Pars ſecūda. De pctīs in gn̓e.Et De cauſis peccati. Diſt. vj.
motiui. ſcꝫ regule rationis uel legis diuiue. ipſum motiuū qd̓ eſt apparens bonuꝫ ꝑtinet adapprehenſionē ſenſus appetitiui. ip̄a aūt abſētia debite regule ꝑtinet ad rationeꝫ q̄ nata eſthmōi regulā cōſiderare. ſꝫ ip̄a ꝑfectio uolūtarii actus peccati ꝑtinet ad uoluntatē. ita ꝙ ip̄euoluntarius actus p̄miſſis ſuppoſitis iam eſtquoddam pctm̄.D tertiū ſcꝫ utrū pctm̄ habeat cauſā exteriuorem. dicendū ꝙ ſic̄ ſupradictū ē. cauſa interior pctī eſt uoluntas ut ꝑficiens actū peccati. & ratio qͣntū ad carentiaꝫ debite regule. &appetitus ſenſitiuus inclinās. Sic igit̉ aliqͥd extrinſecū poteſt eſſe cauſa pctī triplicit̓. Vel qͥamouet immediate ip̄am uoluntatē. uel qꝛ mōuet rationē. Vel qꝛ mouet appetitū ſenſitiuū.Voluntatē autē ut ſupradictū ē. interius mōuere non poteſt. niſi deus qͥ nō poteſt eſſe cauſa pctī. ut infra oſtendet̉. Vnde relinquit̉ ꝙnihil exterius poteſt eſſe cauſa pctī. niſi uel inqͣntū mouet rationem ſic̄ hō uel demon ꝑſuadens pctm̄. uel ſic̄ mouens appetitū ſenſitiuūſicut aliqua ſenſibilia exteriora mouent ſenſitiuū appetitū ſꝫ neqꝫ ꝑſuaſio exterior in rebusagendis ex neceſſitate mouet rationem. neqꝫetiā res exterius ꝓpoſite ex neceſſitate mouētappetitū ſenſitiuū. niſi forte aliquo mō diſpoſitū. & tn̄ etiā appetitus ſenſitiuus non ex neceſſitate mouet rationē & uoluntatē. Vn̄ aliquid exterius poteſt eſſe aliqua cauſa mouēsad peccandū non tn̄ ſufficiens ad pctm̄ inducens. ſꝫ cauſa ſufficienter complens pctm̄. eſtſola uoluntas.D quartū ſcꝫ utrū pctm̄ ſit cauſa pctī. dicendū ꝙ cum pctm̄ habeat cauſam ex ꝑteactus. h̓ modo unū pctm̄ poſſet eſſe cauſa alterius. ſic̄ unus actus humanus poteſt eſſe alterius cauſa. Contingit igit̉ unum pctm̄ eſſecauſam alterius ẜm qͣtuor gn̓a cauſarū. Prīoquidē ſꝫm modū cauſe efficientis uel mouētis& ꝑ ſe & ꝑ accidens. Per accidens quidē ſic̄ remouens ꝓhibens dicit̉ mouens ꝑ accidēs. Cūenī ꝑ unū actū pctī hō amittat gratiā. caritateꝫ. uel uerecundiaꝫ. uel qd̓cūqꝫ aliud retrahēsa pctō. incidit ex h̓ in aliud pctm̄. et ſic primūpctm̄ eſt cauſa ſcd̓i pctī ꝑ accidens. Per ſe autē ſic̄ cū exū̓no actu pctī homo diſponit̉ ad hͦꝙ aliū actū cōſimilē facilius cōmittat. ex actibus enī cauſant̉ diſpoſitiones & habitus inclinātes ad ſimiles actus. Scd̓m uero genus cauſe materialis unū pctm̄ ē cauſa alterius. inqͣntum p̄parat ei materiā. ſicut auaritia preparatmateriam litigio. qd̓ plerūqꝫ eſt de diuitiis cōgregatis. Secunduꝫ uero genus cauſe finalisunū pctm̄ eſt cauſa alterius inquantū propterfinē unius pctī aliquis cōmittit aliud pctm̄ ſicut cum quis cōmittit ſymoniā ꝓpt̓ finē ambitionis. uel fornicationē ꝓpter furtuꝫ. Et quiafinis dat formā ī moralibus. ut ſupͣ habituꝫ ē.ex hͦ etiaꝫ ſequit̉ ꝙ unū pctm̄ ſit cauſa formal̓alterius. in actu enī fornicationis q̄ ꝓpt̓ finēcommittit̉. eſt quidē fornicatio. ſic̄ materiale.
