LI.Iſta eſt diſtinctio xxvj. huius ſecundi libri. In qͣ mgr̄ poſtꝙͣ egit de temptatōne perquam homo cecidit ⁊ de libero arbitrio ꝑ quod ſtare potuit. Incipit agere de gr̄a ꝑ quā ſtare debuit.Et tria facit. Nam pͥmo ponit quandā gr̄e diſtīctōꝫSecundo ſubdit ip̄ius gr̄e expreſſioneꝫ. Tertio ſubiungit ꝑtium gr̄e mutuā comꝑatiōꝫ. Primū fac̄ vſoibi. Itaqꝫ bona voluntas. Scd̓m vſqꝫ ibi. Hic conſiderandū. Tertium vſqꝫ ad finem diſtinctōis. In ſpeciali ſententia magiſtri ſtat in tribus ꝓpoſitionibusquaꝝ pͥma eſt hec. Iuuat̉ volūtas hūana ad bonum ꝑficiendum oꝑante ⁊ cooperante gr̄a. Hanmgr̄ inſinuans ponit duplicem eſſe gr̄am qua libeꝝarbitrium hoīs iuuatur ad bonū. quarū pͥma d̓r operans p̄ueniens volūtatem bonā ea em̄ liberat̉ ⁊ preparat̉ voluntas hoīs vt ſit bona. ⁊ vt bonum efficaciter velit. Alia eſt gr̄a cooperās que ad voluntateꝫbonam ⁊ p̄paratā iam ſequit̉ adiuuando ne fruſtrabonum velit. ſed vt bonū velit en̄ effectu. quā ſententiam mgr̄ ꝓbat autoritate beati Auguſtini. Deinderecitat mgr̄ errorem cuiuſdam heretici dicētis hominem poſſe velle bonum oꝑari ex libero arbitrio ſinegr̄a. quem improbat autoritate apl̓i dicentis. Noreſt volentis neqꝫ currentis: ſed dei miſerentis. Suꝑquod beatus Augꝰ. ait. Non em̄ ideo deus alicuiuso latanẜ d. ſd̓nomiſeret̉. qꝛ voluit ⁊ currit. ſed ideo quis vult ⁊ currit qꝛ deus ſui miſeret̉. Et ſubdit deſcriptionē volūtatis quam ponit btūs Augꝰ. dicēs ꝙ volūtas ē anmi motus nullo cogente ad aliquid non admittēdūvel adipiſcendum. Annectens ꝙ eandem gr̄am quāip̄e ſupra diſtinxit in oꝑantem ⁊ cooꝑantem. etiā vocamus p̄cedentem ⁊ ſubſequentem. Scd̓a ꝓpoſttio eſt hec. Gratia operans q̄ eſt fides cū dilectōe bonam voluntatem non tꝑe: ſed natura ⁊ cauſaliter precedens. ab ip̄a voluntate non acquirit̉ aliquo merito. Hanc mgr̄ ꝓbans dicit. ꝙ voluntas vt prefert̉ ꝑgr̄am p̄uenientem ſeu operantē mota ad bonuꝫ tūcdignior eſt .i. ip̄a voluntas dignioreꝫ dominā .i. gratiam nō p̄uenit. ſed ſequit̉ ip̄am. qꝛ nullū meritū voluntatis p̄cedit gr̄am. ſed ip̄am gr̄ām ordine cauſalitatis bn̄ ſequit̉. que qͥdem gr̄a operans eſt fides cuꝫdilectione. Quod ꝓbat ꝑ btm̄ Auguſtinū. Ex quibus verbis manifeſte expͥmitur ꝙ ꝑ fidem iuſtificamur. Et ꝑ ꝯſequens gr̄a operās .i. fides p̄uenit volūtatē ſeu meritū volūtatis. Cōtra qd̓ obijcit magiſt̓duabus autoritatibꝰ. Tertia ꝓpoſitio ē hec Gr̄aoꝑans ⁊ cooperās vna exn̄s eſſentialit̓ ẜm diuerſosGra oꝑ.