LI.dep̄henſa. ẜm illud Si quis ingenuus homo ancillā alterius vxorē acceperit. et eſtimat qd̓ ingenua ſit. ſi ipſa femina fuerit poſtea in ſeruitutē deiecta. ſi eā a ſeruitute redimere pōt faciat. ſi nō pōt. ſi voluerit aliam accipiat. Si ꝟo ancillam eaꝫ ſcierat etcollaudauerat. poſt eā vt legitīa habeat.Item ex eodē. Si femina ingenua accepeIn conciliopud ꝟmeriā. rit ſeruū. ſciens ꝙ ſeruus eſſet. habeat eū.qꝛ oēs vnū pr̄em habemus ī celis. vna lexerit viro et femine. Cum d̓r ſciens illum ẜuum. datur intelligi. ꝙ ſi neſcierit illuꝫ ſeruum eſſe nō cogitur manere cū ipſo Si em̄ꝯditionis dolū patitur. nō cogit̉ adherereei cuius fraude decepta eſt. Si autē ſcieritvir ꝯditionem mulieris vel ecōuerſo. nonvalet eā dimittere. Un̄ Zacharias papa.TachariasSi quis liber ancillā in matrimonio accepapa.perit. nō habet licentiā dimittendi eā. ſi cōſenſu amborum ꝯiuncti ſunt. niſi ob fornicationem. De illis agit qͥbꝰ alterutrius cōditio nota eſt qn̄ ꝯiunguntur.De copula ſerui et ancille diuerſorum dominorum.Queritur etiam ſiſeruus vnius ancillā alterius acceperit anIn cōcilio ca ſit inter eos ꝯiugiū? De hoc etiā ita ſtatutum eſt. Dictū eſt nobis ꝙ quidam legitibilonenſi.ma ſeruoruꝫ matrimonia poteſtatiua quadam preſumptione dirimant. nō attendentes illud. quos deus coniunxit homo nonſeparet. vnde nobis viſuꝫ eſt vt ꝯiugia ſeruorum nō dirimant̉ etiā ſi diuerſos dn̄oshabeant. ſed in vno ꝯiugio ꝑmanētes dominis ſeruiant ſuis. Et hoc in illis obſeruandū eſt vbi legalis cōiunctio fuit. ⁊ pervoluntatē dn̄oꝝ Attende finem huiuscapituli vbi videt̉ innui preter voluntatēdn̄orum inter ſeruū et ancillā nō poſſe cōtrahi ꝯiugium. vel ſi ꝯtrahitur non eſſe ratum. Quibuſdā tn̄ videt̉ inter eos poſſe fieri ꝯiugium. dn̄is ignorantibus.De viro qui ſe facit ſeruuꝫ vt diuidatur ab vxore.Illud etiaꝫ notandum. ꝙ ſi mulier virum liberum acceperitet ille vt cauſam preſtet diſcidij ſe alicuiusſeruum fecerit. nec ille vxorem dimittere.nec illa ob vinculum coniugij in ſeruitutēredigi poterit. Vnde illud. Perlatum eſtInthiburien̄ ꝗd ſanctam ſynodum. ꝙ quidam ingenuſi concilio.IIIIingenuam acceperit vxorem. ⁊ poſt filiorūprocreationem: occaſiōe diuortij: cuiuſdāſeruum ſe fecerit. vtrū et mulierem neceſſario tenere debeat. et ſi tenuerit. an illa etiāſeruituti ſubijci debeat queſituꝫ eſt. Iudicatum eſt vxorem minime debere dimitti.non tamen ob chriſti legem mulierē in ſeruitutem redigi. dum ille nō ex ꝯſenſu coniugis ſe ſeruum fecerit? quem liberum ip̄amaritum acceperat.De etate contrahentium. dHoc etiam ſciēduꝫeſt ꝙ pueri ante. xiiij. annos. et puelle antexij. annos ẜm leges matrimoniuꝫ inire nequeunt. Ꝙ ſi ante predicta tempora copulam inierint. ſeparari poſſunt qͣꝫuis voluntate et aſſenſu parentū iuncti fuerint. Quivero in pueritia copulati poſt annos pubertatis nolunt ſe relinquere. ſed in coniūctione permanere. iam ex hoc efficiūtur cōiuges. et deinceps nequeunt ſeparari. ItēSponſalia ante ſeptennium contrahi nonpoſſunt. ſolo enim conſenſu contrahunturqui interuenire nō pōt niſi ab alterutra ꝑte intelligat̉. qd̓ inter eos agit̉.Duo illa executi ſumus cum alioꝝ quorundam adiectione quibus cōiugium ſolui poteſt. nec tamē ſolui ſemper neceſſe eſtNūc de alijs que perſonas illegitimas penitus faciūt. add endū eſt. ⁊ pͥmū de ordīe.Iſta eſt diſtinctio. xxxvj. huiusquarti libri. In qua magiſter poſtꝙͣ ſuperius de terminauit de inpedimentis antecedentibus matrimonium contrahendum. et de ſuperuenientibus in contractum. hic ꝟo determinat de incidētibꝰ in ip̄o contractu. ſicut eſt error conditionis. Et duo facit. Primo em̄ determinat de impedimento ſeruilis cōditionis. Scd̓o de īpedimento ex defectu etatis. Primūfacit a principio diſtinctionis vſqꝫ ibi. Hoc etiam eſtſciendum. Secundū ꝟo vſqꝫ ad finē diſtinctiōis. Inſpeciali ſententia magiſtri ſtat in tribus ꝓpoſitionibus quarum prima eſt hec. Cum ꝑſona de preſſa ſeruitute contrahens ignoranter eam poteſt dimittereet alteri coniungi matrimonialiter. Hāc mgr̄ inſinuans querit primo vtrum ſeruitus cōiugium diuidere poſſit. Et reſpōdet ꝙ libera pōt acciꝑe ſeruum etecōuerſo liber ancillā. ſꝫ ſi mulier neſciat viri ꝯditōꝫvel et ecōuerſo vir mulieris cū ſeruitus fuerit deprehenſa poteſt libere dimittere eaꝫ. Si autem ſciueritmulieris cōditionem vel econuerſo non pōt dimittere. quod autoritatibus confirmat Poſtea querit ſiambo .ſ. vir et mulier ſint ſeruilis cōditionis. vtrumpoſſit inter eos eſſe coniugium. Et reſpondet ex autoritate eiuſdem concilij ꝙ ſic. dummō fiet cōiunctioex voluntate dominoꝝ. ꝙͣuis dicunt alij ꝙ etiam dominis ignorantibus poſſit inter eos fieri coniugiumPoſtea dicit ꝙ ſi mulier accepit virum liberum et ille poſtea fecerit ſe ſeruum occaſione diuortij. non ille poteſt vxorem dimittere. nec illa ꝑ matrimonij vin