Pars Septi ma. De Mendacio.De Periurio Diſtin. VIII.

mendacium. Vnde dicit Augꝰ. in libro de cōſenſu euāgeliſtaꝝ. Nullo mō laborandū eſſeiudicat qui prudent̓ intelligit ip̄as ſnīas eē neceſſarias agnoſcende ueritati. quibuſlibꝫ uerbis fuerint indicate. Et ī hoc apparet ſicut ſb̓iungit ibideꝫ nō debere nos arbitrari mentiriqueqꝫ ſi pluribus rem quā audierūt uel uiderūt reminiſcentibꝰ res eadem nō eodeꝫ modoatqꝫ eiſdem uerbis fuerit indicata. Hoc etiameſt ſciendū ꝙ in ſcriptura ſacra. ſicut augꝰ dicit. īducunt̉ aliquoꝝ geſta. q. exempla ꝑfecteuirtutis. de quibus nō eſt eſtimandū eos fuiſſe mentitos. Si qua tn̄ in eoꝝ dicctis appareant que mēdacia uideant̉. Intelligēduꝫ eſt eafiguralit̓ & ꝓph̓ice dicta eſſe. Vn̄ augꝰ dicit.in libro ꝯtra mendaciū. Credendū eſt illos homines qui ꝓph̓icis temꝑibus digni auctoritate fuiſſe cōmemorant̉. om̄ia que ſcripta ſuntde illis ꝓph̓ice geſſiſſe atqꝫ dixiſſe. Abrahamtn̄ ut Augꝰ. dicit in queſtionibus gen̄. dicensſaram eē lororem ſuā ueritatē uoluit celari. nōmendaciū dici. Soror em̄ dicit̉. qꝛ filia fratriserat. Vn̄ & ip̄e abraham dicit. gen̄. xx. Vereſoror mea eſt filia patris mei& nō matris meefilia. qꝛ ſcꝫ ex ꝑte patris ei attīgebat. Iacob uero miſtice dixit ſe eſſe eſau pͥmogenitū yſaac.quia uicelicet pͥmogenita illius de iure debebant̉ ei. Vſus autē eſt hoc mō loquēdi ꝑ ſpiritū ꝓph̓ie ad deſignandū miſteriū. qꝛ uidelicet iunior ppl̓s .ſ. gentiliū ſubſtituendꝰ erat īlocum pͥmogeniti ſcꝫ in loco iudeoꝝ. Quidaꝫuero comendabant̉ in ſacra ſcriptura nō ꝓpt̓ꝑfectam uirtutē. ſꝫ ꝓpter qͣꝫdam uirtutis īdolem. qꝛ ſcꝫ apparebat in eis aliquis laudabilisaffectꝰ ex quo mouebant̉ ad quedā debita facienda. Et hoc mō Iudit laudat̉. nō quia mētita eſt holoferni. ſꝫ ꝓpter affectū quē habuitad ſalutē ppl̓i. pro qua ꝑiculis ſe expoſuit. qͣꝫuis etiā dici poſſit ꝙ uerba eius ueritatē habētẜm aliquē miſticū intellectū. Rurſus aduerteꝙ ille qui aliqͥd ꝓmittit ſi animū habeat faciēdi qd̓ ꝓmittit nō mentit̉. qꝛ non loquit̉ cōtraillud qd̓ gerit in mēte. Si uero nō faciat qd̓ ꝓmiſit. tunc uidet̉ infidelit̓ agere ꝑ hoc ꝙ animum mutat. poteſt tn̄ excuſari ex duobus.Vno mō ſi ꝓmiſit id qd̓ eſt manifeſte illicitūqꝛ ꝓmittendo peccauit. mutādo aūt propoſitum. bn̄facit. Alio mō ſi ſint mutate cōdicōesꝑſonaꝝ uel negocioꝝ. Vt em̄ Seneca dicit inlibro de bn̄ficiis. Ad hoc ꝙ teneat̉ facere qd̓ ꝓmiſit requirit̉ ꝙ om̄ia immutata ꝑmaneant.Alioquin nec fuit mendax ꝓmittendo. qꝛ ꝓmiſit qd̓ habebat in mente. lubintellectis debitis cōditionibꝰ. nec etiā eſt infidelis nō implēdo qd̓ ꝓmiſit. qꝛ cetere cōditōnes non extantVn̄ & apl̓us non ē mentitꝰ qui nō iuit corinthū quo ſe ituꝝ eſſe ꝓmiſerat. ut dicit̉. ii. coꝝi. & hoc ꝓpter impedimēta que ſuꝑuenerant.Item notandū ꝙ mendaciū non ſolū habꝫ ratōnem peccati ex damno quod īfert ꝓximo ſꝫex ſua inordīatione ut dictū eſt. nō eſt aūt licitū alicui illicita inordīatione uti ad impedi-

