154

;

T.

IjIVII

[U. C. 391. A. C. 4 G1.]

ut sempcr alias , suciis opem laturos. Discessere so-cii, pro tristi nuntio tristiorem domum rcferentes;quippe quibus per se sustinendum bellum erat, quodvix Komauis fulti viribus sustinuissent. Non diutiusse in Ilernico hostis continuit: pergit inde infestusin agros ltomanos, etiam sine belli iniuria vastatos.Ubi quum obvius nemo, ne inermis quidem, fieret,perque omnia, non praesidiis modo deserta, sed etiamcultu agresti, transirent; pervenere ad tertium lapi-dem Gabina via. Mortuus Aebutius erat Romanuseonsul: collega eius Scrvilius exigua in spe trabebatanimam: affecti plerique principum, Patruni maiorpars, militaris fere aetas omnis: ut non modo ad ex-peditiones, quas in tanto tumultu res poscebat, sedvix ad quietas stationes viribus suflicercnt. Munusvigiliarum senatores, qui per aetatem acvaletudinempoterant, per se ipsi obibant: circuitio ac cura acdi-lium plebei erat. Ad eos summa rerum ac maiestasconsularis imperii venerat.

VII. Deserta omnia, sine eapite, sine viribus, diipraesides ac fortuna urbis tutata est, quaeVolscisAequisque, praedonum potius mentem, quam ho-stium, dedit. Adeo enim nulla spes non potiundi mo-do, sed ne adeundi quidem ltomana moenia, animoseorum cepit, tectaque procul visa atque imminentestumuli avertere mentes eorum; ut, totis passim ca-stris freinitu orto, quid in vastu ac deserto agro intertabem pecorum hominumque desides sine praeda 1cm-pas tercrent, quum integra loca, Tusculanum agrum,opimum copiis, pelere possenl? signa repente convel-lerent, transversisque itineribus per Lavicanos agrosin Tusculanos colles transirent. Eo vis omnis tem-pestasque belli conversa est. Interim Hernici Lati-nique, pudore etiam, non misericordia solum, moti,si nec obstitissent communibus hostibus, infestoagmiuc Komanam urbem petentibus, nec opem ul-