Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Dars ſecūda. De pctis in genere.Et comꝑatione eoꝝ adīuicē. Diſt. iii.

ſcilicet homo ſe amat appetendo ſibi bonaporalia ſūt uaria & diuerſa. & ideo uitia &pctā cauſant̉ ex amore ſui ſunt cōnexa.¶D ſcd̓m ſcꝫ utrū om̄ia pctā ſint paria. diacendū opinio ſtoycorū fuit quā tulliusꝓſequit̉ in paradoxis. om̄ia pctā ſūt paria.& ex hoc etiā deriuatus ē quorundā heretico error. ponentes omnia pctā eſſe paria. dicunt etiā om̄es penas inferni eſſe pares. et qͣn ex uerbis tulli ꝑſpici poteſt ſtoyci mouebātur ex hoc conſiderabat pctm̄ ex ꝑte priuationis tm̄. ꝓut ſcꝫ eſt receſſus a ratione. Vndeſimplicit̓ eſtimantes nulla priuatio ſuſciꝑetmagis & minus. poſuerūt om̄ia pctā eſſe ꝑiaSed ſi qͥs diligent conſideret inueniet duplexpriuationis genus. Eſt enī q̄dam ſimplex &pura priuatio. conſiſtit. q. in corruptuꝫ eſſe.ſicūc mors eſt priuatio uite. & tenebre priuatio lumīs. & tales priuationes recipiūt magis & minus. qꝛ nihil reſiduū ē de habitu oppoſito. Vn̄ minus eſt mortuus aliqͥs pͥmodie mortis & tertio uel qͣrto. qͣꝫ poſt annū qn̄cadauer iam fuerit reſolutū. & ſimilit̓ magis ē tenebroſa domus ſi lucerna ſit oꝑta pluribus uelaminibꝰ. qͣꝫ ſi ſit operta uno ſolo uelamīe. totū lumen intercludēte. Eſt aūt aliauatio non ſimplex. ſꝫ aliqͥd retinens de habituoppoſito. quidē priuatio magis conſiſtit incorrūpi. qͣꝫ in corruptū eſſe. ſic̄ egritudo priuat debitā cōmenſurationeꝫ humoꝝ. ita tn̄a i d eius remanet. alioqͥn remaneret animal uiuū. Simile ē de turpitudine. & alijs huiuſmōi. Imōi aūt priuatōnes recipiūt magiset minus ex ꝑte eius qd̓ remanet de habitutrario. Multū enī refert ad egritudinē uel turpitudinē utrū plus uel minus a debita cōmenſuratione hūoꝝ uel membroꝝ recedat̉. Similit̓ etiā dicendū ē de uitiis & pctīs. Sic enī priuatur in eis debita cōmenſuratio rōnis. uttotalit̓ rōis ordo tollat̉. Alioqͥn malū ſi ſit ītegrū. ſeip̄m deſtruit. ut dicit̉ ī. iiii. eth̓. enīpoſſet remanere ſubſtātia actus uel affectioagentis. niſi aliqͥd remaneret de ordine rōis.Et ideo multū intereſt ad grauitatē pctī utrūplus ul̓ minus recedat̉ a rectitudine rōnis. Etẜm hoc dicendū ē om̄ia pctā ſūt paria.D tertiū ſcꝫ utrū grauitas pctōꝝ attendaItur ẜm obiecta. dicendū ſicut ex ſupradictis patet. grauitas pctōꝝ differt eoquo una egritudo eſt alia grauior. Sic̄ enī bo ſanitatis conſiſtit ī quadā cōmenſuratiōehumoꝝ conuenientiā ad naturaꝫ aīalis. itabonū uirtutis cōſiſtit in quadā cōmenſuratione humani actus ẜm conuenientiā ad regulārōnis. Manifeſtū ē aūt tāto ē grauior egritudo. qͣntomagis tollit̉ humorū debita comēſuratio cōmenſurationē prioris principii. ſicut egritudo que prouenit ī corꝑe humano excorde qd̓ eſt principiū uite uel ex aliquo quodappropinquat cordi ꝑiculoſior eſt. Vn̄ oportꝫ etiā pctm̄ ſit tanto grauius qͣnto maior deordinatio contingit circa aliqd̓ principiū. qd̓ ē

