DI.Poteſt et alter illd̓accipi: vt dicat̉ pater in filio vel ꝑ filiuꝫ oꝑari. quia eum genuit omnium opificē. ſic̄ dicitur pater ꝑ eum iudicare. qꝛ genuit iudicem. ita ⁊ ꝑ ſpm̄ ſctm̄ dicit̉ oꝑari ſiue paterſiue filius. quia ab vtroqꝫ ꝓcedit ſpūſſanIohānes. ctus factor omniū. Vnde Ioh̓. Chryẜ. inChryẜ.expoſitōne epiſtole ad Heb̓. ſic ait. Nō vthereticus inaniter ſuſpicat̉ tanqͣꝫ aliqd̓ inſtrumentū patris extiterit filiꝰ neqꝫ ꝑ eū pr̄dicit̉ feciſſe tanqͣꝫ ipſe facere nō poſſet. ſedſicut dicit̉ pater iudicare ꝑ filiū. quia iudicem genuit. ſic etiā dicit̉ oꝑari ꝑ filiū. quiaeum cōſtat opificem genuiſſe. Si em̄ cauſaeius pater eſt: ẜm ꝙ pater eſt. multo amplius eorū cauſa eſt q̄ ꝑ filiū facta ſūt. Hec deoꝑe prime diei dicta ſunt.lſ qpaieioIſta eſt diſtinctio. xiij. hꝰ ſecundilibri. In qua magiſter poſtꝙͣ egit de oꝑe creationisPulalenusqd̓ faccū eſt ante omnē diem. agit de oꝑe diſtinctiōisquod factū ē in primo die .ſ. de lucis ꝓductione. Etiitalciturr.tria facit. Nam primo agit de lucis actuali productione. Secundo de ꝓducētis locutiōe. Tertio de cuiuſdam ꝓpoſitionis expoſitionē. Primum facit a principio diſtinctiōis vſqꝫ ibi. Preterea inueſtigandum.Scd̓m ab inde vſqꝫ ibi. Hic queri ſolet. Tertiū vſꝗad finem diſtinctionis. In ſpeciali ſentētia mgr̄i ſtatin tribꝰ ꝓpoſitionibus quaꝝ prima eſt hec. Deuspͥma die fecit lucem diſtinguēdo tempus in diē et noctem. Hanc mgr̄ ꝓbans ꝓponit. ꝙ primū a quo omnium rerū principiū incepit fuit lux. ⁊ hoc ꝯgrue qꝛlux cetera habet manifeſtare. Circa qd̓ vlterius mouet tres queſtiones quaꝝ pͥma eſt Utrū lux illa pͥmadie diſtincta vel ꝓducta fuerit corꝑalis vel ſpūalis.Et reſpondet ꝙ vtroqꝫ modo accipi pōt. Si aūt accpiat̉ ꝓ luce ſpūali. tunc ſignificat formationē angelice nature. ꝑ gratiā gratū facientem. que vt ſupra dictum eſt quodāmodo ſub noīe celi fuit producta. Siaūt ꝓ luce corꝑali accipiat̉ tunc ſupponit ꝓ aliquanubecula lucida de p̄iacenti materia formata ⁊ ꝓdicta. Tunc ſcd̓a queſtio eſt. Vbi facta fuerit lux illa.Et rn̄det ꝙ ibi vbi ſol iam mouet̉. īmo lux illa vicemſolis in tribꝰ primis diebꝰ tenēſ motu ſuo diē ⁊ noctēfaciebat. nec ab aliquis impediebat̉ ne luceret. ꝓpt̓raritatem aquaꝝ tunc vn̄ et nūc qn̄ ꝑ olei īmiſſionea qua rarificat̉ quodāmodo illuſtrat̉. quare nautefundo maris ſe immergētes mittūt ex ore ſuo oleum ad centrum. ſeu profunduꝫ maris. ⁊ ſic aque clariores fiunt. Et ſubdit ibidem ꝙ dies poteſt accipdiuerſimode .ſ. vel ꝓ ipſa luce. que in illo triduo tenebras illuminabat. vel ꝓ ipſa illuminatione aeris.vel ꝓ ſpacio vigintiquatuor horarū. Tertia queſtioeſt. Quare ſol factus eſt quarto die ſi lux illa primadie ꝓducta ſufficiebat ad dies faciendū. Et rn̄det ꝙlux illa tm̄ ſuꝑiores ꝑtes illuminabat ⁊ tn̄ nō ita clare ſicut nunc ſol. ideo cōgruit ſolem fieri ad lucis clarioris diffuſionem. Et ſubdit ꝙ corpus ſolare formatum eſt de illa luce vel inſeꝑabiliter habet eā ſibi coniunctam. Scd̓a ꝓpoſitio ē hec Deꝰ nō tꝑali vocis ſono. ſed verbo. ſic ab eterno dixit oīa efficiendo. Hācmgr̄ ꝓbās querit. qualiter deus dixit. fiat lux .