328 Nr. 206. 1520 November 9.
sisset omnia, tarnen eo modo scripsit, ut veritati suum fruetuminviderit. Contra qui se huic negocio transversim ingesserunt,sie gesserunt rem apud populum, ut etiamsi causam habuissentoptimam, tarnen illi plurimum obfuerint sinistro patrocinio. Ad-monitus est Lutherus, ut stilum verteret et atrocitatem temperaret;scribit in dies, ut audio, saeviora. Admoniti sunt hi, ut mode-ratioribus rationibus rem agerent; quidam sie egerunt, ut cumLuthero colludere viderentur. Est autem genus hominum, miPeutingere, quod publico malo saginatur cuique re<bu>s tran-quillis male est. Hi nihil magis affeetant, quam ut res mortaliumsursum deorsum misceantur. Tum
His placet saevis modis negocium hoc obrui magis quam finiri,nee laborant, quanto orbis malo, modo ipsorum bono.
Mea sententia nihil agetur in hac causa, si qui rem traetantalium scopuin sibi proponunt quam Christi gloriam. Saxum illudhinc atque hinc tundi potest, loco moveri non potest, cui in-scriptum est illud mysticum elogium: „Novit Dominus qui suntipsius." 2 Quicquid a spiritu Christi proficiscitur, non potesthumanis praesidiis opprimi, quantumvis prematur; quicquid huma-nis consiliis tentatur, temporarium est, quantumvis ardentibusstudiis agatur, quantumvis operoso molimine ad perpetuitatemcommuniatur. Mei similium non est, de pontificum diplomatisiudicare. Erant tarnen, qui in bulla, quam attulit nuntius ponti-ficius, 3 mansuetudinem illam desiderarent dignam eo, qui mitis-simi Christi vices primarias gerit in terris, dignam huius Leonisingenio, multo hactenus placidissimo, quod tarnen ipsi non im-
1 Griediisdies Spridiwort, zitiert von Plutarch, Vita Nie. 11 (530).
•' 2 Tim. 2,19.
3 Mit der Verkündigung und dem Vollzuge der gegen Luther und seineAnhänger gerichteten Bulle „Exsurge" waren Aleander und Eck, durch Brevenvom 17. und 18. Juli 1520 gleichzeitig zu päpstlidien Nuntien ernannt, neben-einander betraut. liier ist natürlidi Aleander gemeint, dessen besondererWirkungskreis der Kaiserhof und die Niederlande waren und der sidi ebensowie Erasmus damals in der Umgebung Karls V. aufhielt. Audi die weiterhinin unserem Briefe erwähnte Verniditung der Bildier Luthers paßt nur aufAleander, der am 8. Okt. in Löwen, am 17. in Lüttich Luthers Schriften hatteverbrennen lassen. Vgl. Pastor 4,1 S. 277 und 286ff.