nec dilationē: nec eſt creditor indigens vt dictū eſttunc debitor nō tenet̉ reſtituere totū ſil̓. ſed eo mōvt dictum eſt. Ratio eſt ẜm. d. Io. qꝛ volūtas creditoris in hoc irrōnabilis eſt. cū ſine ſua multa incomoditate nollit ꝓximum ſuū expectare ad ſatiſfaciendum. cum ẜm deū ipſi indigēti deberet ſubuenire ꝓut etiā dictū eſt ẜm Sco. sͣ. Reſtitutio. j.Et ẜm eundē Sco. in. iiij. ſunt tres caſus: in quibꝰnō tenet̉ quis ſtatim reſtituere qd̓ debet. Primuseſt ex ꝑte recipiētis: puta ſi quis in furiā cōuerſuspetat gladium quē apud aliuꝫ depoſuerat. Scd̓sqn̄ ſtatim reſtituere alienum reſultat in euidens etnotabile damnū ppl̓i. vtpote ſi debitor eſt notabilis ꝑſona: ⁊ rei publice multū neceſſaria. Creditoaūt ſine re illa pōt tranſire. que res oīno illi neceſſaria eſt ad talem rei publice ſtatum cōſeruandum.Tercius. qn̄ reſtituenti vel alicui ex ſuis ſtatim reſtituendo imminet grauis infamia. aut ſcandaluꝫplurimorū vel paucorum: vt ꝑiculum mortis. Inquibꝰ caſibꝰ ⁊ ſil̓ibus debet creditor magis velle ꝓximū differēdo aliquātulū reſtitutōꝫ aliqd̓ p̄dictorū incōmodorū euitare qͣꝫ incomodū ſuū modicūvl̓ nullū ſtatiꝫ reſtituēdo ſibi ſatiſfieri. Et Sco. addit ꝙ hoc caſu. debitor detinēs alienū inuito dn̄onō eſt detētor iniuſtus. qꝛ ille volēdo ſtatim ſibi reſtitui. dum videlicet aliqd̓ p̄dictorū imminet vultſuum rehabere: cōtra rectaꝫ intentionem facit. qd̓nequaqͣꝫ licitum eſt. Concor. Archi. flor̄. qui dicit.ꝙ ſi quis habet aliquā artem. ⁊ cum inſtr̄is artis illius lucrat̉ vnde ſuſtentat ſe ⁊ familiā ſuā. q̄ inſtr̄aſi vellet vendere: vt ſatiſfaceret creditoribꝰ ſuis. nōpoſſet exercere illam artem vn̄ viuit. vn̄ ſi aliqn̄ exreſiduo expenſarum vite ſue poterit forte ſatiſfacere nō tenet̉ vendere vt ſatiſfaciat vel reſtituat. niſipoſſet et ſine illis lucrari cum alijs: puta. operādoet hmōi. vn̄ ſi quis doctor iuris. qui cōiter indigetlibris: habet tm̄ libros ⁊ veſtes competentes ſtatuiſuo. ſine quibus cōparere nō poſſet in ſtatu condecenti. nec conſulere: nō credo ꝙ teneat̉ vendere vtſatiſfaciat. ſed de lucro artis ſue inde ꝑcepto: paulatim reſtituere debet. Hec equitas ⁊ hec humanitas nō cum omnibꝰ indifferenter exercenda eſt: neparet̉ via furtis. ⁊ detentionibꝰ iniuſtis. ⁊ vſuris.Sed cum timoratis qui multū laborant ⁊ ſollicitiſunt ꝓ ſalute aīe ſue: forte nō eſſet iniuſtū. cum mlius ſit deo reddere rōnē de nimia miſericordia: q̄de nimia ſeueritate. xxvj. q. vij. alligant. Nec iſtudIilitiuiaeſt p̄dicandum: ne paret̉ via rapinis. ⁊ detentionerei aliene. Ideꝫ qͦꝫ dicendū eſt de artifice qui habe.iret inſtr̄a artis ſue quibꝰ ſe ſuſtentat ⁊ familiā ſuā:et laborādo vltra ſuſtentationē ſuam poterit paulatim ſatiſfacere creditoribꝰ: vt dictuꝫ eſt. Quo v̓oad reſtitutionem incertorū fienda eſt triplex diſtinctio. qꝛ aut habens incerta: pōt reſtituere: aut nullo modo pōt. Aut p̄t: ſed nō ſine notabili incomoditate ſui ⁊ familie. Primo caſu. tenet̉ oīa reſtituere qͣꝫcitius. ſicut ⁊ certa. Et dicunt̉ incerta ea q̄ nōpōt quis retinere ſibi. ſiue qꝛ vel rapinam vel vſuram vel fraudem vel damnū: vel rem alienam inuentam nō habitam ꝓ derelicto accepit. et ꝑſonacuius eſt res ignorat̉: vel ſi ſcit̉. non inuenit̉. nec ipReſtitutio. xvj. Fo. CCXXIIII.