De.Mendacio Diſtinctio. VII.Pars Septima.

Irca primū ſciendū ꝙ mendaciū eſt falſauocis enuntiatio cū intentōe fallendi. Ethec cleſtriptio ſumitur ex uerbis augͥ. in librocontͣ mendaciū dicentis. Nemo dubitet eummentiri qui falſum enuntiat cauſa fallendi.Quaꝓpter enuntiatōnem falſi cū uoluntatefallendi ꝓlataꝫ manifeſtū eſt eſſe mendaciumSciendum ergo ꝙ ad ꝑfectam mendacii rōeꝫtria cōcurrūt ſcꝫ ꝙ id qd̓ enuntiat̉ ſit falſumet ꝙ ſit uoluntas falſum enūtiaandi. et iteꝝintentio fallendi. Tunc eſt falſitas materialit̓quia falſū dicit̉. et formaliter ꝓpter uolūtateꝫfalſum dicendi. et effectiue ꝓpter uolūtatemfalſitatem impͥmendi. Sed tn̄ ratio ineudaciinon ſumitur a formali falſitate. ſed ex hoc .ſ.ꝙ aliquis habet uoluntatem falſum enūtiandi. Vn̄ & mendaciū noīatur ex eo ꝙ ꝯtra mētem dicit̉. Et ideo ſi quis falſum enuntiet credens illud eſſe uerū eſt quidē falſum materialit̓. ſꝫ nō formalit̓. quia falſitas eſt pret̓ intentionē dicētis. Vnde nō habet ꝑ factam rōnemniendacii. Id em̄ qd̓ fit pret̓ intentōnem ꝑ accidens ē. Vn̄ non pt̄ eſſe ſpecifica dr̄ia. Si uero formalit̓ aliqͥs falſum dicat habet uoluntatem falſum dicēdi. licet ſit uern̄ id qd̓ dicit̉. inquantū tn̄ huius actus eſt uoluntariꝰ & moralis habet ꝑ ſe falſitatē. & ꝑ accidēs ueritateꝫVn̄ ad ſpeciē mendacii ꝑtingit. Ꝙ aūt aliquiſintendat falſitatē in opinione alterius cōſtituere fallēdo ip̄m nō ꝑtinet ad ſpēm mendacii.ſꝫ ad qͣꝫdam ꝑfectionem ip̄ius. Sicut & in rebus naturalibꝰ aliquis ſpem ſortit̉ ſi formamhabeat. etiā ſi deſit forme effectus. Sicut ptꝫin graui qd̓ uiolent̓ ſurſum detinet̉ ne deſcēdat ẜm exigentiā ſue forme. Sic ergo patet ꝙmendlaciū directe & formalit̓ opponitur uirtutin eritatis.Irca ſcd̓m ſcilicet de ſpēbus mēdacii. Sciēendū ꝙ mendaciū triplicit̓ diuidi poteſt.Vno mō ẜm ip̄am mēdaci rōnem que ē propria & ꝑ ſe mendacii diuilio. Et ſꝫm hoc mendatiū in duo diuidit̉ ſcꝫ in mendaciū qd̓ tranſcendit ueritatē in maius. qd̓ ꝑtinet ad iactantiā. & in mendaciū qd̓ deſinit a ueritate ī minꝰ. qd̓ ꝑtinet ad yroniam. ut patꝫ ꝑ ph̓m. iiii.eth̓. hoc aūt ꝑ ſe eſt ip̄ius mendacii diuiſio. qꝛmendaciū inquantū hmōi opponit̉ u̓tuti ueritatis. ut dictn̄ eſt. Veritas autē equalitas q̄dam eſt cui ꝑ ſe opponit̉ maius & minus.Alio mō poteſt diuidi mendaciū inquantū habet rōnem culpe ẜm ea que aggrauat ul̓ diminuūt culpā mendacii ex ꝑte finis intenti. Aggrauāt aūt culpā mendacii ſi aliquis ꝑ mēdacium intendat alterius nocumentū. qd̓ uocat̉mendaciū ꝑnicioſum. Diminuit̉ aūt culpā mēdacii ſi ordinet̉ ad aliquod bonū. uel delectabile. & ſic eſt mendaciū iocoſum. uel utile. &ſic eſt mendaciū officioſum. ſiue quo intēdat̉iuuamentū alterius uel remotio nocumiēti. &ẜm hoc diuidit̉ mendaciū intria p̄dc̄a. Tertiomō diuidit̉ mendaciū uniuerſalius ẜm ordiuem. ſiue ex hoc addat̉ aut diminuat̉ ad cul-