endum nocumentū uel damnū alioꝝ. ſic̄ nonlicet alicui furari ut elemoſinā faciat. niſi forte in neceſſitatis articulo in quo ſunt om̄ia cōmunia. iō nō eſt licitū mendacium dicere adhoc ꝙ aliū a quocūqꝫ ꝑiculo corꝑali ul̓ ſpūali liberet. Vn̄ nō licet homini mētiri ut unū liberet uel p̄ſeruet ab hoīcidio & aliū a morte. uelut uirginē a corruptōne. & aliū ab inceſtu preſeruet. Licet tn̄ ueritatē occultare prudent̓ ſubaliqua diſſimulatōne. ut dicit Aug̓. ī libro cōtra mendacinm.Irca quartū ſcꝫ utrū omne mendaciū ſitpeccatū mortale. Sciendū ꝙ peccatū mortale ꝓprie eſt qd̓ repugnat caritati ꝑ quā anima uiuit deo cōiuncta ut dictū eſt. Poteſt at̄mendaciū ꝯtrariari caritati triplicit̓. Vno mōẜm ſe. Alio modo ẜm finē intentum. Tertiomō ꝑ accidēs. Secundū ſe quidē ꝯtrariat̉/ caritati ex ip̄a falſa ſignificatōne. que quidē ſi ſitcirca res diuinas cōtrariat̉ caritati. & ei cuiusueritatē aliquis tali mēdacio occultat uel corrumpit. Vnide hmōi mendaciū non ſolum opponit̉ uirtuti ueritatis. ſꝫ etiaꝫ uirtuti fidei &religionis. & ideo hoc mendaciū ē grauiſſimū& mortale. Si uero falſa ſignificatio ſit circaaliquid cuius cognitio ꝑtineat ad hoīs bonuꝫputa que ꝑtinent ad ꝑfectionem ſcientie & informatōeꝫ moꝝ uite. ſic tale mendaciū inquātū īfert damnū falſe opinionis ꝓxīo ꝯtrariat̉caritati quantū ad dilectōnem ꝓximi. vnde ēpeccatum mortale. Si uero ſit falſa opinio exmēdacio generata circa aliqͥd de quo nō referat utꝝ ſic uel aliter cognoſcat̉. tūc ex tali mēdacio nō damnificat̉ ꝓximus. Sicut ſi aliqͥsfallat̉ in aliquibus ꝑticularibꝰ cōtingentibusad ſe nō ꝑtinentibꝰ. Vn̄ tale mendaciū ẜm ſenō eſt pctm̄. rōne uero finis intenti aliquodnendaciū ꝯtrariat̉ caritati. puta quod dicit̉ īīiuriā dei. quod ſemꝑ eſt pctm̄ mortale. utpote religioni ꝯtrarium. aut in nocumentū ꝓximi quantū ad ꝑſonā. diuitias. ul̓ famā. & hocetiā eſt peccatū mortale. cū nocere ꝓximo ſitpeccatū mortale. Ex ſola aūt intentōne peccati mortalis aliqͥs mortalit̓ peccat. Si uero finisintentus nō ſit ꝯtrarius caritati. nec mendacium ẜm hanc rōnem erit pctm̄ mortale. Sicutapparet ī mēdacio iocoſo. ī quo intendit̉ aliqͣleuis delectatō. & in mendacō officioſo ī quointendit̉ etiā utilitas ꝓximi. Per accidēs autēque poteſt cōtrariari caritati rōne ſcandali uſcuiuſcūqꝫ damni cōſequētis. & ſic erit etiampctm̄ mortale. dum ſcꝫ aliquis nō ueret̉ ꝓpterſcandalū vublice mentiri.DIS. VIII.¶ DE PERIVRIO.I Circa quod ꝯſiderāda ſunt duo. PrīoEinde conſiderandum eſt de ꝑiurio.utꝝ omne ꝑiuriū ſit pctm̄ mortale.Secūdo que poſſunt nos mouere ad ꝑiuriumdeteſtandum.Irca primū ſciendū ꝙ quia de rōne ꝑiuriieſt falſitas ſeu mendaciū. omne aūt mendacium eſt pctm̄ ut dictū eſt. patet manifeſte