Et de ſubiecto eorundē. Diſt. iiii.pars ſecūda. De pctīs in gn̓e.
calor eſt diſpoſitio ad formā ignis. Qn̄qꝫ ueroidem. nec ī eodē. ſicut in hiis q̄ habent ordinēad inuicē ut exuno ꝑueniat̉ in aliud. ſicut bonitas ymaginationis eſt diſpoſitio ad ſcientiāq̄ eſt in intellectu. Et hoc modo pctm̄ uenialequod ē ī ſenſualitate poteſt eſſe diſpoſitio adpctm̄ mortale quod eſt in ratione.G quintū ſcꝫ utruꝫ ī rōne poſſit eſſe pctm̄Idicendū ꝙ pctm̄ cuiuſlibet potentie conſiſtit ī actu ip̄ius ſic̄ ex dictis patet. habet aūtratio duplicē actū. Vnū quidē ẜm ſe ī comꝑatione ad ꝓpriū obiectuꝫ quod ē cognoſcere aliquod uerū. Alius aūt actus rōnis eſt inquantū eſt directiua aliarū uiriū. Vtroqꝫ autē mōdo cōtingit pctm̄ eſſe ī rōne. Primo quidē inquantū errat ī cognitione uera. qd̓ quidē tūcimputatur ei ad pctm̄. qn̄ habet ignorantiamuel errorē circa id qd̓ poteſt et debet ſcire. Secūdo qn̄ inordinatos actus inferiorū uiriū. uel īperat. uel etiā poſt deliberationē non coercet.G ſextū ſcꝫ utrū pctm̄ moroſe delectatōisIſit in rōne inferiori ſicut in ſubiecto. dicēdum ꝙ ſicut dictū eſt. pctm̄ contingit eſſe inrōne. qn̄qꝫ quidē inquantū eſt directiua hūanorū actuū. Manifeſtū eſt aūt ꝙ ratio n̄ ſolūeſt directiua exterioꝝ actuū. ſꝫ etiā interioruꝫpaſſionū. & ideo qn̄ ratio deficit indirectioneinteriorū paſſionū. dicit̉ eſſe pctm̄ in rationeſicut etiā qn̄ deficit ī directione exterioꝝ actuum. Deficit aūt indirectione paſſionū interiorū duplicit̓. Vno modo qn̄ imꝑat illicitas paſſiones. ſicut qn̄ homo ex deliberatiōe ꝓuocatſibi motū ire uel cōcupiſcentie. Alio modo qn̄non reprimit illicitū paſſionis motū. Sicut cūaliquis poſtqͣꝫ deliberauit ꝙ motus paſſionisinſurgens eſt inordinatus. nihilominus circaipſum immorat̉. & ip̄m non expellit. & ẜm h̓dicit̉ vctm̄ delectationis moroſe eſſe ī rōne.D ſeptimū ſcꝫ utrū pctm̄ cōſenſus ī actuꝫſit ī rōne ſuꝑiori. dicendū ꝙ cōſenſus importat iudiciū qd̓daꝫ ex eo ī qd̓ conſentit̉. Sic̄enī ratio ſpeculatiua iudicat & ſentētiat de rebus intelligibilibus. ita r̓atio practica iudicat& ſententiat de agendis. Eſt aūt conſiderādūꝙ ī om̄i iudicio ultima ſentētia ꝑtinet ad ſup̄mū iudicatoriū. Sicut uidemus etiā ī ſpeculatiuis ꝙ ultima ſentētia de aliqua ꝓpoſitionedatur ꝑreſolutionē ad prima principia. qͣꝫdiuenī remaner aliquod principiū alteriꝰ. adhucpoteſt ꝑ ip̄m examinari id de quo querit̉. Vn̄adhuc ē ſuſpenſū iudiciū quaſi nūdū data finali ſentētia. Manifeſtū ē aūt ꝙ actus hūaniregulari poſſunt ex regula ratōnis humane q̄lumit̉ ex rebus creatis quas naturalit̓ hō cognoſcit. & ulteriꝰ ex regula legis diuine. ut ſupradictū eſt. Vnde cū regula legis diuine ſitſuꝑior. conſequēs eſt ut ultima ſentētia ꝑ quāiudiciū finalit̓ terminat̉ ꝑtineat ad rōnem ſuꝑiorem q̄ intēdit rationibus eternis. Cum aūtde pluribus occurrit iudicandū. finale iudicium eſt de eo qd̓ ultīo occurrit. In actibus aute humanis ultimo occurrit actus. p̄ambuluꝫ