pam mendacii ſiue non. Et ẜm hoc ē diuiſioocto membroꝝ q̄ dicta eſt. In qua tria primaquidem mēbra cōtinent̉ ſub medacio. ꝑnicioſo. qd̓ quidem ſit uel cōtra deū. & ad hoc pertinet primū mendaciū qd̓ ē in doctrina relig̓.Vel eſt cōtra hominē ſine ſola intentōne nocēdi alicui. & ſic eſt ſcd̓m mendaciū. quod ſcilicꝫnulli ꝓdeſt. & obeſt alicui. ſiue etiā intendat̉in nocumiento unius u̓tilitas alterius. & hoceſt tertiū mendaciū. quod uni ꝓdeſt & alteriobeſt. Inter que primū ē grauiſſimū. qꝛ ſemꝑpeccata cōtra deū ſunt grauiora. ut ſupͣ dictūeſt. Secundū aūt eſt grauiꝰ tertio qd̓ diminuitur ex intentōe u̓tilitatis alterius. Poſt hec at̄tria que ſuꝑaddunt ad grauitatem mendaciiculpe ponit̉ quartū qd̓ habet ꝓpriā quantitatem ſine additōne uel diminutōne. & hoc eſtmēdaciū qd̓ fit ex ſola mentiēdi libidine. qd̓ꝓcedit ex habitū. Vn̄ & ph̓us. dicit ī. iiii. et h̓.ꝙ niendax eo ꝙ talis ē ẜm habitū ip̄o mēdacio gaudet. Quatuor uero ſubſequētes modidiminuūt de culpa mendacii. Nam quintumeſt mendaciū iocoſum. qd̓ fit placēdi cupiditate. Alia aūt tria cōtinent ſub mēdacio officioſo in quo intendit̉ quod ē alteri utile. uel quātum ad res exteriores. & ſic eſt ſextū mendacium quod ꝓdeſt alicui ad pecuniā cōſeruandam. Vel eſt utile corꝑi. & ſic eſt ſeptimū mēdaciū quo impedit̉ mors hoīs. Vel ē utile etiam ad honeſtate uirtutis. & hoc ē octauū mēdatiū. in quo impedit̉ illicita pollutō corꝑalisPatet aūt ꝙ quāto bonū intentū eſt meliꝰ. tāto magis minuit̉ culpa mendacii. & ideo ſi qͥsdiligenter cōſideret ẜm ordinē p̄dicte enūtiationis attendit̉ ordo grauitatis culpe in iſtismēdaciis. Nam bonū utile p̄fertur delectabili& uita corꝑis p̄fertur pecunie. honeſtas etiaꝫip̄i corꝑali uite.Irca tertiū ſcꝫ utrū omne mendacium ſitpeccatū. Sciendū ꝙ illud qd̓ ẜm ſe maluꝫeſt ex gn̓e ſuo nullo mō poteſt eē bonū uel licitū. qꝛ ad hoc ꝙ aliquid ſit bonuꝫ requirit̉ ꝙom̄ia recte cōcurrant. qꝛ bonū cauſat̉ ex integra cauſa. malū aūt ex ſingularibꝰ defectibusut dicit dyouiſiꝰ. iiii. ca. de di. 1ō. Mendaciūaūt eſt malum ẜm ſe. eſt em̄ actus ſuꝑ indebitam materiā cadens. Cū em̄ uoces naturaliterſint ſignā intellectuū. mnaturale & indebitum eſt ꝙ aliquis ore ul̓ uoce ſignificeꝫ quodnō habet in mēte. Vn̄ ph̓s. dicit. iiii. eth̓. ꝙ mēdlaciū eſt ꝑ ſe prauū & fugiendū. Veꝝ aūt eſtbonū & laudabile. Vnde maīfeſtum ē ꝙ omne mendaciū eſt peccatū. Sicut em̄ dicit. augͥ.in libro contra mendlaciū. Ideo dicit̉. ecc̄i. vii.Noli uelle mētiri omne mendaciū. Non ē ergo aliqualit̓ eſtimandū in ſcriptura ſacra. uealiqua ſcriptura canonica aſſeri quicqͣꝫ falſuꝫuel ſcriptores eorum falſum aliquid aſſerendo dixiſſe. qꝛ tota ꝑiret fidei certitudo que auctoritati ſcripture facre innitit̉. In hoc at̄ ꝙ īeuāgelio & in alijs ſcripturis ſacris uerba uelfacta aliquoꝝ diuerſimode recitant̉. non eſt