Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars ſecūda. De pctīs in gn̓e.Et De cauſis peccati. Diſt. v.

de trinitate. Ratio ſuperior inheret ratōnibuset̓nis ꝯſpiciēdis aūt ꝯſulēdis. Cōſpiciēdis qͥdēẜm earū ueritatē ſpeculat̉. Cōſulēdis aūt ſecundū rōnes et̓nas de alijs iudicat & ordinat. ad qd̓ ꝑtinet deliberando rōnes et̓nas conſentit ī aliquē actū. uel diſſentit ab eoContingit aūt inordinatio actus in quēſentit contrariat̉ rationibus eternis. quianon eſt auerſione a fine ultimo. ſicut actꝰpctī mortalis. ſꝫ eſt preter eas. ſicut actus pctīuenialis. Vnde qn̄ ratio ſuperior ī actū uenialis pctī conſentit. non auertit̉ a rationibus et̓nis. Vnde non peccat mortaliter. ſꝫ uenialiterEt nota ſicut in uita corꝑali cōtingit duplicem eſſe infirmitatē. puta in corde quod ē pricipiū uite corꝑalis. ſic & in ſuꝑiori rōne eſtprincipiū uite ſpūalis poteſt eſſe inordinatioduplex. Duplex inqͣꝫ ē īfirmitas cordis. Vna eſt in ip̄a ſubſtantia cordis. & immutat naturalē complexionē ip̄ius & talis infirmitas ſēper eſt mortalis. Alia aūt eſt infirmitas cordisꝓpter aliqͣꝫ inordinationē. uel motus eoruꝫcircūſtant cor. & talis infirmitas ſemꝑ eſtmortalis. & ſimilit̓ in rōne ſuꝑiori ſemꝑ e peccatū mortale qn̄ tollit̉ ip̄a ordinatio rōnis ſuꝑioris ad ꝓpriū obiectū. qd̓ eſt rōnes eterne.Sed qn̄ eſt mordinatio circa. non eſt pctm̄mortale ſed ueniale.D decimū ſcꝫ utruꝫ in rōne ſuꝑiori poſſiteſſe pctm̄ mortale. dicendū ratio ſuperior aliter fert̉ in ſuū obiectū. & alit̓ ī obiectainferioꝝ uiriū ip̄am dirigunt̉. In obiectaenī inferioꝝ uiriuꝫ fert̉ niſi inqͣntū de eisconſulit rationes et̓nas. Vnde non fert̉ in eaniſi moduꝫ deliberationis. Deliberatus aūtconſenſus in hiis ex gn̓e ſuo ſunt mortaliaeſt pctm̄ mortale. & ideo ratio ſuꝑior ſemperpeccat mortalit̓. ſi actus inferioꝝ uiriū ī quoscōſentit ſint pctā mortalia. Sed circa ꝓpriuꝫobiectū habet duos actus ſcꝫ ſimplicē intuitū& deliberationē. ẜm qd̓ etiā de ꝓprio obiectoconſulit rōnes eternas. Scd̓m aūt ſimplicē intuituꝫ poteſt aliquē inordinatū motū haberecirca diuina. puta quis patit̉ ſubitū infidelitatis motuꝫ. & quāuis infidelitas ẜm ſuū genus ſit pctm̄ mortale. tn̄ ſubitus infidelitatismotus eſt pctm̄ ueniale. qꝛ pctm̄ ē mortale niſi ſit cōtra legē dei. Poteſt aūt aliqͥd eorū ad fidem ꝑtinent ſubito rōni occurrere ſubqͣdam alia rōne. anteqͣꝫ ſuꝑ hoc cōſulat̉. uelſuli poſſit ratio eterna. i. lex dei. puta quisreſurrectionē mortuoruꝫ ſubito apprehendit.ut īpoſſibile ẜm naturā. & ſimul app̄hendendo remittit̉ anteqͣꝫ tꝑus habeat deliberādi. eſt nobis traditū ut credendū ẜm legē diuinam. Si uero poſt deliberatōnē motus infidelitatis maneat. eſt pctm̄ mortale. & ideo circaꝓpriū obiectū etiā ſi ſit pctm̄ mortale ex gn̓epoteſt ratio ſuꝑioꝝ peccare uenialit̓ in ſubitismotibus. uel etiā mortalit̓ deliberatū cōſenſum. In hiis autē ꝑtinent ad inferiores uiresſemꝑ peccat mortalit̓ ī hiis ſunt pctā morta

