Pars ſecūda. De pctīs in genere.Et comꝑatione eoꝝ adīuicē. Diſt. iii.
eſt in vtroqꝫ. Iſte proceſſus qͥ fuit ī pectato primorū parentū materialit̓. ſolet eſſe in peccatounius homīs ſpūaliter. Nam aſpectus ē in cōgnitione. Odoratus in delectatione. Tactus īconſenſu. Guſtus in ꝑpetratione. Aduerte qͣꝫmortiferus eſt iſte fructus qͥ nō ſolū ex guſtuinfert mortē. ſicut aīalia uenenoſa. uerūetiamex uiſu. odoratu. tactū. & guſtū.D octauū ſcꝫ utrum pctā diſtinguant̉ ẜmIſuꝑabundantiā et defectū. dicendū ꝙ cū īpctō ſint duo ſcꝫ ip̄e actus & inordinatio eiꝰ.prout recedit̉ ab ordine rōnis & legis diuine.ſpecies peccati non attendit̉ ex ꝑte inordinationis q̄ eſt pret̓ intentionē peccātis. ſꝫ magis exꝑte ip̄ius actus ẜm ꝙ termīatur ad obiectū. īqd̓ fert̉ intentio peccantis & ideo ubicūqꝫ occurrit diuerſum motiuū inclinās intentioneꝫad pctm̄. ibi eſt diuerſa ſpecies pctī. Manifeſtū eſt aūt ꝙ nō ē idem motiuū ad peccandūī pctīs q̄ ſunt ẜm ſuꝑabundantiaꝫ. & ī pctīs q̄ſunt ẜm defectū. qͥnimo ſunt contraria motiua. ſicut motiuū ī pctō temꝑantie ē amor delectationū corporaliū. motiuū aūt ī pctō inſēſibilitatis eſt odiū eaꝝ. Vn̄ hmōi pctā non ſolum drn̄t ſpecie. ſꝫ etiā ſunt inuicē contraria.D nonū ſcꝫ utrū pctā diſtinguant̉ ẜm diuerſas circūſtantias. dicēdū ꝙ ſicut dictūeſt. ubi occurrit aliud motiuū ad peccandum.ibi eſt alia pctī ſpecies. quia motiuū ad peccandū eſt finis & obiectū. Contingit aūt qn̄qꝫ ꝙin corruptionibus diuerſaꝝ circūſtantiarū eſtidem motiuū. ſicut illiberalis ab eodem mouetur ꝙ accipiat qn̄ non debet. & ubi non debꝫ& pluſqͣꝫ debet. et ſimilit̓ de alijs circūſtantiishoc enī facit propt̓ inordinatū appetitū pecunie congregāde. & ī talibus diuerſaꝝ circūſtātiaꝝ corruptiones non diuerſificāt pctōꝝ ſpecies. ẜ pertinēt ad unā & eandē pctī ſpeciē. qn̄qꝫ uero cōtingit ꝙ corruptiones diuerſaꝝ circūſtantiaꝝ proueniūt a diuerſis motiuis. puta ꝙ aliquis preproꝑe comedat. poteſt ꝓueīreex hoc ꝙ homo non poteſt ferre dilationeꝫ cibi propt̓ facilē conſumptionē humiditatis. Ꝙuero appetat immoderatū cibū poteſt contingere ꝓpter uirtutē nature potentē ad conuertendū multū cibū. ꝙ autē appetat aliqͥs cibosdelitioſos contingit ꝓpt̓ aliquē appetitū delectationis q̓ eſt ī cibo. Vn̄ ī talibus diuerſaruꝫcircūſtantiarum corruptiones inducūt diuerſas peccati ſpēs. ¶ DISTINCTIO. III.Einde cōſiderandū ē de comparatione pctōꝝ adinuicē. Et circa hocVquerunt̉ decē. Primo utrū omniapctā & uitia ſint cōnexa. Secūdoutrū om̄ia pctā ſint paria. Tertio utrū grauitas pctōꝝ attendat̉ ẜm obiecta. Quarto utrūẜm dignitatē uirtutū quibus pctā opponunt̉Quinto utrum pctā corporalia ſint grauioraqꝫ ſpūalia. Sexto utrū ẜm cauſas pctōꝝ attēdatur grauitas pctōꝝ. Septīo utruꝫ ẜm diuerſas circūſtantias. Octauo utrū ẜm qͣntitatemnocumenti. Nono utrū ẜm conditionē ꝑſone
