lex ciuilis diſponit circa aliquē actū ſpūalē p̄ſumēdo⁊ lex canonica reperit̉ ī ꝯͣrium. exēplum ſi maſculus⁊ femīa ſiml̓ cohabitant preſumit lex ciuilis mr̄ioniuꝫl. in libere. ff. de ritu nup. lex canonicaᵇ adulteriū uelfornicationē. xxx. q. v. aliter. hoc caſu dico ſtandumdiſpōni canonis in utroqꝫ foro qꝛ materia ꝑtinet adeccleſiā. in iſtis leges n̄ dedignant̉ ⁊c̄. ut in. c. clerici.de iudi. ⁊ in auc̄. ut clerici apud ꝓprios ep̄i. Et ex h̓dico ꝙ lꝫ lex ciuilis tollit ep̄o cohītationeꝫ cuiuſlibetmulieris. ut in auc̄. cp̄o nullā. C. de ep̄i. ⁊ cle. ſtandūē iuri canonico. qd̓ dicit ꝙ pōt habere n̄ ſuſpectā ut īc. īterdixit. xxxij. di. per qd̓. c. dico ꝙ matrem ul̓ ſororem n̄ ſuſpectā pōt ep̄s retinere ī ſua cohabitatione.ſi aūt lex n̄ ꝯͣdixit canoni ī preſumendo ē maius dubium. Sed crederē ꝙ non ualeat hoc caſu p̄ſūptō legis ex quo maͣ ſpectat ad eccleſiā qꝛ cum ī iſtis n̄ pōtſecularis cognoſcere ergo nec preſumere. Iō Fe. dicit in quodā ꝯſilio uidelicet cōſilio nonageſimoſexton̄ ualere ſtatutū laicoꝝ per qd̓ ex certis coniecturis cōtractus preſumit̉ uſurarius. hoc dicerem uerum qn̄lex principaliter n̄ diſponit circa actū ſpiritualem ſedſuper temporali cui ē annexus ſpiritualis. ⁊ per hocſaluo nota. dcm̄ Bar. ī. l. oēs ppl̓i. p̄al. ubi dicit uale̓ſtatutū laicoꝝ ſi in certo caſu preſumit ꝯͣctum ſil̓atuꝫlꝫ ſit appoſitum iuramentū ī ꝯͣctu. qd̓ intellige qn̄ pͥſumit ex rōnabili cā. al̓s poſſet in fraudē iuramēti lexpreſumere ſimulationē. ⁊ hoc uoluit do. An. ī. c. cuꝫcontingat de iurciū. ſecus aūt ubi ſtatutū irritaret iuramētum n̄ preſumēdo ſil̓ationē ꝯtractus uel aliamcām ꝯͣctus annullatiuā. ut uoluit Bar. i. d. l. omnesppl̓i. ut diximꝰ plenius ī quadā diſputatiōe que īcipitſtante ſtatuto. hec oīa procedūt dū querit̉ d̓ ualiditate legis uel de vi ꝯprehēſiua legis. ſꝫ ſi cā agitat̉ ī iudicio ſeculari uel eccleſiaſtico. ī deciſorijs tene qd̓ sͣ.⁊ jͣ. latiꝰ ſubijciā. ſꝫ ī preparatorijs iudicij tene hancregulā ꝙ ſeruabit̉ ſtatutū ſeu ꝯſuetudo illiꝰ loci ubicā uentillat̉. Iō ſi cauſa clerici uertit̉ coram iudice ſeculari ſeruabit̉ in preparatorijs ſtatutum ſeu ꝯſuetudo laicorum. ita intelligo gl. nō. in. d. c. ꝙ clericis defo. compe. nec hoc caſu ſtatutū laicoꝝ extendit̉ ad clericos ſed cauſa regulatur ẜm natura fori ubi agitat̉.ad hoc. l. iij. ff. de teſti. ⁊ qd̓ nota. c. illa. xij. di. ⁊ qd̓nō. ſuper ℟ica. de ꝯſue. ⁊ ab hoc nemo diſcrepat. ⁊ex hoc infert̉ ꝙ ſi cauſa clerici ē coram iudice ſeculari recipiat ibi peremptionē inſtantie ẜm leges ⁊ ſtatuta laicoꝝ. Si aūt cāʸ laici ē coram iudice eccleſiaſticon̄ habebit ibi locum peremptio īſtantie. qꝛ n̄ hꝫ locūde iure canonico. ut in. c. pe. de iudi. ita uoluit