tuag ip
TERTIVSdum inundantur interdum reliquuntur Redire autē coacta cum nequeant prorſus intereunt. luuēcas aiunt obſeruare ſolitas quod ingruit: redeūtes ſpectare aquas: Et ad cōtinentes remeare terras.Igitur hoīes cum locoꝝ natura percepta inundationes amnibus ſubſeruire ſimiliter ualētes perdidiſſent urbes in illis & alia quædā habitacula: ſicuti penes fluuios condiderūt. E quibus eſt Aſta Na Aſtapriſſa Onoba Sonoba Menoba & alij plures. Excipiunt & foſſæ nōnullis in locis cōfectæ: ut multis Nabriſſaex locis & multos ad locos: & inter ſe & ad externos rerū cōportatio ſuppeditari queat. Adiumento Onobaquoqꝫ pariter cōfluentiæ ſunt ad inundantias: quas ꝑmeare quædā inhibēt telluris eminentiæ & na Sonobauigandi facultatē operant̉: ut ex fluminibus in increſcētes maris æſtus: & ex illis in flumina ad inue Menobahenda onera: aquarū cōmoditas ſane ſubſeruiat: Vniuerſa uero mercatura in Italiā atqꝫ Romam eſtcolumnas uſqꝫ cōmodū habēs nauigādi curſum: excepto dūtaxat ſiqua circa Euripi ipſius anguſtia:difficultas adeſt. Et ad noſtri maris tractū. Per tranquillū nanqꝫ clima curſus ipſi cōficiunt̉. Illi præſertim qui per altū mare uerſatur. Id autē onerariis nauigiis mercatoriā factitantibus conducit ad-modū. Marini quoqꝫ uenti ſuum habēt ordinē. Adeſt & pacis ipſa trāquillitas: extinctis hac tēpeſta-re latrociniis. Vnde iis qui nūc uerſantur in pelago uniuerſum adeſt ociū. Facilis eſt ſecuritas. Peculiare ſane quiddā obſeruandū eſt: ut Poſidonius inquit. Quū ex Hiſpania retro nauigatio habenda Subſolanieſt: quod in eo mari uſqꝫ ad ſinū Sardinienſem uenti ſpirant ſubſolani: ideſt Euri ꝗ & Eteſiæ dicun-Euritur. Quapropter cum circa Gymneſias inſulas circaqꝫ Sardiniā & alias Africæ partes cōtra ipſas diſ Eteſiæpulſus erraſſet. Tandē tertio uix menſe trāſmiſit in Italiā. Exportat̉ autē e Turdetania uinū: magna Gymneſiæuis tritici: oleūqꝫ nō modo ubertate: ſed etiā bonitate præcipuū: Euehit̉ inſuper cæra mel pix & grainſulæna purpuræ & miniū: ſinopica terra nō deterius Ligna cumulāt ibi naualia ex indigena materia. Iti-Turdetāi ædem etiā ſal multus effodit̉. nō pauca quoqꝫ ſalſa ſūt eodē in tractu fluenta. Nō pauca etiā ad æſtas ubertasſalſamenta cōdiunt̉: non ſolum ex ea regione: ſed etiā ex alio extra colūnas littore quæ ponticis ne/ Grana purquaqͣ inferiora dixerim. Frequens inde primū ueſtis ueniebat. Nunc uero Coraxorum amplius lanicium excellētiſſimæ pulchritudinis: unde admiſſarii talento arietes emuntur. Telarū exuperans te/ Miniūnuitas: atqꝫ copia: quas Saltiate cōſtruunt. Pecorū oīs generis abundantia: nec minor uenationum. CoraxorūPernitioſarū raritas beluarū: præterꝗͣ effodientiū terras cuniculoꝝ: quos plæriqꝫ lepuſculos appel-Ianitiumlant. Plantis enim uaſtitatē inferunt: & ſatoꝝ radices eſitant: & hoc per totā ferme obueniēs Hiſpa Saltiatæniam: Maſſiliā uſqꝫ prorogatur: quin & ipſas ꝑturbat inſulas. Gymneſiaꝝ autē inſularū incolæ miſ Cuniculo-ſis aliquādo Romā legatis terras petiiſſe dicunt̉. Ab iſtis enim eiectari beſtiis: quibus propter multi rū copiatudinē obſiſtere nequirent. Ad tantū igitur pariter bellū: quod ꝑpetuo nequaꝗͣ īgruit cæterum eru Gymneſiæptionem peſtilētia quadā importat: ueluti ſerpentū murūqꝫ agreſtiū tanti forſitan neceſſitas eſt au inſulæxilii. Vbi uero mediocritas adſit plures repertæ ſunt uenationes. Itaqꝫ de induſtria catellas agreſtesafferunt: quas educat Africa: quas quidē funiculis capiſtratas ītra foramina dimittūt. Eæ uero quoscapiunt unguibus extrahunt: aut in ſumma telluris effugere cogunt Egreſſis autē uenatores incū-bunt capeſſuntqꝫ. Quāta uero rerū ex Turdetania exportādaꝝ copia ſit: maxime declarat nauigio Turdetāiærū magnitudo & numerus. Ingentes enim naues onerariæ iſtinc puteolos nauigant & oſtiā Roma nauesnorū nauale permeant. Inſuper multitudo Africanis ferme æquiparāda tantū eſt incrementū. Cumautē huiuſmodi fit mediterranea Turdetaniæ copia: æqualē etiā maritimā ex pelagi bonis inueniesOſtrea nāqꝫ & cōchilia oīa & multitudine & amplitudine omni ex parte exterius mare ſuperat: pracipue cū fluxus ac refluxus hic augeant̉: qui cauſa (ut par eſt) magnitudinis ac multitudinis propterenudationes exiſtunt: Eundē ſe habet in modū circa cetaria genera. Oryges Phalenas Phyſeteras: ꝗ-Oxuggobus reflātibus nebuloſæ cuiuſdā columnæ uiſio longe cernentibus offert̉. Quid Congri: quid Mu Phalenærene: quanto noſtris maiores capiunt̉? Aliaqꝫ ꝗͣplura huius generis edulia. In Carteia uero cerycas. i. Phyſeteræmurices & purpuras librarū. x. In exterioribus autē locis Murenā & Congrū minarū ſupra octogin Carteiata. Polypū talenti pondo. Duorū autē ſepias cubitoꝝ & ſimilia. Frequens uero Thynnus e uetuſto Glādes inſeruore ingenti pinguis aruina horſum impellit̉. Querna uero quadā glande ſaginat̉: quæ ad mare marinaſcitur humilis admodum at fertilem ingentemqꝫ impendio ꝓducens fructū: quæ quidē copioſain ipſa etiā terra generat̉ Hiſpana. Ingentes ſane radices perinde ac integræ quercus habens: quæ ꝓfecto ab humili radice tollitur minus. Tantū uero fructū affert: ut poſt maturitatē littora & extracōlumnas & intra glāde referta ſint: quam æſtus aquarū eiectat. Cæterū intra columnas ſemper minus ac minus reperitur. Vt autē autor eſt Polybius: uſqꝫ latinā ipſe glandes emittunt̉: niſi Sardiniaquoqꝫ inquit: & huic uicinia regio ferat. Verū Thynni ipſi quo magis columnis propinquant ab exleriore delati pelago: eo amplius eſca deficiente macerant̉. Hæc in mari bælua ſemꝑ adeſt plurimūande gaudens: cuius cibo eximie pingueſcit. Cūqꝫ glandiū fuerit ubertas: & thynnorū fit ubertas.Cū uero prædicta regio tot bonis exuberet effodiendoꝝ ſane metallorū ingeniū admirareris. Totaenim talibus pleniſſima eſt Hiſpania. Non tota tamen procreandis fructibus facilis: nec tota feraxcundem in modū: præſertim quæ metallis abundat. Rarum enim eſt utriuſqꝫ rei fortunari cōmoditate. Rarū & eandē diuerſis paruo in loco abundari metallis. At Turdetania agerqꝫ coniunctus nul Turdetāiætam In hoc uirtutis genere rationē cōmendare uolentibus abeſſe ſinit. Nā aurum argentū æs ferrū metallaniuſſibi terrarū neqꝫ tantū neqꝫ tam probatū generari hactenus cōpertum eſt, Aurū enim nō ſolū exriictaſſis effodit̉: uerū etiā fluit. Flumina nāqꝫ torrenteſqꝫ aureā deferunt arenam: quæ paſſim & per