velidt nacac.reſepoipo quiititititlere per ratiōe
SECVNDVSxxiiq in occaſum uiciniorē ꝗͣ Carthago: excellentiā īperitiæ nō relinquit locoꝝ & horū & alioꝝ ꝗ pereundē: tractū ad occidentē uſqꝫ ad colūnas exiſtūt. Hipparcho igit̉ nō orbis ſitū deſcribēti: ſed Era-coſthenis dicta de geographia exactius explorāti ꝓpriū fuit ſingula corrigēda magis emendare. Atnoc in quibus recte inꝗt: cū longe plus ſit in quo peccet: ꝓpriū uniuſcuiuſqꝫ rei ſermonē adducēdūaſſee putauimus nōnulla emēdātes. In quibus autē allatas ab Hipparcho cauſas diſſoluemus: & ipſūfimul Hipparchū rimātes erimus: ubi ꝑ contētionē quippiā diſſeruit: in his autē eū oīno delirantēintuentes: cū illū iure inuitet. Satis eſſe cogitamus: ſi qua in ipſa geographia inſunt dicētes illā corrigamus. In quibus enim frequētes exterius ſunt errores præſtat ne mentionē quidē facere: niſi rarūaliꝗd in uniuerſum eſt: quod ſingillatim efficere conabimur. In præſentia dictū ſit: ꝙ Timoſthenesꝙ eratoſthenes: & adhuc illis priores: Hiſpaniēſia & Gallica prorſus ignorarūt: innumerabiliter aūtamplius Germanica: ſitumqꝫ Britanniæ: pariter autē & Getarū & Baſtarnoꝝ. Ad multā quoqꝫ ignorationis partē de Italia de Adria de Ponto: & de reliquis ſeptētrionis partibus peruenerunt: tametſihuiuſcemodi uerba contentioſoꝝ forte dicerentur. Nam cū Eratoſthenes ea quæ de longe diſtantibus tradita ſunt dicturū ſe aſſerat: nec illa confirmet: ſed accepiſſe ſe dicat: opponatqꝫ alicubi: quæ ꝑrectam magis minuſue ſint: nō oportet accuratū afferri argumentū ad nō confeſſa inuicem īterual-la: quod facere conatur Hipparchus. Sed in antedictis ex tractu Hyrcaniæ uſqꝫ ad Sactra: & de ulte-rioribus nationibus diſtantias exponit. Et ex Colchide ad Hyrcanū mare: haud enim ſimili modoin hiſce illum exquirere oportet: & in littoribus rurſus: ac reliquis uſqꝫ adeo cognitis locis. Sed neqꝫin his ratione geometrica (ut dixi) magis uero more orbis ſitū deſcribentiū. Quædā igit̉ de Aethicpia carpens in fine ſecūdi cōmentarii de factis in Eratoſthenis geographiam in tertio inquit maio-rem contemplationē fore mathematicā. Ad aliquantū autē & geographicam. Nec tamen ad aliquā-rum geographicam feciſſe mihi uidet̉: ſed totā mathematicā: cum Eratoſthenes talem præbeat oc-caſionē. Nam cōpluribus in locis ad ampliorē excidit ſcientiam: ꝗͣ propoſita exigat noticia. Elapſusautem nō diligentes: ſed generales quaſdam efficit declarationes: & quodammodo in geographicismathematicum: in mathematicis autē geographicum ſeſe gerēs. Itaqꝫ cōtra diſſerentibus: utrobiqꝫcauſas præbet. In hoc autē cōmentario etiā iuſtas & iſte & Timoſthenes. Quocirca nec nobis ꝗdemfirgul conſiderandi facultas requirit̉. Sed de iis quæ ab Hipparcho dicta ſatis habemus. Cæterū &Poſidoniū in iis quæ de oceano diſſerit intueamur. Vbi plæraqꝫ more geographi explicare uidetur:tum peculiariter: tum ſupra mathematicum: haud igitur abſurdū eſt nōnulla quoqꝫ huius dicta iu-dicare. Et quædā quidē nunc: quædā uero & in iis quæ ſingillatim dicenda erunt quemadmodum& obuenerit: modeſte tamen. Vnū igitur eſt ex