit niſi qͥaccipit. quia ſcꝫ ille qui accipit ꝑ quandā experientiā dulcedinis nouit quā non exꝑitur illequi non accipit. Iſta tn̄ cognitio īperfecta eſt.Vnde apl̓s dicit. i. ad. coꝝ. iiii. Nihil mihi cōſcius ſum. ſed nō in hoc iuſtificatꝰ ſum. quiaut dicit̉ in pͣs. delicta quis ītelligit ab occultismeis munida me domine.DE EEFECTV GRATIE. DI. XIIII.Irca quintuꝫ prīcipale ſcꝫ de effectugratie querunt̉ duo. Primo d̓ iuſtificatōe impii que eſt effectus gratieoperātis. Secundo de merito quodeſt effectus gratie cooperantis. ¶ Circa primum querunt̉ quinqꝫ. Primo quid ſit iuſtificatio. Secūdo utrū ad eam requirat̉ īfuſio gratie. Tertio utrum requirat̉ motus liberi arbi

trii. Quarto utrum iuſtificatio impii ſit maximum opus dei. Quinto utrū ſit opus miracūloſum. ¶ Ad primū ſcꝫ qͥd ſit iuſtificatio impii. dicendū ꝙ iuſtificatio paſſiue accepta īportat motum ad iuſtitiam. ſicut & calefactō mōtum ad calorē. Cum aūt iuſtitia de ſui ratōneimportat rectitudinē quādam ordinis dupliciter accipi poteſt. Vno modo ẜm ꝙ importatrectum ordinē in ipſo actu hoīs. & ẜm hoc iuſtitia ponit̉ uirtus quedā ſiue ſit ꝑticularis iuſtitia que ordinat actū hoīs ẜm rectitudinē īcōparatione ad aliū ſingularē hoīem. ſiue ſitiuſtitia legaliſ que ordīat ẜm rectitudinē actūhoīs in comꝑatōe ad bonū cōmune multitudinis. vt patet in. v. ethicoꝝ. Alio modo dicit̉ iuſtitia ꝓut importat rectitudinē quandā ordiſin ipſa interiori diſpoſitōe hoīs. ꝓut ſcꝫ ſupremum hoīs ſubdit̉ deo. & inferiores aīe uiresſubdunt̉ ſupremo ſcꝫ ratōi. & hanc etiā diſpoſitionē uocat ph̓s. v. eth̓. iuſtitiā methaphoricedictam. Nec igit̉ iuſtitia ī hoīe poteſt fieri dupliciter. Vno quidē modo ꝑ moduꝫ ſimplicisgeneratiōis que ē ex pͥuatōe ad formā. & hocmodo iuſtificatio poſſet cōpetere etiā ei qui n̄eſſet ī peccato dum huiuſmōi iuſtitiā a deo acciperet. ſicut adam dicit̉ accepiſſe originalē iuſtitiam. Alio modo poteſt fieri hmōi iuſtitia īhoīe ẜm ratōem motus qui eſt de contrario īcōtrariū. & ẜm hoc iuſtificatio importat trāſmutatōem quandā de ſtatu iniuſtitie ad ſtatum iuſtitie p̄dicte. & hoc modo loquimur h̓de iuſtificatōe impii. ſecundū illud apl̓i ad ro..iiii. ei qui non oꝑatur. credenti aūt in eum qͥiuſtificat impiū &cͣ. & quia motus magis denomīat̉ a t̓mīo ad quēqꝫ a t̓mīo a quo. Iō huiuſmōi trāſmutatio qua aliquis trāſmutatura ſtatu iniuſtitie. ꝑ remiſſionē peccati ſortiturnomen a termino ad quē. & uocat̉ iuſtificatōimpii. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utrum requirat̉ īfuſio gratie. dicendū ꝙ homo peccando deū offendit. offenſa autē nō remittit̉ alicui niſi perhoc ꝙ animuſ offenſi pacat̉ offendēti. & ideoẜm hoc pctm̄ dicit̉ nobis r̓mitti quod deꝰ nōbis pacat̉. que quidē pax non conſiſtit in dilectione quā deus nos diligit. Dilectio autemdei quantū eſt ex ꝑte actꝰ diuini eſt eterna &īmutabilis. ſed quātuꝫ ad effectū quē nobis īprimit quandoqꝫ interrumpit̉. ꝓut ſcꝫ ab ip̄oquādoqꝫ deficimus & qn̄qꝫ iterū recuperamꝰeffectus aūt diuine dilectōis in nobis qui perpctm̄ tollit̉ eſt gratſa quā homo ſit dignuſ vita eterna. a quā pctm̄ mortale excludit. & id̓onon poſſet intelligere miſſio culpe niſi adeſſꝫinfuſio gratie. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū requirat̉motus liberi arbitrii. dicēdū ꝙ iuſtificatō īpiiſit a deo mouente hoīem ad iuſtitiā. Ipſe em̄ ēqui iuſtificat impiū. ut dicit̉ ro. iiii. Deus autēmouet oīa ẜm motum uniuſcuiuſqꝫ. ſic̄ in naturalibus uidemus. ꝙ aliter mouent̉ ab ipſograuia. & aliter leuia ꝓpter diuerſam naturaꝫutriuſqꝫ. Vnde & hoīem ad iuſtitiā mouet ſecundū conditōeꝫ nature hūane. homo aūt ẜm