aūt ē delectatio q̄ inducit ad actū. & ideo adrationē ſuꝑiorem ꝓprie ꝑtinet cōſenſus ī actūad ratione uero inferiorē q̄ habet inferius iudiciū ꝑtiuet iudiciū p̄ambulū qd̓ ē de delectatione. qͣꝫuis etiā & de delectatōe ratio ſuꝑioriūdicare poſſit. qꝛ qͥcqͥd ſubdit̉ iudicio inferiorisſubdit̉ & iudicio ſuꝑioris. ſꝫ non conuertit̉.Doctauū ſcꝫ utrū conſenſus ī delectatioInem moroſā ſit pctm̄ mortale. dicēduꝫ ꝙcirca hoc aliqͥ diuerſimode opinati ſunt. Quidā enī dixcerūt ꝙ cōſenſus ī delectationē noneſt pctm̄ mortale. ſꝫ ueniale tm̄. Alii dixeruntꝙ ē pctm̄ mortale. & hec opinio commiūior ē& ueriſimilior. Eſt enī cōſiderandū ꝙ cū omnis delectatio cōſequat̉ aliqͣꝫ oꝑatione. ut dicitur. x. Eth̓. & iterū cū om̄is delectatio habeataliqd̓ obiectū. delectatio q̄libet poteſt comꝑari ad duo ſcꝫ ad oꝑationē quā cōſequit̉. & adobiectū ī quo qͥs delectat̉. Cōtingit aūt ꝙ aliqua oꝑatio fit obiectū delectationis. ſic̄ & aliqua alia res. qꝛ ip̄a oꝑatio poteſt accipi ut bonū. & finis in quo aliquis delectatus requieſcit. & qn̄qꝫ quidē ip̄amet oꝑatio quā conſeqͥtur delectatio eſt obiectū delectationis. inquātū ſcꝫ uis appetitiua cuius ē delectari reflectit̉ī ip̄am oꝑationē ſic̄ in quoddā bonū. puta cūaliquis cogitat & delectat̉ de hocip̄o qd̓ cogitat in quantū ſua cogitatio placet. Qn̄qꝫ uerodelectatio conſequēs unam oꝑationē. puta cogitationē aliqͣꝫ. habet ꝓ obiecto aliam oꝑationē quaſi rem cognitā uel cogitatā. & tūc talisdelectatio ꝓcedit ex inclinatione appetitus. n̄quidē ī cogitationē. ſꝫ in oꝑationē cogitatam.Sic igit̉ ſi aliquis de fornicatione cogitat. deduobus poteſt delectari. Vno modo de cogitatione ip̄a. Alio modo de fornicatōne cogitata. Delectatio aūt de cogitatione ip̄a ſequiturinclinationē. affectus cogitationē ip̄am. cogitatio aūt ip̄a ẜm ſe nō ē pctm̄ mortale. immoqn̄qꝫ eſt ueniale. tm̄ puta cū aliquis inutilitercogitat. qn̄qꝫ autē ſine pctō omnino. puta cūaliquis utilit̓ de ea cogitat. ſicut cū uult de eap̄dicare uel diſputare. Et ideo ꝑ cōſequens aſfectio uel cielectatio q̄ ſic eſt de cogitatiōe fornicationis. non eſt de gn̓e pctī mortalis. ẜ qn̄qꝫ eſt pctm̄ ueniale. & qn̄qꝫ nullum. Vn̄ necconſenſus ī talem delectationē ē pctm̄ mortale. & ẜm h̓ pͥma opinio habet ueritatē. Ꝙ aūtaliqͥs cogitans de fornicatione delectet̉ de ipſo actu cogitato. h̓ cōtingit ex hoc ꝙ affectioeius eſt inclinata ī hūc actū. Vn̄ ꝙ aliqͥs conſentiat ī talē delectationē. h̓ nihil aliud eſt. qͣꝫip̄e conſentiat in hoc ꝙ affectus ſuūs ſit inclinatus in fornicationē. Nullus enī delectat̉niſi ī eo quod eſt conforme appetitui eius. Ꝙauteꝫ aliqͥs ex deliberatione eligat ꝙ affectusſuus conformet̉ hiis q̄ ẜm ſe ſunt pctā mortalia. eſt pctm̄ mortale. Vnde talis conſenſus īdelectationē pctī mortalis. eſt pctm̄ mortale.ut ſecunda opinio ponit.¶D nonū ſcꝫ utrū in rōne ſuꝑiori poſſit eſſe ueniale. dicendū ꝙ ſic̄ Augꝰ. dicit ī. xii.