lia ex gn̓e ſuo. non aūt in hiis ẜm ſuū genꝰſunt uenialia pctā. DISTINCTIO. V.Finde conſiderandū eſt de cauſispctōꝝ & primo in gn̓ali. Scd̓o inſpāli. Circa primū querūt̉ qͣtuor.Primo utrū pctm̄ habeat cauſamScd̓o utrum habeat caulam interiorē. Tertioutrū habeat cauſam exteriorē. Quarto utruꝫpctm̄ ſit cauſa pctī.D primū ſcꝫ utrū pctm̄ habeat cauſā. dicēIdū pctm̄ eſt qͥdam actus inordinatus.Ex ꝑte igit̉ actus poteſt habere ſe cauſam. ſicut & quilibet alius actus. Ex ꝑte aūt inordīationis habet caulā eo quo negatio uel priuatio cauſam habere poteſt. Negationis autēpoteſt cauſa duplex aſſignari. Primo quidemdefectus cauſe .i. ip̄ius cauſe negatio. eſt cauſanegatōnis ẜm ſeip̄am. Ad remotionē enī cauſe ſequit̉ remotio effectus. ſic̄ obſcuritatis cauſa eſt abſentia ſolis. Alio cauſa affirmationis ad quā ſequit̉ negatio. ē accidens cauſa negatōnis conſequetis. Sicut ignis cauſando calorē ex principali intentione. conſequēt̉cauſat priuationē frigiditatis. quoruꝫ primūpoteſt ſufficere ad ſimplicē negationē. Sedmordinatō pctī & quodlibet malū ſit ſimplex negatio. ſꝫ priuatio eius qd̓ quid natumeſt & debet habere. neceſſe eſt talis in ordīatio habeat cauſā agenteꝫ accidens. Qd̓ enīnatū eſt īeſſe & debet. uunqͣꝫ abeſſēt niſi ꝓpt̓aliquā cauſam impedientē. & ſꝫm hoc conſueuit dici malū qd̓ ī qͣdam priuatione cōſiſtithabet cauſā deficiente uel agenteꝫ accidens.om̄is aūt cauſa accidens. reducit̉ ad cauſam ſe. igit̉ pctm̄ ex ꝑte inordinationis hēatcauſam agentē accidens ex ꝑte aūt actus habeat cauſā agentem ſe. ſequit̉ inordinatōpctī conſeqͣtur ex ip̄a actus cauſa. Sic igit̉ uoluntas carens directione regule rōnis & legisdiuine intendens aliqd̓ bonuꝫ commutabile.cauſat actū qͥdem pctī ſe. ſꝫ inordinatōnemactus accidens & p̄ter intentionē. Proueītenī defectus ordinis in actu. ex defectu directionis in uoluntate. D ſcd̓m ſcꝫ utrū pctm̄ habeat cauſam inIteriorē. dicendū ſicut iam dictū eſt ſecauſaꝫ pctī oportet acciꝑe ex ꝑte ip̄ius actus.actus aūt hūani poteſt accipi cauſa interior. etmediata & immediata. Immediata qͥdem cauſa hūani actus eſt ratio & uoluntas. ẜmeſt liber arbitrio. Cauſa aūt remota eſt apprehenſio ſenſitiue ꝑtis. & etiaꝫ appetitus ſenſitiuus. Sic̄ enī ex iudicio rōnis uoluntas mouet̉in aliqͥd ẜm rationē. ita etiā ex apprehenſioneſenſus appetitus ſenſitiuus ī aliqͥd inclinatur qͥdem inclinatio interdū trahit uolūtateꝫ etrationeꝫ. Sicut infra patebit. Sic igit̉ duplexcauſa interior pctī poteſt aſſignari. Vna ꝓxima ex ꝑte rōnis & uolūtatis. Alia uero remota ex ꝑte ymaginationis uel appetitus ſenſitiui. Sed qꝛ ſupradictū ē cauſa pctī eſt aliqd̓bonum apparens motiuuꝫ cum defectu debiti