Reſtitutio. xvj.nute. nō querentes diligenter libros computoruꝫ:nec querentes eos quibꝰ ſunt obligati. vt tenenturIn quolibet autem caſu reſtitutionis fiēde: queripoteſt. vtrum ſufficiat reſtituere illud tm̄ quod iniuſte accepit. aut etiam teneatur ad amplius. Adquod reſpōdet̉. ꝙ aut res iniuſte accepta: puta perrapinā: vſurā. ⁊ huiuſmodi. eſt res ex ſe fructificāsſiue immobilis: vt ager. ⁊ huiuſmodi. Aut mobilis: vt bos: equus: veſtis. ⁊ huiuſmodi. Aut eſt resex ſe nō fructificans: vt pecunia: frumētum: vinūet huiuſmodi. In primo caſu. tenetur de rebus etfructibus perceptis. ⁊ que potuiſſent percipi a domino. deductꝭ expēſis debite factis ẜm Ray. Necſufficit ꝙ reſtituat rem ipſam iniuſte acceptā ſi eſtdeteriorata. tenet̉ etiā ſi perijt.¶ An autem moroſus teneat̉ de re perdita. ſi eodēmodo fuiſſet peritura apud eum cui debebat̉. Poteſt dici ꝙ licet in foro contentioſo iſte teneatur. tamen in foro anime debemus inſpicere intereſſe ipſius creditoris. Et ideo ſi apud eum eodem modofuiſſet peritura. debitor in conſcientia non teneret̉Et hec theorica facit ad totam materiam reſtitutionum. In ſecundo v̓o caſu principali. ſcꝫ quandores non eſt fructificans eſt triplex opinio. Alij dicunt ꝙ tenetur reſtituere pecuniam. ⁊ omnia iniuſte acquiſita. Ratio. quia ex radice infecta prouenerunt. Alij dicunt. ꝙ debet partem retinere. partem dare illi cuius eſt pecunia. partem pauperibꝰ.Tercij dicunt: vt Tho. ⁊ Ri. in. iiij. ꝙ tenetur tm̄reſtituere ipſam pecuniam. ſeu frumentum. ⁊ huiuſmodi. niſi creditor incurriſſet damnum. Et tūcad arbitrium boni viri ſatiſfaciat. Ale. tn̄ lom. clarius declarat hoc intereſſe dicens ꝙ damnum qd̓accidit iniuriam paſſo dupliciter euenire poteſt. ꝑ̄ſe ⁊ directe. ſcd̓o ꝑ accidens ⁊ indirecte. Primo. cūꝑ ſe ⁊ directe datur ab vſurario iniuriam paſſo. tūcvſurarius ſaciſfacere obligat̉. verbi gratiā. paſſuseſt aliquis damnū ꝓpter pecuniā ſibi ꝑ vſuram ablatam. qꝛ ex ea volebat emere ſibi neceſſaria pro ſuſtentatiōe nature. ⁊ ſoluere debita. ⁊ in expoliatiōetalis pecunie incurrit damnū. qꝛ neceſſe fuit ſibi vēdere poſſeſſioneꝫ. vel acciꝑe ab alio pecuniam ſubvſuris. vel qꝛ domū ſuam ꝓpter hoc minus vendidit. aut aliam conduxit ⁊ ſil̓ia. tunc in tali caſu hocdamnū vſurarius reſtituere obligat̉. qꝛ dat cauſaꝫefficacē. Scd̓o modo dat vſurarius damnū iniuriam paſſo ꝑ accidens ⁊ indirecte .ſ. qꝛ nō eſt cōſecutus homo lucrum. qd̓ ex pecunia intendebat: velconſequi potuiſſet. Et tale damnū reſtituere nō tenet̉. Et hec diſtinctio fieri pōt in omnibꝰ habitisꝑ vſuram. ſiue ſint res ex ſe fructificantes. ſiue nō:et maxime apud illos qui tenent ꝙ in vſura tranſferatur dn̄ium. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat s. Ber.