63
excitati usque ad quadringentos ex utraque parte confluxere. Qui omnestorneamentum idem viderunt et usque ho die testes sunt. Oranes enim,qui ibidem visi sunt, iam vita decesserant, eo quod vivorum de ordinemilitantium, quos noverant, nullus ibidem apparuit *). Contigit autemr, visio hec horribilis anno Domini M 0 CC 0 XXIII°. Quorum corpora sieludificari visa sunt in hoc mundo a demonibus, satis timendum esteorum animas non medioeriter tormentari in torneamentis gehennalibus.Non tarnen credo ibidem eorum vera fuisse corpora, iam ex parte in-cinerata, sed fantastica. Sed hec de peste superbie ad presens dieta sint.
io Porro de peste superbie frequenter nascitur morbus avaritie. Undehodie tot fures, tot predones et tot usurarii, nisi ut per divitias glo-riose vivant et per illas humanas laudes sibi conquirant? Multi hiistemporibus non solum honestorum militum, sed, quod turpius est, no-bilium terre usuras reeipiunt et subiectos sibi duris exaetionibus ex-
15 coriant, ut habundantius habeant, quod tarn ipsi quam filii eorum inequis, vestibus et torneamentis expendant. Shnilis est superbia locuste,que in oleribus nutritur et in eis salit et, postquam illa depasta fuerit,marcescit et perit. Scio quosdam milites bene natos et in militia quando-que valde nominatos, qui, quia propter laudem in torneamentis com-
20 parandam sua consumpserunt, nunc mendicant et ab omnibus despi-ciuntur. Unde exercitium illud militare, quod fit ad ostensionem viriumet laudis humane, in quo corpora debilitantur et res dilapidantur, valdeDeo est contrarium. Sicut et 'initium oinnis peccati superbia' (Eccli.10,15), ita 'radix omnium malorum' (1. Tim. 6,10) avaritia: ipsa
25 est teste apostolo 'ydolorum servitus' (Ephes. 5,5). Et ecce exemplum!
3 5. DeHenrico, qui dyabolo hominium suum obtu-litpecuniarum causa.In Co 1 oni a civitate civem quendam novi Henri cum nomine,cognomine Go Istein 2 ). Hie cum esset de alto sanguine eiusdem
1 ex utroque sexu confl. lc. — refluxere Ib. — 2 hodie quidamtestantur sie esse. Omnes 2a. h. — 3 decesserunt 2a. b. — viv. de ord.vivorum lc. — 5 horrifica la. b. — M»CC 0 XXXI" 2a. b. — 7 in tor-mentis 2a. — 9 Et (hac getilgt) de p. (superbie bis 10 peste fehlt) Ib. —ad pr. dictum sufficiant, sed que sequuntur de peste avaricie suntschließt das Kapitel 2a. b. — 11 usur. fiunt nisi Ib. — 19 qui pr. nimiossumptos et 1. humanam in torneamentis mendicasse et omnibus amicissuis valdo despeetos. Unde lc. — in torn. conquirendam Ib. — 21 osten-tationem lc. — 22 delapidantur lc. — 25 Paulo für apost. Ib. — 26 homi-nium nur ld\ homagium lc; omne für hom. la; diabolo optulit omniumpeeun. suarum causam 1 b; diab. bona sua optulit peeunia 2(a).b. — 28Heinricum la; Hinricum lc. — 29 Golsten Ic.la.b; Goelstein la. b.
J ) Lieber Kämpfe der Geister vgl. Dial. mirac. XII 16. 17 und A. Kauf-mann, Annalen LIII (1891), 211 Anm. 2.
2 ) Heinrich Goltstein, seine Gattin Volswindis und sein Haus ('do-mus', 'area') in Köln am Buttermarkt begegnen in den Schreinskartenvon St. Brigida zwischen 1197 und 1215. Vgl. R. Hoeniger, KölnenSchreinsurkunden des 12. Jahrhunderts 1 (1884/88), S. 310 (Nr. 1. 2),318 (Nr. 6), 323 (Nr. 7), 324 (Nr. 12); danach H. Keussen, Topographieder Stadt Köln im Mittelalter I (1910), S. 115.