ſ. anhoc temꝑali ſono ꝓtulerit. vel ab aliquo alio modo.Et rn̄dens dicit ẜm Augꝰ. ꝙ non tꝑaliter. quia daXIIIIto ꝙ ſic. tunc deꝰ fuiſſet locutꝰ mutabiliter nec etiamſono vocis corꝑaliter. cū deꝰ careat inſtrumentis naturalibus quibꝰ talis ſonus habeat cauſari. Sed inverbo ſono ſibi coeterno dixit. fiat lux .i. ꝟbuꝫ geniit intemꝑaliter in quo erat diſpoſitū ab eterno vt fieret lux in temꝑe ⁊ iam in eo factū eſt. Tertia ꝓpoſitio eſt hec. Quāuis ẜm ſcripturā deꝰ oꝑatꝰ ſit ꝑ filium. nō tn̄ vt ꝑ miniſtrum. ſed ꝑ illum que genuit ſibicoequalē oīm opificem. Hanc ꝓpoſitionē mgr̄ probans querit. qūo pater dicit̉ oꝑari ꝑ filiū vel in filio.ſicut ꝑ miniſtrū. et qꝛ hoc eſt erroneū. Ideo dat duplicem intellectū catholicū huiꝰ ꝓpoſitionis. Primꝰeſt ꝙ qn̄ pater dicit̉ oꝑari per filiū ſeu etiam ꝑ ſpiritumſcm̄. ſignificat̉ inſeꝑabilis oꝑatio ꝑſonarū cū autoritate. et exinde ꝓuenit ꝙ pater dicit̉ oꝑari ꝑ filit̓ſed non econtra. qꝛ filius non haberet reſpectum patris autoritatem principij. ſicut pater reſpectu filij.Secundus eſt ꝙ pater dicit̉ oꝑari ꝑ filiū. qꝛ filiū genuit opificem. Et tm̄ in ſpeciali.M2ꝰ dicDe opere ſecunde diei. qua factuꝫ Fſū fucroa nōcſieſt firmamentū.Ixit quoqꝫdeus fiat firmamentū ī medio aquarū et diuidat aqͣs OI. XIIIIab aquis. Diuiſitqꝫ aquas q̄ erant ſub firmamento ab his q̄ erant ſuꝑ firmamentuꝫSciendum eſt ꝙ illius celi deſcribitur hicBeda ad celūcreatio. ſicut ait Beda ſuꝑ Gen̄. in quo fidicit̉ creari.xa ſunt ſidera cui ſuppoſite ſunt aque in aere ⁊ in terra. ⁊ ſuꝑpoſite alie. de quibus dicitur. Qui tegis aquis ſuꝑiora eiꝰ. In me̓ De qua matedio ergo firmamentum eſt. id eſt. ſidereum ria ſit factumcelum. quod de aquis factum eſſe credi poⁱllud celum.teſt Cryſtallinus enim lapis cui magna eſtfirmitaſ ⁊ perſpicuitas de aquis factus eſtSi quem vero mouet. quomodo aque na Quo aq̄ poſture fluide ⁊ in ima labiles ſuper celuꝫ poſ ſunt eſſe ſuꝑſint conſiſtere. de deo ſcriptū eſſe memine celū ⁊ qualesrit. Qui ligat aquas in nubibus ſuis Qui ſunt ille aqueenim infra celum ligat aquas ad tempꝰ vaporibus nubium retentas. poteſt etiam ſuper celi ſperam non vaporali tenuitate ſedglaciali ſoliditate aquas ſuſpendere ne labantur. Quales autem et ad quid conditesIſint. ipſe nouit qui condidit. Ecce oſtenſuꝫeſt his verbis quod celū factum ſit. ſcꝫ illud in quo ſunt fixa ſidera. id eſt quod excedit aerem. ⁊ de qua materia ſcilicet de aqͥset quales ſint aque q̄ ſuper illud celū ſunt.ſcꝫ vt glacies ſoliditate.Alij putant celum illud eſſe ignee nature quibus conſentit Auguſtinus.Quidam Vo celuꝫ
Druckschrift
Sententiarum libri IV : cum conclusionibus Henrici de Gorichen et problematibus S. Thomae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten