cōcernētibꝰ unā dioc̄. tm̄ ſolū preſumūt̉ illi ſcire quiſunt in dioceſi nō aūt iſti qͥ ſūt ī ꝓuincia. Un̄ exiſtēsextra dioc̄. ꝓbabilit̉ allegat ignorātiā eoꝝ que ſūt facta ī dioc̄. ut ē tex. noͣbilis. ī. c. fi. qͥ maͣ. accu. poſ. Idēdic ī his que cōcernūt ciuitatē ꝙ exiſtens extra ciuitatem p̄ſumit̉ ignorare ea que fiūt in ciuitate. qꝛ exqͦ factū cōcernit certū locū dūtaxat nō p̄ſumit̉ noticia niſiquoad exiſtētes in illo loco. facit qd̓ noͣ. Inn. ſuꝑ rubrica de cōſuetudine. ⁊ Bar. ⁊ Ci. ī. l. cunctos populos. C. de ſum. tri. ⁊ fi. catho. ¶ In gl. in v̓bo publiceibi ⁊ ideo nō excuſat̉. nō. ſingularit̓ iſtā glo. uſqꝫ adfinē ex qua habes ꝙ ſola fama facit ꝓbationē ſufficiētem ut interdictū ſuperioris obſeruet̉ ſicut dicimꝰ quoad excōicationē. ut ī. c. illud alle. in glo. ⁊ ē rō. qꝛ ubiagit̉ de modico p̄iudicio fama facit plenā ꝓbationē.ut dixi ī. c. ueniēs. jͣ. de teſti. Itē qꝛ in iſtis ſpūalibꝰ d̓bemꝰ tenere in dubio qd̓ tutiꝰ eſt. ut in. c. iuuenis. deſpon. nō. glo. in. c. unico. de ſcrutinio inior. fa. ¶ Inglo. in uerbo interpretatus. ibi interpretatur mandatum pape. nō. glo. ꝙ legatꝰ pōt interpretari mādatūpape. ⁊ idē noͣ. gl. in. §. ex his. xi. q. i. ⁊ ſpe. in ti. d̓ legato. §. ſupcreſt. v̓. delegatꝰ quoqꝫ. ⁊ in. §. nūc oſtēdendū. v̓. .xxxvij. Sed aduerte ꝙ gl. opponit de quibuſdā iuribꝰ in quibꝰ cauet̉ ꝙ eius eſt iuterpretari cuius ē cōdere ⁊ nō ſoluit. Hoſt. ſoluit triplicit̓. Primoꝙ legatus hoc fecit ex plenitudine legationis. Secundo ꝙ legatꝰ fecit ex ſpāli mandato pape. Tertio ꝙ ſine mādato ꝓceſſit ſed papa habuit poſtea rataꝫ iſtāinterpretationē. Et ex his duabꝰ ſolutionibꝰ ultimisuidet̉ uelle ꝙ de iure nō poſſit legatꝰ interpretari mādatū ſeu priuilegiū pape. Inn. dicit ꝙ ſicut iudex pt̄legē īterpretari ī cā uertēte corā eo. ut ī. l. nō pn̄t. ff.de legi. ita pōt legatꝰ īterpretari reſcriptū. Et puto ꝙiſta ſolutio ſit bona. nā ut ꝓbat̉ in. c. ſuꝑ litteris d̓ reſcripttꝭ. iudex interpretat̉ reſcriptū ad ſuā ptātē certificādā ⁊ ut ꝓnūciet an ſit iudex ⁊ ad quantū extēdat̉iuriſditio ſua ita potuit iſte legatꝰ interpretari reſcriptū pape ut apparēt quā ptāte reciꝑet ex eo mādatoidē puto ꝙ ubi oriret̉ aliquod dubiū difficile deberetrecurri ad papā. Et ī h̓ caſu poſſent ītelligi iura hͦ allegata ꝓ ꝯͣrijs. ¶ Itē principalit̓ noͣ. ex gl. quattuorſpecies interpretatōis. nā interpretatio principis ē generalis neceſſaria ⁊ in ſcriptis redigēda. Et dicit ꝙ ēgeneralis qꝛ extēdit̉ ad oēs. eſt neceſſaria qꝛ neceſſario tenemur ſequi interpretationē principis. eſt enī īſcriptis redigēda. qꝛ ẜꝫ unā opinionē lex dꝫ redigi inſcriptis ut dicit̉ ẜm quoſdā allegādo. Et ex hac gl. habes ꝙ ſcriptura eſt de ſubſtātia legis ſeu ſtatuti. d̓ hacmaͣ uide ꝙ late ponit Io. an. in regula nemo pt̄ adīpoſſibile de re. iur̄. li. vi. in mercū. ⁊ ꝑ dn̄os de rotadeciẜ .xxxviij. ꝑ gl. ⁊ Ci. ī. l. i. C. de legi. ⁊ opi. cōis uidet̉ ꝙ ſcriptura nō ſit de ſubſtātia legis ſed utile ē eāredigere in ſcriptꝭ ut ꝯſeruet̉ illiꝰ memoria. ⁊ pro hacopiniōe quā teneo adduco bonū tex. in. c. i. d̓ renū.li. vi. ubi ſucceſſor redigit in ſcriptis cōſtitutionē p̄deceſſorū ne traderet̉ obliuiōi. ergo ualebat prius ꝯſtitutio āteꝙͣ redigeret̉ ī ſcriptis. unde ſcriptura ibi poſtea interuenit nō ad ualiditarē legis ſꝫ ut cōſeruaret̉eius memoria. Ad idem adduco ſecūdo inſti. de iurenaͣli ī. §. qd̓ prīcipi. ubi dicit̉ qd̓ principi placuit: legꝭhabet uigorem. ergo ſola uoluntas principis cum eſfectu facit legem ¶ Eſt alias ſpecies interpretationisque ſit per conſuetudinem. nam conſuetudo eſt optima legū interpres. ut in. c. cū dilectus. de ꝯſue. ⁊ iſtainterpretatio eſt generalis. qꝛ extēditur ad omnes inquibus uiget illa ꝯſuetudo. Item eſt neceſſaria mōpredicto ſꝫ nō redigit̉ in ſcriptis qꝛ conſuetudo cōſeruatur memoria hominum. Tertia ſpecies interpretationis ſit per iudicem. naꝫ iudex nō poteſt interpretari leges quoad cauſas decidendas per cum. ut no.Inn. ī. c. cū ſpāli de appella. facit tex. in auc̄. iuſiurādū. qd̓ preſtat̉ ab his. ubi iudex iurat iudicare ẜm ꝙſibi uidebit̉ .ſ. nō ẜm uoluntatē ſed ẜꝫ bonū iudiciū īformatū a legibus. ⁊ hec interpretatio nō ē generalisqꝛ alij iudices nō tenent̉ iudicare ẜm ꝙ iſteⁱ iudicauit:qm̄ nō exemplis ſed legibus iudicādū ē ut ī. l. nemoff. de ſen. Itē hec īterpretatio iudicis ē neceſſaria. qꝛneceſſario partes tenēt̉ illa ſequi. un̄ ſnīa trāſit ī rē iudicatā niſi appellet̉. ut ī. c. qd̓ ad cōſultatōem de re iudicata. ⁊ eſt hec interpretatio in ſcriptis redigēda ẜmglo. ītellige reſpectu ſnīc diffinitiue quā ꝓfert. ut ī. c.fi. de re iudi. li. vj. Sed ſnīa īterlocutoria nō fertur īſcriptis ⁊ tamen ꝓpter notoriū cauſe eſt redigenda inſcriptis. ut ī. c. qm̄ de ꝓba. An aūt iudex poſſit interpretari ſuā ſnīaꝫ poſtꝙͣ eā tulit ſi de nouo circa cā oritur aliquod dubiū. glo. iſta arguit ꝙ ſic ⁊ tene mentiin hoc glo. ſed uide latiꝰ ꝑ doc. ī. c. ex parte. iij. de v̓b.ſig. plenius per Bar. ī. l. ab executore. ff. de appella.ubi cōcludit ꝙ iſti maiores iudices pn̄t. ⁊ uidet̉ tex. ind. l. ab executore. De arbitro an poſſit ſuā ſnīaꝫ īterpretari poſtꝙͣ eā tulit uide ꝑ ſpe. ī ti. de arbitris. §. fiv̓. ſed nūquid v̓buꝫ. ⁊. v̓. ſequēti. ⁊ uide. tex. ꝙ n̄ poſſit in. c. cū olim. jͣ. de arbi. §. fi. ubi papa fuit aditꝰ ſuꝑdubio ſnīe ⁊ nō arbiter. ⁊ uide qd̓ ibi dixi. ⁊ qd̓ noͣ. inl. quid tn̄. ff. de arbitris. Quarta