LI.ad rationem ad quam ſpectat potentia diſcernendi.Et dicitur facultas voluntatis ⁊ rationis eo ꝙ tā advoluntatem ꝙͣ ad rationem ſpectat. Ex quo correlarie infert ꝙ liberum arbitriū ſit potentia rationalisnature qua poteſt velle bonum vel malum vtrūqꝫ d̓ſcernendo. ⁊ ꝑ conſequens bruta animalia eo carēt⁊ ſic tantum ſenſum ⁊ oppetitum qͥ ſenſualitas dicit̉habent. Et ſubdit ꝙ ſenſualitas ⁊ ratio ſunt due vtres anime ab inuicem differentes. Nam ſenſualitasreſpicit ſenſus corporis ⁊ appetitus eorū. Ratio ꝟoeſt quedam vis anime ſuꝑior excedens omne illd̓ qd̓habemus cōmune cum brutis. Cuius qͥdem ratiōisduplex eſt portio. vna inferior que diſponit temporalia. Alia ſuperior que eternis bonis conſpiciēdisintendit. Et he due portiones non nominant duaseſſe potentias anime. ſed diuerſa eſſe officia vnius ⁊eiuſdem potentie. Tertia ꝓpoſitio eſt hec. Tuncmortaliter vel venialiter peccamus: dum vl̓ in opusvel in delectationem culpe conſenſum damus. Hancmgr̄ inſinuans dicit ꝙ ad inſtar pͥmi hoīs pͥmi peccati aliqn̄ contingit nos peccare. Vnde ſicut in primopeccato pͥmorum parentum inueniebatur ẜpēs ſuadens mulieri. ⁊ mulier ſuadens viro. ita ⁊ in nob̓ ſenſualitas ꝑ modum ẜpentis ſuadet rationi ſuperiori.nam ratio ſuꝑior ⁊ inferior habet ſe ſicut vir ⁊ ml̓ierqꝛ ſicut vir ſeductus fuit a muliere ſibi data in adiutorium. ⁊ vnum cū ip̄o exiſtit in carne vna. ita ratioinferior a ſuꝑiori deducit̉: ⁊ eſt ei in adiutoriū vnumcū illa vna mentis natura exiſtens. Et ſubdit ꝙ motus ad peccandū qͥ ſolum eſt in ſenſualitate eſt pctm̄veniale. ſed ꝑueniens ad rationem ſuꝑiorem eſt pecatum mortale. conſiſtens aūt in ratiōe inferioris: ſinon diu tenet̉ etiam eſt veniale. Si ꝟo in ea diu teneatur mortale eſt. Et hec oīa ꝓbat autoritate beati Auguſtini. addens ꝙ ratio inferior etiam quādoqꝫ ſumit̉ ꝓ ſenſualitate. quod dimittit diligēti lectori ꝑſcrutandū. igit̉ ⁊cͣ. Et tm̄ in ſpēali de ſnīa huiusdiſtinctionis.Redit ad liberi arbitrij conſideraDI. XXV tionem.Im vero adꝓpoſitum redeamus .ſ. ad libeDiffinitio liri arbitrij tractatum. Qd̓ phiberi arbitrij.loſophi diffinientes dixerūt liberum de voluntate iudiciū. qꝛ ptās ip̄a ⁊abilitas voluntatis ⁊ rationis quaꝫ ſupradiximus eſſe liberū arbitrium. libera eſt advtrūlibet. qꝛ libere pōt moueri ad hͦ vel adillud. Liberū ergo dicit̉ arbitriū quantuꝫad voluntatē. qꝛ voluntarie moueri ⁊ ſpōtaneo appetitu ferri pōt ad ea que bona velmala iudicat. vel iudicare valet.Ꝙ liberum arbitriuꝫ non pertinetniſi ad futurum. nec ad omne futurum.Hoc auteꝫ ſciendūeſt ꝙ liberum arbitriū ad p̄ſens vel ad p̄teLLritum non refert̉: ſed ad futura cōtingētia.Quod em̄ in p̄ſenti eſt. determinatū ē: necin poteſtate noſtra eſt vt tunc ſit vel non ſitqn̄ eſt. poteſt em̄ non eſſe vel aliud eſſe poſtea. ſꝫ non pōt nō eſſe dū eſt. vl̓ aliud eē dūid eſt qd̓ eſt: ſꝫ in futuro an hoc ſit vel illudad ptātem liberi arbitrij ſpectat. Nec tam ēomnia futura ſub poteſtate liberi arbitrijveniūt: ſed ea tantū que ꝑ liberuꝫ arbitriūpoſſunt fieri vel non fieri. Si quis enim tale quid velit ac diſponat facere quod in eiꝰnullatenus ſit poteſtate. vel qꝛ ſine ip̄iꝰ diſpoſitione eque fieret. in hoc ip̄e liberū nōhabet arbitriū.Ꝙ ſuprapoſita deſcriptio liberi arbitrij nō cōuenit deo. nec his quiglorificati ſunt.Et quidem ſꝫm predictam aſſignationē in his tm̄ videtur eſſeliberū arbitrium qui voluntateꝫ mutare ⁊in contraria poſſunt deflectere. In quoruꝫvidelicet poteſtate eſt eligere bonū vl̓ malum. ⁊ vtrūlibet ẜm electioneꝫ facere vl̓ dimittere. Scd̓m ꝙ nec in deo nec in his omībus: qui tanta beatitudinis gratia ſunt roborati. vt iam peccare nequeant liberū arbitrium eſſe nequit. Sed ꝙ deus liberū ar Ꝙ in deo ſibitrium habeat Augꝰ. docet in lib̓. xxij. de liberum arbiciui. dei ita inqͥens. Certe deus ip̄e nunqͥd trium.qm̄ peccare non pōt. ideo liberū arbitriumhabere negandus eſt. Amb̓. qͦꝫ in li. de tri.ait. Paulus dicit. quia omnia oꝑat̉ vnus Ambro.atqꝫ idem ſpūs. diuidēs ſingulis ꝓut vultid eſt ꝓ libere voluntatis arbitrio. nō proneceſſitatis obſequio.Qualiter in deo accipit̉ liberū arbitrium.ed auter accipitliberū arbitrium in creatore qͣꝫ in creaturisDei etem̄ liberū arbitrium dicit̉ eius ſapientiſſima ⁊ omnipotens voluntas. que nōneceſſitate: ſꝫ libera bonitate omnia facit ꝓut vult. Ideoqꝫ Hiero. attendēs nō ita eſſeHiero.liberū arbitriū in deo ſicut eſt in creaturis.ab ip̄o videt̉ liberum arbitriū excludere īomelia quadam de filio ꝓdigo dicēs. Solus deus eſt in quem peccatū nō cadit: neccadere poteſt. Cetera cū ſint liberi arbitrijin vtranqꝫ ꝑtem flecti poſſunt. Dū ait: cetera. indicat liberum arbitrium ſicut eſt in