Noua LegeDIS .IX.PARS .II.De.

pauciſſimis celebrationum ſacramētis dei miſericordia uoluit eſſe liberā. ſeruilibus pͥmuntoneribus adeo ut tolerabilior ſit conditō iudeorum que legalibus ſacramētis nō humaīs p̄ſumptōibus ſubiiciunt̉. Alia aūt difficultas ēcirca opera uirtutū ī interioribus actibus. puta ꝙ aliquis opus uirtutis exerceat ꝓmpte &delectabiliter. & circa hoc difficile eſt uirtus.hoc em̄ non habenti uirtutē eſt ualde difficileſed per uirtutē reddit̉ facile. & quantū ad hocp̄cepta noue legis ſunt grauiora p̄ceptis ueteris legis. quia in noua lege ꝓhibent̉ interioresmotus aīe qui expreſſe in ueteri lege non ꝓhibebant̉. in omībus. & ſi in aliquibus ꝓhiberētur. in quibus tn̄ ꝓhibendis pena non apponebat̉. Hoc aūt eſt difficillimū n̄ habenti uirtutem. ſicut etiā ph̓s dicit ī. v. ethi. ꝙ oꝑari eaque iuſtꝰ oꝑatur facile eſt. ſed oꝑari ea eo modo quo iuſtus operat̉ ſcꝫ delectabiliter & ꝓmpte eſt difficile nō habenti uirtutē. & ſic etiaꝫdicit̉. i. Ioh̓. v. ꝙ mandata eius grauia n̄ ſuntQuod exponens Augꝰ. dicit ꝙ non ſunt grauia amanti. ſed nō amanti ſunt grauia.¶ DE NOVA LEGE. DIS. IX.Emde conſiderandū eſt de his q̄ īnoua lege cōtinent̉. circa ꝙ conſiderāda ſūt quattuor. Primo utrū lexnoua debeat aliqua oꝑa exteriora p̄cipere uel ꝓhibere. Secundo utrū ſufficienterſe habeat in exterioribus actibus p̄cipiēdis ul̓ꝓhibendis. Tertio utrū conueniēter quātū adactus exteriores. Quarto utrū cōueniēter p̄ceptis conſilia ſuꝑaddat. ¶ Circa primū ſciendum ꝙ ſicut dictū eſt. prīcipalitas oꝑis nouelegis eſt gratia ſpirituſſancti que manifeſtat̉in fide ꝑ dilectionē operāte. hanc aūt gratiamconſequunt̉ hoīes ꝑ dei filiū hoīnem factumcuius humanitatē primo repleuit gratia. & exinde eſt apud nos deriuata. unde dicit̉ Ioh̓. i.Verbū caro factū eſt. Et poſtea ſubdit. Plenūgratie & ueritatis. & īfra. & de plenitudīe eiꝰnos om̄s accepimuſ gratiā ꝓ gratia. Vnde etſubdit̉. ꝙ gratia & ueritas ꝑ iheſum chriſtumfacta eſt. & ideo cōtingit ut ꝑ aliqua exterioraſenſibilia gratia a uerbo incarnato ꝓfluens īnos deducat̉. & ex interiori gratia ꝑ quā caroſpiritui ſubditur exteriora quedā opera ſenſibilia ꝓducunt̉. Sic igit̉ exteriora opera dupliciter ad gratiā ꝑtinere poſſūt. Vno modo ſic̄inducentia aliqualiter ad gratiā. & talia ſuntopera ſacramentoꝝ que in lege noua ſunt īſtituta. ſicut baptiſma. eukariſtia. & hmōi. Aliauero ſunt opera exteriora que ex īſtinctu gratie ꝓducunt̉. & in hiis eſt quedā differētia attendenda. Quedā em̄ habent neceſſariā cōuenientiā uel ꝯtrarietatē ad interiorē gratiā quein fide per dilectōem operāte conſiſtit. & huiuſmōi exteriora opera ſunt p̄cepta. uel ꝓhibita ī lege noua ſicut p̄cepta. vt eſt cōfeſſio fideiet ꝓhibita negatō. Dicit̉ em̄ Math̓. x. Qui cōfitebit̉ me coram hoībus confitebor & ego eūcoram patre meo. qui aūt negauerit me coraꝫ

