PARS .II. . De DiuiſioneGratie.DIS .XII.

prouenit ex uolūtate diuina. Ideo dilectio deiqua vult creature bonuꝫ ꝓfluit aliquod bonūin creatura. volūtas aūt hoīs mouet̉ ex bonopre exiſtente in rebus. & inde eſt ꝙ dilectō hominis non cauſat totaliter rei bonitatē. ſed p̄ſupponit ip̄am. uel in toto. uel in parte. Patetigit̉ ꝙ quālibet dei dilectōem ſequit̉ aliquodbonū in creatura cauſatū quādoqꝫ. non tamēdilectioni eterne coeternum. & ẜm hmōi hoīdifferentiā differēs conſiderat̉ dilectio dei adcreaturā. una quidē cōmunis. ẜm quaꝫ diligitomnia que ſunt. ut dicit̉ ſap̄. ix. ſecundū quaꝫeſſe naturale rebus creatis largit̉. Alia eſt dilectio ſpecialis ẜm quā trahit creaturā rationalem contra conditōꝫ nature ad participatōemdiuini boni. & ẜm hanc dilectōm dicit̉ aliquēdiligere ſimpliciter. qꝛ ſecundum hanc dilectionem uult deus ſimplicit̓ creature bonū eternum. quod eſt ipſe. Sic igit̉ per hoc qd̓ dicit̉.homo gratiā dei habere. ſignificat̉ quiddā ſupernaturale in hoīe a deo ꝓueniens quādoqꝫtamen gratia dei dicit̉ ipſa eterna dei dilectioẜm ꝙ dicit̉ etiam gratia p̄deſtinatōis inquātum deus gratuito & non ex meritis aliquosp̄deſtinauit ſiue elegit. Dicit̉ em̄ ad heb̓. i. predeſtinauit nos in adoptōne filioꝝ. in laudemglorie & gratie ſue. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utruꝫgratia ſit qualitas. licendū ꝙ gratia in eo quidicit̉ gratiā dei habere ſignificat̉ eſſe quidameffectus dei gratuite uolūtatis. Dictū ē aūt ſupra. ꝙ dupl̓r ex gͣtuita dei uolūtate homo adiuuat̉. Vno modo inquātū ara hoīs mouetura deo ad aliquid cognoſcendū uel uolendumuel agendum. & hoc modo ipſe gratuitꝰ effectus in hoīe non eſt qualitas. ſꝫ motus quidāanime. actus em̄ mouētis in moto eſt motus.ut dicit̉ in tertio phiſicoꝝ. Alio modo adiuuatur homo ex gratuita dei uoluntate ẜm ꝙ aliquod habituale donuꝫ a deo aīe īfundit̉. Et hͦideo. quia nō eſt cōueniens ꝙ deus minus ꝓuideat hiis quos diligit ad ſuꝑnaturale bonūqͣꝫ creaturis quas diligit ad bonū naturale habendum. Creaturis aut natural̓ibus ſic prouidet ut non ſolū moueat eas ad actus naturales. ſed etiā largit̉ eis formas & uirtutes quaſdam que ſunt principia actuū. ut ſecundū ſeipſas inclinent̉ ad hmōi motus. & ſic motusquibus a deo mouent̉ fiunt creaturis cōnaturales & faciles. ſecūduꝫ illud Sap̄. vii. ꝙ diſponit omīa ſuauiter. multo igit̉ magis illis quoſmouet ad ſequēdū bonū ſuꝑnaturale eternuꝫinfundit aliquas formas ſeu qualitates ſupernaturales. ẜm quas ſuauiter & ꝓmpte ab ip̄omoueant̉ ad bonū eternū conſequendū. & ſicdonum gratie qualitas quedā eſt. ¶ Ad tertium ſcꝫ utrū gratia differat a uirrute infuſadicendū ꝙ quidā poſuerunt idem eſſe gratiā& uirutē ẜm eſſentiā. ſed differre ſolum ẜmrationē. ut gratia dicat̉ ſecundū ꝙ facit hoīeꝫdeo gratū. uel ẜm ꝙ gratis datur. Virtus aūtẜm ꝙ ꝑficit ad bene operāduꝫ. & hoc uideturſenſiſſe magiſter ī ſecūdo ſentētiarū. ſed ſi qͥs

