28 Eberhard Freiherr von Künssberg:
ein Zeichen dafür, daß der tapfere Mann geneigt sei, seiner Frauetwas zu schenken, daß die menschliche Natur geneigt sei zumVerschenken. Ist diese Deutung auch für uns heute durchaus in-diskutabel, so mag sie doch aus dem Tractatus de Dotario D. Jo-annis Bernardini Pandi 1 hier ihren Platz finden:
Bellissimum est scire illud misterium juris Francorum, cur fuitintroductum hoc eo jure quod in loco guadiae et stipulationis con-stitutio dotarii fiebat per gladiolum plicatum in modum puta-torii dicit Esernitan. in l. regni muliere et in jumigerato § donare,quod gladium plicatum est signum, quod vir tarn etsi fortis etconstans, tarnen declinatur ad donandum uxori, et nihil aliuddicit. 0 barbara equidem et non insulsa observatio. Consideroego pro intelligentia dictorum Esernitan. et pro explicatione ob-servationis Francorum, quod gladius signijicat naturam huma-nam, et virtutem animalis hominis, auctor est Hierony. in homil.Gen. 49. Unde Jacob- mortuus Genes. 48 dixit Joseph, do tibipartem quam tuli de manu Amorrei in gladio meo, et IsacGenes. 27dixit Esau vives in gladio meo quousque excutias jugum fratrisde corricibus tuis, id est tu homo animal vives secundum proprie-tatem animalis, et servis fratri tuo, id est spirituali homini, quous-que excuties jugum eius, id est libereris ab eius dominio, etGenes. 3 legitur, quod gladius versatilis est in manu Cherubi-norum, id est progressus hominis vel natura humana, et animalishomo qui versatilis est. — Sic itaque in locum guadiae, et stipulaequando -constituebatur dotarium more Francorum vir in manuhabetat gladium plicatum in modum signi, et signijicat hominemet naturam humanam quatenus inclinatur ad donandum, utsapientissime scripsit Esernitan.
Gehen wir nach diesem Bericht über Urkunden und Wissen-schaft von neuem an das Problem heran, so ist zunächst zu be-tonen, daß für ein solches Gemenge von Motiven eine einheitlicheErklärung gar nicht zu erwarten ist. Der Messerbrauch bei derLandveräußerung hat sich durch mehrere Jahrhunderte erhalten;er ist bei verschiedenen Völkern üblich gewesen. Es wäre sehr un-wahrscheinlich, wenn er sich nicht verändert hätte. Dazu kommt:Als er in das Licht der Urkunden trat, hatte er vielleicht schoneine Geschichte hinter sich, ja wahrscheinlich den lebendigeren
1 Tractatus de Dotario D. Joannis Bernardini Pandi II q. 9 / Trac-tatus illustrium . . juris consultorum de Matrimonio et Dote . . Tom. IX,Venetiis 1584, S. 465.