ẜm quoſdam de fructibꝰ reſtituendis et intereſſe.vicꝫ ꝙ talia reſpectu vſurarū nō hn̄t locū. Primo.rōne volūtarij. qꝛ ⁊ ſi nō ſit volūtariū ſimpl̓r ē ſaltē voluntariū mixtū ⁊ ꝯdicionatū ex parte mutuum accipientis. Propterea ad nullum damnū inde ſibi ꝓueniens p̄terqͣꝫ ad ſolam vſuram reddendam. ẜm eos: tenet̉. Scd̓o. rōne dn̄ij. Nam vt diꝰcunt dn̄ium vſurariarum rerum vere vſurarij eſtvnde non tenet̉ ad idem numero ſatiſfaciendumſed ad equiualens ſolum. Fur vero vel raptor. autmutui retentor. exquo tranſit tempus ſibi conceſſum. nō habet dn̄ium in re quam debet ⁊ tenet inuito dn̄o. Et ideo tenet̉ ad intereſſe. quia dn̄m vere damnificat in re ſua. et in cōmoditatibus quasex re ſua traxiſſet. Tercio. rōne conſueti modi. ſcꝫqui cōiter obſeruat̉ in vſurarum ſatiſfactiōe. quianunqͣꝫ vidimus vſurarios compulſos ad reſtituēdum. niſi ſolum certum vſure. hec. s. Ber. Quodvidetur valde notabile. qͣꝫqͣꝫ diſtinctio Ale. lom. ſivalde rōnabilis. ⁊ vſurarios ad illam ſeruandaminducendos. Si aūt induci non poſſent. ſerueturiſta vltima. Nota etiam ſingularē theoricā Guil̓.que facit ad totum iſtum titulum ⁊ ad alia. ꝙ in foro penitentiali qn̄ reſtitutio non eſt facienda certeꝑſone. de conſilio eſt. ꝙ omnia illicite acquiſita erogentur in pios vſus. De neceſſitate autem non eſtniſi iudicialis cōdemnatio facta fuerit. vl̓ niſi inqͣtum confeſſori videbit̉. Nam in foro penitentialiquis reſtituere ꝓximo non tenet̉ niſi inqͣꝫtū ipſuꝫdamnificauerit. ſeu condemnatus fuerit. xij. q. ij.fraternitas. Deo autem ſatiſfacere debet ꝓ turpicā ẜm arbitrium cōfeſſoris. Quidam tn̄ hoc dictūlimitant. ⁊ bn̄. ꝙ in foro pnīali quis nō tenet̉ reſtituere niſi qn̄ ius ſpāliter hoc exprimeret: vt eſt infurto. rapina. vſura. ⁊ ſymonia. ⁊ hmōi.¶ Quo aūt ordine ſoluendum ſit creditoribꝰ ex cōtractibus vel quaſi? Rn̄. s. Ber. qui ponit caſumin terminis. Quidam mercator ex diuerſis cauſispluribus obligatus erat. ſed cū talis fregerit ⁊ aufugerit veniunt deponentes qui apud euꝫ aliquadepoſuerant. veniunt vendentes qui ei merces ſuas tradiderant. ⁊ hypothecarij. ⁊ vxores. ⁊ nuruspro ſuis dotibus. ⁊ ſimplices cyrographarij. ⁊ alijſimplices priuilegiatarij qui omnes volunt ſibi reſtitui. Querit̉ ergo quibus primo ſatiſfaciendumſit? Rn̄. ẜm Bal. ꝙ hoc ordine reſtituendum eſt:Primo dn̄is rerum. verbi gratia. deponenti. ſi ſuūextat depoſitum. Scd̓o reſtituentur merces. ſi extant. ei qui illas ꝓ precio nondum habito ſibi tradiderat. ꝙ ſi tamen nūc plus valerent. id plus reddatur ad cōmodum aliorum creditorum. ff. de ac.emp. l. iulianus. §. offerri. ꝙ ſi iam merces venditeeſſent. atqꝫ ex precio illarum alie empte. Iſte nō reſtituentur. quia non ſunt ꝓ precio obligate. ff. dein rem verſo. l. quidam. Et ratio eſt. quia preciumex illis primis mercibus redactum. non erat obli⁊ ꝙ alia debita ligatum ei qui tradiderat. ergo nec merces ex eo em̄pte. Idem dic in ꝑmutatione. quia vbi ſpecies eſtin obligatione. nō ſuccedit alia loco alterius. ff. dever. ſig. l. labeo. Tercio. ceteris paribus preferturdos vxoris. que cenſetur habere hypothecā in bonis mariti. Ideo prefert̉ nedum pretendentibusꝑſonalem obligationem. ſed etiam p̄tendentibustacitam hypothecaꝫ: vt. l. aſſiduis. C. qui po. in pi.ha. Quarto. poſt hypothecas veniunt deponētesſi nō extat eorum depoſitū. ff. depo. l. ſi hoīem. vbipatet ꝙ tali priuilegio nō gaudent qui ſub noīe depoſiti mutuāt ad vſuram. Hypotheca ideo potioreſt. qꝛ ꝑtinet ad rem ipſam. ff. de pac. l. reſcriptum.