noͣ.Cal. in quadam ſua diſputatione que īcipit ſtatutocauet̉. ꝑ hoc ēt dixit Arch. ij. q. vij. ī. c. nō ideo. ꝙ ſiclericus litigat corā iudice laico n pōt appellare anteſnīam niſi ī caſibus ī quibꝰ iura ciuilia admittunt appellationē. de quibus dixi in. c. ſuꝑ eo. de ap. Et ſilaicus litigat ī foro eccleſiaſtico pōt appellar̄ an̄ ſnīaꝫindiſtincte ſicut canones ꝑmittunt ī. c. ut debitus. deap. ⁊. c. de appel. e. ti. Ad p̄dicta adde bonā gl. ī cle.diſpendioſam de iudi. que dicit ꝙ lꝫ iudex eccleſiaſticꝰ poſſet ſuꝑ uſuris ꝓcedere ſimpliciter ⁊ de plano ꝑillā cle. tn̄ ſi cā uſuraꝝ agitat̉ corā iudice ſeculari nōprocedet̉ ſimpliciter ⁊ de plano ſꝫ ſeruato ordine iudiciario. qꝛ lex canonica n̄ pōt dare foro ſeculari modū ꝓcedendi. ⁊ ꝑ hoc ſit expeditum primū mēbruꝫprincipale. ¶ Uenio ad ſecundū cum querit̉ de ualiditate ſtatuti ſecularium inferiorum. ⁊ primus caſusſit quando ſtatutum ſpecifice diſponit ſuper rebus eccleſiaſticis ut diſponebat ſtatutū Baſilij. ⁊ dicēdū ꝙn̄ ualꝫ ex defectu poteſtatis ut hic. ⁊ idem dic ī omnibus caſibꝰ ī quibus dixi legē principis n̄ ualere. undefortius tunc n̄ ualebit ſtatutum inferiorum. ⁊ ideꝫ puto ſi ſtatutū laicoꝝ diſponit ſuper bona patrionialiaclericoꝝ. nā hec n̄ ſubijciuntur foro laicorum. ar. optimū ī. c. ſi clericꝰ laicū de fo. ꝯpe. ⁊ ī. c. fi. de ui. ⁊ hone. clericoꝝ ⁊ ī. c. j. d̓ īmu. ecc. li. vj. ⁊ fac̄ qd̓ noͣ. Bar.ī. l. reſcripto d̓ mu. ⁊ ho. un̄ falſa ē opinio quorūdamdicētiū ꝙ qn̄ agit̉ reali poteſt clericus ꝯueīri corā layco qͣſi tūc nō trahit̉ ꝑſona ſꝫ res. facit. c. ſolite d̓ ma.⁊ obe. ubi dicit̉ ꝙ ī tēporalibꝰ clericus recognoſcit pͥncipē ſeculareꝫ ī ſuperiorem. Sed ut dixi hec op. ē falſa qꝛ clerici īdirecte trahēnt̉ ad foꝝ ciuile qd̓ ē ꝯͣ auc̄.ſtatuimꝰ. C. de epiſ. ⁊ cle. ubi dr̄ ꝙ nec ī crimīali nec īciuili clericus trahi debet corā iudice ſeculari qͦnīmoſuꝑ re ꝓpria clericus pōt trahere laicū corā eccleſiaſtico iudice ut ē cāus ſingularis ī. d. c. ſi clericus. bonaenī ſūt acceſſoria ad ꝑſonas. facit. c. ſimilit̓. xvj. q. j.Et hāc opi. ẜuat curia ut r̄fert ⁊ ſeqͣt̉ collec. ī. c. qͣlit̓ ⁊c. cl̓ici d̓ iudi. nō ob. c. ſolite. qꝛ ītelligit̉ de rebus tēporalibus feudalibus. nā ſi feudū habet̉ a laico tūc eccleſia ul̓ clericus debet illū recognoſcere ī ſuꝑiorē. ut ī. c.uerū de fo. ꝯpe. ſecꝰ ſi bona nō ſūt feudalia ut ibi noͣ⁊ ꝑ hoc decidit̉ qō. pone ꝙ dicat ſtatutū laicoꝝ ꝙ cōductores poſſeſſionū pn̄t dimittere poſſeſſione certocāu quorūcūqꝫ ſint poſſeſſōes ēt cle. an ualeat ſtatutum. Bar. tenet ꝙ nō qꝛ laici nō poterūt ſtatue̓ hocī p̄iudiciū clericoꝝ ut patet ex predictꝭ. obligatō .n. eſtdata cl̓ico ⁊ acqͥſita q̄ nō pōt ei tolli ꝑ nō ſuꝑiorē ſuū⁊ ex