in quā peccat̉. Decīo utrū ꝓpt̓ magnitudineꝫꝑſone peccantis aggrauet̉ pctm̄.D primū ſcꝫ utrū om̄ia pctā ſint cōnexa.dicendū ꝙ alit̓ ſe habet intentō agētis ẜmuirtutē ad ſequendū rationē. & aliter intentio peccantis ad diuertendū a ratione. Cuiuſlibet enī agentis ẜm uirtutē intentō ē ut rationis regulā ſequat̉. & ideo oīm uirtutuꝫ intētio in idem tendit. & ꝓpter hoc omnes uirtutes habēt connexionē adinuicē rōne recta agibiliū q̄ eſt prudentia. Sed intētio peccātis nōeſt ad hoc ꝙ recedat ab eo quod ē ẜm rationē.ẜ potius intendat ī aliqd̓ bonū appetibile quoſpeciē ſortit̉. hmōi aūt bona ī q̄ tendit intētiopeccantis a rōne recedens ſunt diuerſa nullaꝫconnexionē habentia adinuicem. immo etiaꝫinterdū ſunt contraria. Cū igit̉ uitia & pctāſpeciē habeāt ẜm id ad qd̓ conuertunt̉. manifeſtū ē ꝙ ẜm id ꝙ ꝑficit ſpecies pctōꝝ nullaꝫconnexionē hn̄t pctā adinuicē. non enī comittit̉ ī accedendo a multitudīe ad unitateꝫ. ſicutaccidit ī uirtutibus q̄ ſunt connexe. ſꝫ potius īrecedendo ab unitate ad multitudinē. Vn̄ beatus Iacobus qn̄ dicit. Iac̓. ii. Qui in uno offēdit. factus eſt oīm reus. loquit̉ de pctō nō exꝑte conuerſionis ẜm ꝙ pctā diſtinguunt̉. ſic̄dictū eſt. ſꝫ loquit̉ de eis ex ꝑte auerſionis. inquantū. ſcꝫ homo peccādo recedit a legis māclato. Om̄ia autē legis mandata ſunt ab uno& eodē ut ip̄e dicit ibidē. & ideo idē deus comtemnit̉ in om̄i pctō. & ex hac parte dixit. ꝙ qͥoffendit ī uno. factus eſt oīm reus. qꝛ .ſ. unopctō peccādo incurrit homo pene reatuꝫ ex hͦꝙ contemnit deuꝫ. ex cuius cōtemptū ꝓuenitoīm pctōꝝ reatus. Et nota ꝙ non ꝑ quēlibetactū pctī tollit̉ uirtus oppoſita. nam peccatuꝫueniale uirtutē non tollit. pctm̄ autē mortaletollit uirtutē infuſam īquantū auertit a deoSed unus actus pctī etiā mortalis non tollithabitū uirtutis acquiſite. Sed ſi multiplicent̉actus in tm̄ ꝙ generet̉ habitus contrarius. excludit̉ habitus uirtutis acquiſite. qͣ excluſa excludit̉. qꝛ dū homo agit contͣ quēcunqꝫ uirtutē. agit contͣ prudentiā. Sine prudentia auteꝫnulla uirtus moralis eſſe poteſt. & ideo ꝑ conſequēs excludunt̉ om̄es uirtutes morales qͣntū ad ꝑfectum & formale eſſe uirtutits qd̓ habent ẜm ꝙ ꝑticipant prudentiā. remanent tn̄inclinationes ad actus uirtutū non habentesrationē uirtutis. ſꝫ non ſequitur ꝙ ꝓpter hochomo incurrat omīa uitia uel pcta. Primo qͥdem qꝛ uni uirtuti plura uitia opponūt̉. ita ꝙuirtus non poteſt priuari ꝑ unū eoꝝ. & ſi alterū non aſſit. Secundo qꝛ peccatū directe nonopponit̉ uirtuti qͣntū ad inclinationē uirtutisad actū. Vnde remanentibꝰ aliquibus inclīationibus uirtuoſis nō poteſt dici ꝙ homo habeat uitia uel pctā oppoſita. Item quia amordei eſt congregatiuus īqͣntuꝫ affectū homīsa multis ducit in unum. ideo uirtutes que examore dei cauſant̉ connexionē habēt. ſꝫ amorſui diſgregat affectū homīs in diuerſa. prout