ſpecies interpretatōnis fit ꝑ magiſtrū ſeu ꝑ doctorē. nā quilibet magiſterſeu doctor pōt interpretari dubia illius facultatis ī qͣeſt doctor. ut in. l. unica. C. de ꝓfeſſ. qui ī urbe ꝯſtantinopolita. li. xij. Et ob hoc dicimus ꝙ antē doctoratū qͥs n̄ pōt magiſtralit̓ legere nec diſputare. nec obſtat ꝙ licētia detur ſcholaribꝰ in aliquibus ſtudijs qꝛpotius datur eis ut addiſcāt ꝙͣ ut doceāt. Et hec ītopretatio magiſtroꝝ nō eſt generalis ẜm gl. nec necelſaria nec ī ſcriptis redigēda. q̄ v̓ba declara ut. sͣ. dixinā interpretatio doctoris nō neceſſitat nos ad illā ſequendā ſed intm̄ ſtatur illi interpretatiōi quatenus ꝓbatur lege ſeu rōe. Et ī eo ꝙ glo. dixit ꝙ hec īterpretatio nō eſt redigēda ī ſcriptꝭ dicūt doc. h̓ intelligendūde neceſſitate uel in ſcriptis publicis ſeu auctenticis.Sed bene pn̄t redigi in ſcriptis ut uidemus ſeruatuꝫab olim in lecturis doctoꝝ. ⁊ hec interpretatio eſt ſequēda ⁊ de ea facit mentōeꝫ tex. ī. c. j. de deci. ⁊ ī. c. capellanus de ferijs. ⁊ ī. c. litteras. de reſti. ſpo. cū ſimilibus. Excuſat etiā h̓ opi. magiſtroꝝ a pena. nā ſi cōisopinio habet certum intellectum legis lꝫ ille intelletnō ſit uerus in ſe nihilominus ſequēs illū ī iudicādouel exͣ iudiciū nō incurrit penam legis qꝛ cōis opiniodoctoꝝ inducit ꝓbabilē errorē. ad hoc uide tex. iūctaglo. in. c. unico. eo. ti. li. vj. facit tex. ī. regula. ff. d̓ iurꝭ⁊ fac. igno. nō. Bar. ī. l. de eo. C. de pe. iudi. qui ma.iudi. Et uide qd̓ dixi in. c. ut debitus de appel. ⁊ ī. c.finē litibus. de dolo ⁊ cōtū. Et h̓ indubitatū ī cōi opinione. ſꝫ uide noͣbile dictū Oldra. ī. l. q̄ſitū. §. i. ff. d̓fun. inſtruc. ubi dicit ꝙ motꝰ ob opinionē ſui doctodꝫ excuſari a ꝯdēnatōe expēſaꝝ qꝛ ꝓbabilit̉ qͦs ſeqͥt̉opi. ſui doc. īmo dꝫ diſcipulus ī practica ſeq doc. ſuuſeruata tn̄ v̓itate ⁊ defēde̓ opinionē ſui magiſtri ad h̓l. dicere. §. ſi arbiter. ff. de arbi. un̄ fert̉ Ariſto. reprobādo quādā opinionē Platōnis magiſtri ſui dixiſſeamicꝰ Plato ſed magꝭ amica ueritas. ¶ In gl. ī v̓. qͥregi. ibi dn̄o damus actōeꝫ. ſenſus gl. e ꝙ iſta ꝓnoīameuꝫ tuum ⁊ ſuuꝫ ⁊ his ſimilia denotāt dominium.Et ideꝫ in genitiuo cū dr̄ talis equus eſt Petri. ⁊ depronoībꝰ uide bo. tex. cū gl. ī. c. qͦ iure. viij. di. de genitiuo mō predicto eſt bonus tex. in. l. ij. in. §. in locūff. de. reli. ⁊ ſump. fune. Et ad hoc tene menti iſtamglo. cum iuribus prealle. ſed hoc dictuꝫ uidetur cōtraprincipium glo. ⁊ cōtra tex. exquo .n. papa mādauitterram regꝭ ſubijci interdicto debuit intelligi de terrapropria ipſius regꝭ ⁊ non de terra ſibi adherente inpreſtando auxiliū ⁊ fauorē. So. duplex poteſt colligiex iſta glo. ꝙ iſte tex. procedat ex larga et impropriaſignificatōe