hoībꝰ negabo & ego eū corā pr̄e meo. Alia uero ſunt opera que non habent neceſſariā cōuenientiam uel cōtrarietatē ad fidem ꝑ dilectionem operantē. & talia opera nō ſunt in noualege p̄cepta uel ꝓhibita ex ipſa prima inſtitutione. ſed reducta ſunt a legiſlatore ſcꝫ chriſtovnicuiqꝫ ẜm ꝙ aliquis curam gerere debꝫ. ſic̄vnicuiqꝫ liberū eſt circa talia determinare qͥdſibi expediat facere uel uitare. & cuiqꝫ p̄ſidēticirca talia ordinare ſuis ſubditis quid ſit in talibus faciendū nel uitandū. Vude etiā quantum ad hoc dicit̉ lex euāgelii lex libertatis. nālex uetus multa determinabat. & pauca relinquebat libertati hoīnū determināda. ¶ Circa ſecundū ſcꝫ utrū ꝯueniēter ſe habeat in actibus exterioribus p̄cipiendis uel ꝓhibendis. dicendū ꝙ ſicut dictū eſt lex noua ī exterioribꝰilla ſolum p̄cipere debuit uel ꝓhibere per quein gratiā introducimur. uel que ꝑtinent ad rectum gratie uſum ex neceſſitate. & quia gratiam ex nobis cōſequi non poſſumus ſed perchriſtum ſolū. ideo ſacramēta que ꝑ gratiamcōſequimur ipſe dn̄s inſtituit per ſeipſum ſcꝫbaptiſmū eukariſtiā. ordinem miniſtroꝝ nōue legis inſtituendo apoſtolos & ſeptuagītaduos diſcipulos. & penitētiā & matrimoniū īdiuiſibile. confirmatōem etiam ꝓmiſit ꝑ ſpirituſſancti miſſionē. ex eius etiā inſtitutōe apl̓ilegunt̉ oleo infirmos unguētes ſanaſſe. ut habet̉ Math̓. vj. que ſunt noue legis ſacramēta.rectuſ aūt gratie uſus eſt per opera caritatis q̄quidem ẜm ꝙ ſunt de neceſſitate uirtutis ꝑtinent ad p̄cepta moralia que etiā in ueteri legecredebant̉. uel quantū ad hoc lex noua ſuperueterem addere nō debuit circa exteriora agēda. Determinatio aūt p̄dictoꝝ operū in ordine ad cultum dei ꝑtinet ad p̄cepta cerimonialia legis. in ordine uero ad ꝓximū ad iudicialia. Et ideo quia iſte determinatōes non ſuntẜm ſede neceſſitate interioris gratie ī qua lexconſiſtit. idcirco non cadūt ſub p̄cepto nouelegis. ſed relīquunt̉ humano arbitrio. Quedāquidem quantū ad ſubditos. que ſcꝫ ꝑtinentſigillatim ad uuūquēqꝫ. quedā uero ad prelatos tēporales ul̓ ſpirituales. que ſcꝫ ꝑtinent adutilitatē cōem. Sic igit̉ lex noua nulla alia exteriora opera determinare debuit p̄cipiēdo uelꝓhibendo niſi ſacramēta & moralia p̄cepta. q̄de ſe ꝑtinent ad ratōem uirtutis. puta non eēoccidendū. non eſſe furandū. & alia huiuſmodi. quia ea que ſunt fidei ſunt ſupra rōem humanam. vnde in ea nō polſumus ꝑuenire niſi per gratiā. Et ideo abundantiori gratia ſuꝑueniente oportuit plura credenda explicari.ſed ad opera uirtutū dirigimur ꝑ ratōem naturalem que eſt relatō quedā operatōiſ hūane& ideo in hiis nō oportuit aliqua p̄cepta dariultra moralia legis p̄cepta que ſunt de dictamine rationis. ¶ Circa tertiū ſcꝫ utrū conuenienter inſtituit hoīes quantū ad actus exteriores. ſciendū ꝙ ſermo quē dn̄s in monte ꝓpoſuit totam in formationem uite chriſtiane