furtū uero ſic̄ formale.¶ DISTINICTIO.VI.Finde conſiderandū eſt de cauſispctī ī ſpāli. Et pͥmo de cauſis interioribus. Scd̓o de exterioribꝰ. Tertio de pctīs q̄ ſunt cauſa alioꝝ peccatoꝝ. Prima aūt conſideratō ẜm p̄miſſa erittriꝑtita. Nam primo aget̉ de ignorantia q̄ eſtcauſa pctī ex ꝑte ratōnis. Scd̓o de infirmitateſeu paſſione q̄ eſt cauſa pctī ex ꝑte appetitꝰ ſēſitiui. Tertio de malitia q̄ ē cauſa pctī ex ꝑteuoluntatis. Circa primū querūt̉ qͣtuor. Prīo.utrū ignorantia ſit cauſa pctī. Scd̓o utrū ignorantia ſit pctm̄. Tertio utrū totaliter a peccato excuſet. Quarto utrū diminuat pctm̄.D primū ſcꝫ utrū ignorātia ſit cauſa pecIcati. dicendū ꝙ ẜm ph̓m ī. viii. ph̓ic. Cauſa mouens ē duplex. Vna ꝑ ſe alia ꝑ accidēs.Per ſe quidē q̄ ꝓpria u̓tute mouet. ſicut generans eſt cauſa mouens grauia & leuia. Per accidens aūt ſicut remouens ꝓhibēs. uel lic̄ ipſaremotio ꝓhibentis. & hoc modo ignorantiapoteſt eſſe cauſa actus pctī. eſt enī priuatio ſcientie perficientis rationē q̄ ꝓhibet actū pctī īqͣntū dirigit actus hūanos. Conſideranduꝫ ēaūt ꝙ ratīo ẜm duplicē ſcientiā eſt humanoꝝactuū directiua ſcꝫ ẜm ſcientiaꝫ uniuerſalē &particularē. conferens enī de agēdis utit̉ quodam ſillogiſmo. cuius cōcluſio eſt iudiciū ſeuelectio uel oꝑatio. Actiones aūt ī ſingularibꝰſunt. vnde concluſio ſillogiſmi oꝑatiui eſt ſingularis. ſingularis ꝓpoſitio non cōcludit̉ uniuerſali niſi mediante aliqͣ ꝓpoſitione ſingulari. ſicut homo ꝓhibet̉ ab actu ꝑricidii per hocꝙ ſcit pr̄em non eſſe occidenduꝫ. & ꝑ h̓ ꝙ ſcirhunc eſſe pr̄em. Vtriuſqꝫ ergo ignorantia poteſt cauſare pr̄icidii actū. ſcꝫ & uniuerſalis pͥncipii quod ē q̄dam regula rōnis & ſingulariscircūſtantie. Vn̄ patet ꝙ non q̄libet ignorantia peccantis eſt cauſa pctī. ſꝫ illa tm̄ q̄ tollit ſcientiam ꝓhibentē actū pctī. Vn̄ ſi uolūtas alicuius eſſet ſic diſopſita ꝙ nō ꝓhiberet̉ ab actuꝑricidii. etiā ſi pr̄em agnoſceret. ignorātia patris non eſt huic cauſa pctī. ſꝫ cōcomitanter ſehabet ad pctm̄. & ideo talis non peccat per ignorantiā. ſꝫ peccat ignorās ẜm ph̓m ī. iii. eth̓.D ſecundū ſcꝫ utrū ignorantia ſit pctm̄.dicendū ꝙ ignorantia ī hoc a ſcientia differt. qꝛ neſcientia dicit ſimplicē ſcientie negationē. Vn̄ cuicūqꝫ deeſt aliquaꝝ rerū ſcientiapoteſt dici neſcire illas. ẜm quē modū dionyin angelis neſcientiā ponit. vi. ca. eccleſiaſticeierarchie. Ignorantia uero importat ſciētie priuationem. dum ſcꝫ alicui deeſt ſcientia eoꝝ q̄aptus natus eſt ſcire. Hoꝝ aūt q̄dam aliquisſcire tenet̉ ſcꝫ illa ſine quoꝝ ſcientia non poteſt debitū actū exercere. Vnde om̄es tenent̉ſcire communit̓ ea q̄ ſunt fidei. & uniuerſaliaiuris p̄cepta. ſinguli aut ea q̄ ad eoꝝ ſtatū uelofficiū ꝑtinent ſiue ſpectant. Vnuſqͥſqꝫ uerotenet̉ ſcire ea q̄ ad ſuū officiū ſpectāt. Quedaꝫuero ſunt q̄ &ſi aliquis natus eſt ſcire. nō tn̄