recte conſideret ratōin uirtutis hoc ſtare nonpoteſt. quia ut ph̓s dicit in. vii. phiſi. Virtus ēdiſpoſitō ꝑfecti. dico aūt perfectū quod eſt diſpoſitū ẜm naturā. Ex quo patet ꝙ uirtus cūiuſcūqꝫ rei dicit̉ in ordine ad aliqͣꝫ naturā preexiſtentē. quādo ſcꝫ unūquodqꝫ ſic eſt diſpoſitum ẜm ꝙ cōuenit ſue nature. Manifeſtū eſtaūt ꝙ uirtutes acquiſite ꝑ actus humanos dequibus dictū eſt. ſunt diſpoſitōes quibus homo ꝯueniēter diſponit̉ in ordine ad naturamqua homo eſt. virtutes aūt infuſe diſponūt hominē altiori modo & ad altiorem finē. Vndeetiā oportꝫ ꝙ etiā ī ordine ad aliquā altioremnatura. hoc aūt eſt ī ordine ad naturam diuinam ꝑticipatam. ẜm ꝙ dicit̉. ii. pe. i. maximaet p̄cioſa nobis ꝓmiſſa donauit. ut ꝑ hoc efficiamini diuine conſortes nature. & ſecundū acceptatōem hmōi nature dicunt̉ regenerari infilios dei. Sicut igit̉ lumē naturale rationis ēaliquid p̄ter uirtutes acquiſitas que dicunt̉ īordine ad ip̄m finē uel lumē naturale. ita etiam ipſum lumē gratie quod eſt ꝑticipatio diuine nature eſt aliqͥd p̄ter uirtutes infuſas. quea lumme illo deriuant̉. & ad illud lumen ordnant̉. vnde & apl̓s dicit ad ephe. v. Eratis aliquādo tenebre. nunc aūt lux in dn̄o ut filii lucis ambulate. Sicut em̄ uirtutes acquiſite ꝑficiunt hoīem ad abbulandū congruenter lumīnaturali ratōis. ita uirtutes infuſe ꝑficiunt hominē ad ambulandū cōgruenter lumī gratie¶ Ad quartū ſcꝫ de ſubiecto gratie. dicendūꝙ iſta queſtio ex p̄cedenti dependet. Si enimgratia ſit idem ꝙ uirtus. neceſſe ē ꝙ ſit in potentia aīe ſicut in ſubiecto. Nam potētia anīeeſt ꝓprium ſubiectū uirtutis. ut ſupra dictuꝫeſt. Si aūt gratia differat a uirtute nō poteſtdici ꝙ potentia anīe ſit gratie ſubiectū. qꝛ oīſꝑfectio potētie anime habet ratōi uirtutis utſupra dictum eſt. vnde relinquit̉ ꝙ gratia ſic̄eſt prius uirtute. ita habeat ſubiici prius potētijs anīe. ita ſcꝫ ꝙ ſit in eſſentia aīe. ſicut em̄ ꝑpotentiā intellectiuā homo ꝑticipat cognitōeꝫdiuinam ꝑ uirtutē fidei & ẜm potentia uolūtatis amorē diuinū ꝑ uirtutē caritatis. ita etiāper naturā anime ꝑticipat ẜmquandā ſimilitudinem naturā diuina ꝑ quandā regenerationem. ſiue recreationem.DE DIVISIONF GRATIE. DI. XII.Irca tertium principale ſcꝫ de diuiſione gratie querunt̉ quinqꝫ. Primode diuiſione gratie in gratīa gratūfacientem. & gratiā gratis datam.Secundo de diuiſione gratie gratū faciētis ꝑoperantē & cooperante. Tertio de eiꝰ diuilione īpreueniente & ſubſequētē. Quarto de diuiſione gratie gratis date. Quinto de comꝑaratione gratie gratum faciētis & gratis date.¶ Ad primū ſcꝫ de diuiſione gratie in gratiāgratum faciēteꝫ & gratiā gratis datam. dicēdum ꝙ ſicut dicit apl̓s ro. xiii. Que a deo ſūtordinata ſunt. In hoc aūt ordo rexuꝫ conſiſtitꝙ quedā ꝑ alia in deū reducunt̉. ut Dionyſiꝰ