his dicerē ꝙ ſtatutū ſenen̄. quo cauet̉ ꝙ ſemelconducens apothecā non pōt expelli ſoluēdo penſionem pͥmo ſtatutū non extēditur ad apothecas cl̓icorum ſeu eccleſiarū. Iteꝫ facit ad. q. pone cauetur ſtatuto ſeculariū ꝙ idē ius reddatur cl̓icis in foro ſeculari qd̓ reddit̉ laicis in foro eccleſiaſtico. ī foro ſeculariſūt multa ſtatuta utilia an clericus poſſꝫ illis uti: dicēdū ꝙ nō qꝛ nulla fit iniuria cl̓icis ſi redigūtur ad diſpoſitionem iuris cōis unde non pōt dici ſtatutumcōtra libertateꝫ eccl̓ie. ut noͣ. Bar. ī auc̄. caſſa. C. deſac. ſāc. ec. Scd̓us cāus pͥncipal̓ qn̄ ſtatutū laicorumeſt generale non diſponēs de clericꝭ ul̓ eccleſijs an extendatur ad cl̓icos. Dic breuit̓ ī hoc ꝙ aut ē p̄iudiciale ⁊ non extenditur. qꝛ ſtatutū generale nō extendit̉ad nō ſubiectos. ut ī. c. a nobis pͥmo de ſen. ex. ī. c. utaīaꝝ de ꝯſti. li. vj. ⁊ ideo fuit al̓ ꝯſultū ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ ſtantibus maſculis femīe n̄ ſuccedāt ſi femīaerat monialis ſtatutū nō extenditur ad eaꝫ. In hoctn̄ aduerte ad tres cāus. aut ſtatutū īiecit uinculuman̄ clericatū aut poſt aut oritur ius agendi ex factoclerici ſeu quaſi ſiue ſtatutū iniecerit uinculū an̄ ſiuepoſt. pͥmo cāu ſtatutū porrigitur ad clericū. exempluꝫſtatuto cauetur ꝙ pͥmogenitus ſuccedat patri ſi ſcd̓ogenitus fiat clericus poſt ſtatutū ligatur illo ſtatutout nō Io. an. ī regula ſine culpa de reg. iuris. li. vj. īmercū. ſic pōt intelligiuno mō. c. conſtitutus de ī īte.reſti. Si uero iniecit uīculū poſt clericatū ſi ſtatutū eſtp̄iudiciale nō porrigit̉ ad clericū. Iō ſi tēpore ſtatutiſcd̓ogenitus erat clericus non dꝫ priuari ſucceſſionepaterna. ut noͣ. ī. d. regula ſine culpa. iō fuit cōſultuꝫut ponit Lap. all̓. vij. ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ ſtantibus maſcul̓ femīe nō ſuccedāt ſi tꝑe ſtatuti filia femīaerat ſecularꝭ repellit̉ a ſucceſſiōe lꝫ ītret monaſteriūpoſtmōꝫ. ſecꝰ ſi pͥus erat ī monaſterio. Si v̓o ſtatutūporrigit ꝯmodū pōt clericus eo uti. Ita cōſuluit. Io.d̓. lig. ī qōe facti ut plene recitat Lap. alle. cvj. ſequit̉do. An. ī. c. ꝙ clericꝭ allegato ⁊ Bal. ī. l. cūctos ppl̓osC. de ſū. tri. ubi dicit ꝙ ſtatutū laicoꝝ generale ꝯprehēdit clericos incluſiōe fauorabili. exēplū dicit ſtatutūꝙ extātibꝰ maſcul̓ femine n̄ ſuccedāt. pone ꝙ maſculus ſit clericus an pōt uti ſtatuto excludēdo feminā ⁊dicēdū ꝙ ſic fac̄. c. dilecti de fo. ꝯpe. Quidaꝫ tn̄ uoluerūt h̓ īpugnare h̓ dictū ꝑ iſtū tex. ubi innuit̉ ꝙ ēt ī fauorē nō ualuit ſtatutū laicoꝝ. ſꝫ teneo primā. Et adiſtū tex. dico ꝙ ꝓcedit qn̄ ſpecifice diſponit ſuꝑ rebꝰeccl̓iaꝝ ꝓhibēdo. un̄ nullo mō ꝯprehedit clericos qn̄ꝓcedit ꝓhibēdo p̄cipiēdo ul̓ uetādo ſeu certā formā