iis quæ ad geographiam propria ſunt uniuerſam terram eſſe rotundā ſupponi: ſicut & mundū: & reliqua aſſumere: quæ ad hanc diſpoſitionem cōſequātur. Ex iis illud eſt: eam zonis quinqꝫ contineri. Huius in zonas quinqꝫ partitionis autorē Parmeni Zonæ quidem extitiſſe: Poſidonius tradit. Eum uero demonſtrare Torridam: duplo fere latiorē ea: quæ īter queutrunqꝫ tropicum exterius & ad temperatas ſuperexcidit. Ariſtotelē autem illam appellare temperatam: quæ inter tropicos & ſeptentriones eſt: ambos uero iure increpat. Torridam enim uocari eamquæ per æſtum inuſta habitari non poteſt. Cæterū eius quæ inter tropicos eſt latitudo pluſꝗͣ dimi-dia habitabilis eſt facta. De Aethiopibus ſupra Aegyptū cōiectura. Siquidē totius latitudinis medietas eſt: quam utrinqꝫ diuidit æquinoctialis. Huius ſpaciū a Syenē quæ æſtiui tropici terminus eſt adMeroen decem millia ſunt. Spaciū uero hinc uſqꝫ ad parallelū Cinnamiferæ: quod eſt initiū Torri-dæ milliū trium. Hoc igitur interuallū uniuerſum menſurari poteſt: nam & nauigatur & peragrat̉.Quod autē deinceps eſt dico uſqꝫ ad æquinoctialē demonſtrat̉: ſecundū Eratoſthenis dimenſionēterræ: etiam ſtad octo milliū octingentū. Quā ſupputationē habent millia tredecim ad octo milliaoctingēta: hanc haberet tropicoꝝ īteruallū ad latitudinē torridæ. Quod ſi nouarū dimenſionū eaintroducat̉: q minimā efficit terrā: qͣlē Poſidonius īdicat circiter octingēta milliū exiſtentē circa di-midiū manifeſtat torridā eius q̄ ē inter tropicos: uel paulo maiorē ꝗͣ mediū. Aeqͣlē uero & eādē nul-ſo pacto ad ſeptētriōes: neqꝫ penes oēs exiſtentē neqꝫ eiſdē ubicūqꝫ. Quiſnā tēꝑatas q̄ īmutabiles ſūtdiuideret? Cū igit̉ nō penes uninerſos ſit ſeptētrionales eē nihil eſſet ad argumētū. Si. n. penes habi-tatores tēperatæ oēs: ad quos dicit̉ ſolos tēperata nō ubiqꝫ eodē mō: ſed mutari bene cōprehēſū eſtipſe aūt in zonas partiēs quinqꝫ ad cæleſtia ꝗdē utiles eē aſſerit Ex his duas circūſtantes ſubter po-los uſqꝫ ad eas quæ ſeptētrionales habēt tropicos: diuerſarū umbrarū eē: ab alijs duabus quæ dein-ceps ſūt uſqꝫ ad habitātes ſub polis. Quæ uero īter tropicos eſt utrinqꝫ umbras habere. Ad humanauero has & alias duas anguſtas ſub tropicis: ad quas mēſe quodā modo dimidio: ſol ſupra uerticemeſt:i bipartito diuiſa ſub tropicis. Has nāqꝫ zonas propriū quidē habere: ꝙ ſqualidæ ſint proprie: ꝙaridæ: ꝙ infœcūdæ: ꝙ ſabuloſæ: præterꝗͣ Balſami: & quorundā fructuū callidiſſimorū inuſtorum.mnontes enim minime propinquos eſſe: ut ingruētia nubila hymbres efficiant nec fluminibus ꝑfundi. Quocirca & criſpos & reflexis cornibus: & pro rectis labris & latis naribus gigni. Eorū enim ex.ctema cōtrahi: & has zonas Icthiophagos: ideſt uictū ex piſcibus captātes īcolere. Quod āt hæc z0/ Icthiopha-narū ꝓpria ſint: hīc demōſtrari dicit: ꝙ ꝗ magis ad auſtrū ſpectāt: aerē tēperatiorē habeāt & fructuo gnore agrū: & aqͣrū abūdatiorē. Cæterū Polybius ſex zonas facit duas quidē ad Arctos ſubiacentes: Zonæ ſexduas autē inter has & Tropicos & æꝗuoctialē. Facta igit̉ in quinqꝫ diuiſio & ſecūdū naturā & ſecū-