ſe: nec eius heres. Similiter dici poſſunt incerta: q̄quis recipit ꝑ vicium ſymonie in ſacramentis. ealijs ſpūalibus. Non dico de fructibus beneficiꝑceptis ſymoniace accepti. quia illa ſunt certa. debent em̄ eccleſie illius beneficij reſtitui: vel camereapoſtolice. etiam dicunt̉ incerta vbicunqꝫ eſt turptudo ex parte dantis ⁊ accipientis. ꝙ ſi dyoceſanꝰvel quis alius ei qui habet reſtituere certa ⁊ incerta: ⁊ bene poteſt reſtituere dimittit ſimpliciter abſqꝫ cauſa rōnabili: vel componit cum eo: vt fieri ſolet cum vſurarijs ſuꝑ incertis: puta. ꝙ det ſibi centum. cū tn̄ poſſit ⁊ alia reſtituere: vel tunc. vel in futurum ſine hoc ꝙ vadat mendicando. ⁊ ſi cum incōmoditate ſui nō nimia: puto talem remiſſioneꝫin foro dei nō valere. nec cōpoſitionem: ⁊ ſi valeatin foro eccleſie: vt .ſ. nō vexet̉. Nam ep̄i ſunt poſitidiſpenſatores bonorū pauperum. nō diſſipatoresSecus aūt ſi fiat hoc ex cā rōnabili: puta. qꝛ ille nōpoſſet etiā ꝑtem pauperibꝰ erogare eius qd̓ debetſine notabili detrimento ſui ⁊ familie. tunc poſſettanqͣꝫ pauperi totuꝫ. vel ꝑtem ſibi remittere. ita tn̄ꝙ ille ſit paratus totum qd̓ debet erogare. ad qd̓ tenet̉. In ſcd̓o caſu .ſ. cum non ſtatim pōt reſtituereincerta ſine magno detrimento ſui. faciat ꝑtem. etde tꝑe in tp̄s reſiduum. Et bonū eſt ꝙ ep̄s vel cōfeſſor aſſignet ſibi tp̄s infra qd̓ reſtituat. ⁊ ſi reperit̉pluries p̄teriſſe tp̄s ſtatutum ſuꝑ hoc. cum tn̄ potuiſſet facere diſtributionē. nō de facili eſt abſoluēdus. niſi vel faciat prius diſtributionē quā dꝫ: velcredat̉ oīno facturus in breui. In dādo aūt hmōidilationem. debet attendi modus ⁊ cā illicite acceptionis rei aliene. vt quanto fuerit turpior ⁊ obnoxior reſtitutioni tanto tp̄s breuiet̉. Maior em̄ violentia eſt in furto ⁊ rapina. ⁊ fraude. ⁊ damno illato: qͣꝫ in vſura. Et maior obligatio in vſura reſtituenda ꝙͣ in pecunia ſymoniace accepta. vel ꝑ corruptionem iudicis. Et magis in p̄dictis caſibus. qͣꝫacquiſitis ꝑ ludum. Debet etiā attendi familie eiꝰconditio. Caueat tn̄ ſummoꝑe cōfeſſor. ſi ipſe ſe impedit de hmōi diſtributōnibꝰ incertis. vt taliter ſehabeat ꝙ euiter oēm notam cupiditatis. Item ꝙque pauperibꝰ debent dari. non faciat ex eis paramenta fieri. calices vel edificia: niſi in magna neceſſitate. ⁊ moderatione. ad que auidi ſunt religioſi. ⁊fame ſue ꝓuidebit. ſi aliqui ſciant. vt teſtes hmōierogationem. In tercio caſu. ſi nihil pōt. ſufficit oꝓponat cum poterit erogare. Et ſi credit̉ nō poſſeetiam in futurum. pōt ſibi remitti tanqͣꝫ pauperi.Quo v̓o ad tercium principale .ſ. reſtitutionē certorum ⁊ incertorum diſtinguendū eſt. qꝛ aut vtraqꝫ pōt reſtituere. aut neutra pōt. Aut vnuꝫ poteſtreſtituere. ⁊ nō alterum. Primo caſu. totum debetreſtituere. Scd̓o caſu excuſat̉ ab vtraqꝫ reſtitutiōeTercio caſu .ſ. cum nō pōt vtrunqꝫ reſtituere. ſedalterum eorum. tūc reſtituat potius certa ꝙͣ incerta. Nam retinendo certa: iniuriam facit illis ꝑſonis quarum ſunt illa bona. detinendo v̓o incertanō facit iniuriam alicui. Et in hoc frequēter delinquunt vſurarij. qui cum habeant reſtituere certa ⁊incerta. prius ſe cōponunt cum ep̄is de incertis; etpoſtmodum certa reſtituunt de tꝑe in tp̄s. ⁊ dimi