ẜ. Froceius effectus aliter dicit̉. Hāc em̄ ꝓpoſitionē mgr̄ ꝓbans querit. Vtrum gr̄a oꝑans ⁊ cooperans ſint diN. § xaFuerſe gratie ſeu vna gratia diuerſis vocabulis deſixFhD. Rẜ.gnata. Et rn̄dens dicit ꝙ ſit vna ⁊ eadem gr̄a ⁊ idēdonū: tn̄ ꝓpter diuerſos effectus eſt diuerſis noībꝰKch al. xj Sinr.vocata. Nam inqͣtū liberat voluntatē a malo d̓r operans. inꝙͣtum aūt adiuuat ad bonū vlteriꝰ faciēduꝫdicit̉ cooꝑans. Et tm̄ in ſpēali.De virtute quid ſit. ⁊ quid ſit actꝰXX ęius.Ac Videnduꝫeſt quid ſit virtus. ⁊ qͥd ſit actꝰvel opus eius. Uirtꝰ eſt (vt aitAugͦꝰ) bona qualitas mentis qͣ recte viuiQ. xn§ſcynotur. ⁊ qua nullus male vtitur. quam deusſolus in homīe oꝑat̉. Ideoqꝫ opus dei tāχλρ Fρδ. vd ρtum eſt. ſicut de virtute iuſticie. Augꝰ. docet ſuꝑ illum locum pſalmi. Feci iudiciū eiiuſticiā. ita dicens. Iuſticia magna virtuſExemplū poanimi eſt. quam nō facit in homīe niſi deꝰ.nit̉ de juſIdeoqꝫ cū ait ꝓpheta ex ꝑſona eccl̓ie. Feꝰ ꝙ de alijs īci iuſticiā. non ip̄aꝫ ꝟtute quā nō facit hō. dem inſed opus eius intelligi voluit. Ecce aꝑte in dum etſinuat̉ hic ꝙ iuſticia in homīe nō eſt opushomīs: ſed dei. qd̓ ⁊ de alijs ꝟtutibus itidem intelligendū eſt.De fide itideꝫ dicit ꝙ nō eſt ex homine. ſed ex deo tantū.Nam de gratia fidei Epheſis ſcribens apl̓s. ſimilit̓ fidē nōex homīe: ſꝫ ex deo tm̄ eſſe aſſerit inquiens.Gratia eſtis ſaluati ꝑ fidem. ⁊ hoc non exvobis: dei em̄ donū eſt. Qd̓ a ſanctiſ ita exponit̉. hec .ſ. fides non eſt ex vi nature nr̄e.qꝛ donum dei pure eſt. Ecce ⁊ hic apertetradit̉ ꝙ fides nō eſt ex libertate arbitrij ſiue ex arbitrio voluntatis. qd̓ ſuperioribꝰconſonat. vbi dictū eſt. gr̄am p̄uenientemvel operantem eſſe ꝟtutem que volūtatemhomīs liberat ⁊ ſanat. Un̄ Augꝰ. in li. de Augꝰ. de ſꝫſpiritu ⁊ littera ait. Iuſtificati ſumus non ritu ⁊ lraꝑ liberam voluntatē. ẜꝫ ꝑ gratiam chriſti.nō ꝙ ſine voluntate nr̄a fiat: ſed voluntasnoſtra oſtendit̉ infirma ꝑ legem vt ſanet gͣtia voluntateꝫ. ⁊ ſana voluntas impleat legem.De gratia que liberat voluntateꝫque ſi virtus ē. nō eſt ex libero arbitrio. et ſic nō eſt motus mentis.ī igit̉ gratia queſanat ⁊ liberat voluntatem mentis homīsꝟtus eſt. vel vna vel plures. cū ip̄a gratianon ſit ex arbitrio voluntatis. ſed eā potiꝰſanet ac p̄paret vt bona ſit. conſequitur vtvirtus non ſit ex libero arbitrio. ⁊ ita nonſit motus vel affectus mentis. Cum omīsmotus vel affectus mentis ſit ex libero arbitrio. ſed bonus ex gratia eſt ⁊ libero arbitrio. malus vero ex libero arbitrio tantuꝫ.Ut em̄ ait Augꝰ. in libro retractationum. Auguſti.Homo ſponte ⁊ libero arbitrio cadere potuit. non etiam reſurgere. Idem in libro deduabus animabus. Aīe ſi libero ad faciendū ⁊ non facienduꝫ motu animi careantſideniqꝫ his abſtinēdi ab opere ſuo. ptās