78

contrarium. Et cum Filius a Patre eternaliter sit genitus, quin semperab illo nascatur, non contradicit Christianus; ipse est enim 'splendor'paterne 'glorie et figura substantie eius' (Hebr. 1,3). Nam sicut splen-dor semper nascitur de igne, sie incessanter Filius de Patre. Quis nonmiretur lumen de lumine et Deum verum de Deo vero natum? Non .,tarnen duos dieimus esse deos, sed unum.

Sic ratio prorsus deficit in sacramento incarnationis Filii Dei.Quod virgo coneepit, quod de Spiritu saneto coneepit, quod Deumconeepit, contra naturam, immo super naturam fuit. Adhuc credis,o Christiane, in Christo persone unitatem et naturarum diversitatem. ioEt quid hoc mijrabilius? In homine assumpto in ipsa coneeptione credisperfectionem anime et corporis, utrumque simul assumpsit perfectus,in qua fuit mox coneeptus in corpore, non corporis quantitate, sedmembrorum plenitudine, perfectus etiam in anima non solum habituvirtutum, sed usu. Non hodie sapientior est anima eius quam tempore u,coneeptionis erat. Omnia hec ratione discuti non possunt.

Porro sacramentum corporis et sanguinis Christi valde est superrationem. Quid mirabilius quam quod per benedictionem sacerdotispanis transit in corpus Christi et vinum in sanguinem Christi, acci-dentibus ibi manentibus 1 ), teste Augustino 2 ); ista substantia fit illa, 20id est panis et corpus, vinum et sanguis Christi. Item quod in diversislocis corpus idem eodem momento conficitur et servatur, mirabile estvalde.

1 quando für quin la. b. — 3 eterne für paterne lc. — 6 nachsed unum deum folgt in 2a, b der Titel: De sacramento dominiceincarnaeionis. — 13 sed verborum pl. 2a. b. — 15 quam ipsa dieconc. 2a. b. — 16 eonc. eius erat la. — nach non possunt folgt in 2a. bder Titel: De sacramento corporis et sanguinis domininostri Ihesu Christi. — 18 supra rac., immo racionem excel-lens. Quid 2a. b. — 20 fit in üla la.

*) Dial. mirac. IX, 1: 'manentibus tarnen aeeidentibus, colore scilioet,pondere et sapore'. Caesarius lehnt sich hier an Petrus Lombardus an,Sententiarum liber IV, Dist. XII, cap. 1, 114 (cura PP. Collegii S. Bona-ventura© II 2 , Quaracchi 1916, S. 808): 'Si vero quaeritur de aeeiden-tibus quae re m a n e n t, scilicet de speciebus et sapore et pondere------'.

2 ) Vgl. Petrus Lombardus a.a.O. üb. IV, Dist. XI, cap. II, 106f.

(a. a. O. II, 106 f.): '------Et sie asserunt dictum p a n em t r a n s i re

in corpus Christi. — — Alii vero putaverunt, ibi substantiam paniset vini remanere et ibidem corpus Christi esse et sanguinem, et hacratione dici, i 11 am substanti am f i eri ist am------■'. Die dem Hin-weis auf Augustin unmittelbar vorhergehenden und nachfolgenden Wortestammen in der mitgeteilten Gestalt schwerlich von Augustin. Ver-gleichen kann man allenfalls mit dem ersten Teil des Satzes Sätze wieSermo 227 (Migne, Patr. Lat. 38, 1009): 'Panis ille, quem videtis inaltari, sanetificatus per verbum Dei corpus est Christi. Calix ille, immoquod habet calix sanetificatum per verbum Dei, sanguis est Christi'. Vgl.u. a. A. Dorner, Augustinus, 1873, S. 263 ff.; K. Adam, Die Eucharistie-lehre des hl. Augustin (Forschungen zur Christlichen Literatur- und Dog-mengeschichte VIII, 1), 1908, S. 62 ff.