prius ī ordine rōnis. ratio aūt ordinat omniain agibilibus ex fine. & ideo qͣnto pctm̄ cōtingit ī actibus humanis ex altiori fine. tāto peccatū eſt grauius. obiecta aūt actuū ſunt fineseoꝝ. & ideo ẜm diuerſitatē obiectoꝝ. attenditur diuerſitas grauitatis ī pctīs. ſicut patetres exteriores ordinant̉ ad hominē tāqͣꝫ ad finem. homo aūt ulterius ordinat̉ in deū ſic̄ infinem. Vn̄ pctm̄ quod eſt contͣ ip̄am ſubſtantiam homīs ſic̄ homicidiuꝫ. ē grauius pctō qd̓eſt ꝯtra res exteriores ſicut furtū. & adhuc eſtgrauius pctmā quod īmediate ꝯtra deū cōmittitur. ſicut infidelitas. blaſphemia. & hmōi. etin ordine quorūlibet hoꝝ pctōꝝ. unuꝫ pctm̄ ēgrauius altero ẜm ē circa aliqͥd principaliusuel minus pͥncipale. et quia pctā habēt ſpecieꝫex obiectis. drn̄a grauitatis attendit̉ penesobiecta. ē pͥma & pͥncipalis. q. cōſequēs ſpēmD quartū ſcꝫ utrū attendat̉ grauitas peccatoꝝ ſꝫm diuerſitateꝫ uirtutū quibus peccata opponūt̉. dicendū uirtuti opponit̉ peccatū duplicit̓. Vno quidē modo principalit etdirecte ſcꝫ eſt ꝯtra idem obiectū. nam cōtraria circa idē ſunt. & hoc oportet maioriuirtuti opponat̉ grauius pctm̄. Sicut enī exꝑte obiecti attenditur maior grauitas pctī. itaetiā & maior dignitas uirtutis. Vtrūqꝫ enimex obiecto ſpēm ſortit̉. ut ex ſupradictis patetVn̄ oportet maxime uirtuti directe oppōatur maximuꝫ pctm̄. quaſi maxīe ab eo diſtāsin eodem genere. Alio conſiderari poteſtoppoſitio uirtutis cohibentis pctm̄. qͣnto enīfuerit uirtus maior. tantomagis elongat hoīnem a pctō ſibi ꝯtrario. ſolū ip̄m pctm̄. ſedetiā inducentia ad pctm̄ cohibet. & ſic manifeſtū eſt qͣnto aliqͣ uirtus fuerit maior. tātoetiā minora pctā cohibet. ſicut etiā ſanitas qͣnto fuerit maior. tāto mīores diſtemꝑantias excludit. & per hūc modū maiori uirtuti minuspctm̄ opponit̉ ex parte effectus.D quintū ſcꝫ utrū pctā carnalia ſint mīoIris culpe qͣꝫ ſpūalia. dicendū pctā ſpūalia ſūt maioris culpe qͣꝫ pctā carnalia. quodē ſic intelligēdū qd̓libet ſpūale pctm̄ ſit maioris culpe quolibet pctō carnali. qꝛ conſiderata hac ſola drn̄a ſpūalitatis & carnalitatis.grauiora ſunt ſpūalia pctā. ceteris ꝑibus. Cuius ratio triplex aſſignari poteſt. Prima qͥdeꝫex ꝑte ſubiecti. nam pctā ſpūalia pertinēt adſpm̄. cuius eſt conuerti ad deū. & ab eo auertiOctā uero carnalia conſummāt̉ ī delectatiōecarnalis appetitus. ad quē prīcipalit̓ ꝑtinet adbonū corꝑale cōnu̓ti. Et ideo pctm̄ carnale inqͣntū hmōi habet plus decōnu̓ſione. propt̓ qd̓etiā eſt maioris adheſionis. Sed pctm̄ ſpūalehabet plus de auerſione ex procedit culpe. & ideo pctm̄ culpe īquantū hmōi ē maioris culpe. Scd̓a ratio ſumi poteſt ex ꝑte eius inquē peccat̉. Nam pctm̄ carnale inquantū huiuſmōi eſt ī corpus ꝓpriū quod eſt minus diligendū ẜm ordinē caritatis qͣꝫ deus & ꝓximꝰī quos peccatur pctā ſpūalia. & ideo peccata