Iusnerre inueniat̉ venale ꝓ tanto vel tanto precio. Etmultociēs talia ſtatuta ſunt cōfirmata iuramentoAn ſit obſeruāda? Rn̄. ẜm Monal̓. ꝙ hmōi ſtatuta ⁊ iuramēta ſunt illicita ⁊ nō obſeruāda. cum etiācircūſcripto ſtatuto vel iuramēto: talia obſeruarevel facere intētōe corrupta: illicitū ſit. Et hoc videt̉rōnabile. Secus aūt ſi aliqua bona intentiōe. ⁊ adbonū reipublice: vtputa. habēt vina valde debiliaet corruptiōi obnoxia. q̄ longo tꝑe ſeruari nō pn̄t.Et ſi vina aliunde portarent̉. ſua vina vendi nonpoſſent. ⁊ ſic terra illa graue damnū incurreret.Os. Quid ē ius. quidrigor: quid equitas: et quid diſpēſatio?Rn̄. ẜm Ho. ius eſt ars boni ⁊ equi: cuius merito quis nos ſacerdotes appellat .i. ſacrorūp̄ceptorū miniſtros. Rigor v̓o eſt exceſſus vel auſteritas iuris. aliquotiēs ad terrorem ſcriptus. quiquidē nō eſt ſeruandus: niſi vbi timet̉ ne pctm̄ reducat̉ ad alios ꝑ exemplū: vt in. c. ſed illud. xlv. di.Qn̄qꝫ tn̄ rigor idem eſt qd̓ ſubtilitas iuris. ⁊ ſeruādus eſt. extra de reſti. ſpoli. in lr̄is. Equitas v̓o eſtmediū inter rigorē ⁊ diſpenſationē. Et ſic diffinit̉ēdicendum de ſta.Equitas ē iuſticia: dulcore miſcd̓ie tēperata. Quidſit diſpēſatio dictū eſt sͣ. Diſpenſatio. de hac materia videsͣ. Iudex. j. vbi determinat̉. An iudex debeat ſequi ius: an equitatē.¶ Utrum ea q̄ contra ius fiunt valeant? Rn̄. ẜmanor. in. c. in noīe dn̄i. de teſti. diſtinguēdo. autdiſpoſitio nō eſt penalis: aut ſic. Si nō. regulariteactus eſt nullus: vt in regula q̄ cōtra ius. ⁊ in. l. nōdubium. C. de legi. Et hoc intellige qn̄ lex habet ꝑpetuā cām ꝓhibitōnis .i. rō ꝓhibendi eſt ꝑpetua.Secus ſi tꝑalis. de hoc vides. Impedimentū. xv⁊ in. c. vides. x. di. ⁊ ibi bona glo. Aut diſpoſitio eſtpenalis. Et hic eſt maxima difficultas. Quidā dixerunt ꝙ ꝑ appoſitionē pene ſuſtinet̉ actus. qꝛ lexnō videt̉ tunc ſimpliciter ꝓhibere. ſed vltra ꝓceſſit apponendo penā. Hoc verum: niſi lex inducate alio ſuperiore. ⁊ redire ad irvltra penā actus nullitatem: vt in. l. iubemus. C.lcētia a ſupiore. Etde ſa. ſan. eccl̓. ⁊ in. c. qꝛ ꝓpter. de elec. hec tn̄ opinionō videt̉ placere Bar. in. l. p̄tor. ff. de no. ope. nun.Ie ſpal lallegat. d. l. iubemus. ⁊ multa iura q̄ vltra penā inducunt nullitatē actus. Sed certe poſſet rn̄deri ꝙin illis iuribus lex nō fuit cōtenta pena extrinſeca:ſed etiam voluit inducere nullitatē actus. Panor.tn̄ aliqualiter limitat predicta: dicens ꝙ non ſemꝑex non obſeruantia legis inducit̉ nullitas ipſo iure. ſed quandoqꝫ p̄ſtat cauſam irritandi. quandoqꝫ v̓o ipſo facto irritat. Scire enim debes ꝙ quandoqꝫ lex iubet aliquam ſolennitatem adhiberi tempore cōtractus. ⁊ tunc ſi aliter fiat. actus eſt nullusipſo iure: vt in. c. ſine exceptione. xij. q. ij. et in. d. l.non dubium. ⁊. c. auditis. de elec. ⁊. C. de teſta. hacconſultiſſima. Quandoqꝫ lex iubet aliquam ſolēnitatem adhiberi poſt contractum vel alium actumperfectum. ⁊ tunc ſi illa ſolennitas non interuenit.nō inducit̉ actus nullitatis ipſo iure. ſed non valetin effectum. quia debet annullari niſi aliud expreſſe caueretur in diſpoſitione. Et hoc videt̉ probariin. l. vniuerſa. C. de preci. impera. offe. Pone exemFo. CLV.plum: ſtatutum dicit de quolibet contractu ſoluat̉gabella decem ſolidis ꝓ libra. certe ſi non ſoluiturcōtractus remanet validus: licet poſſit annullari:Quod ꝓcedit etiā ſi lex dicat. al̓s nō valeat. Debetem̄ intelligi non valeat. ſcꝫ in effectu: vt in. d. l. vniuerſa. Secus ſi diceret: nō valeat ipſo iure. vel ipſofacto.Egare. Quid ſi legain. c. filius. de teſta. dicit ꝙ aūt quis letor legauit rem alienam? Rn̄. Panor.gat rem alienam in qua habet aliquod ius. Et indubio videtur ſolum ius legare. quod habet in reEt ſic non debetur extimatio totius rei: vt in. l. ſerui electione. de le. j. Idem ſi teſtator putabat aliqd̓ius habere in ea re: quod tamen extinguebat̉ morte: vt in. l. vxor patrui. ẜm vnum intellectuꝫ. C. dele. Et per hoc poſſet attentari ꝙ ſi teſtator legauitrem alienam ſibi pignoratam: videatur legaſſe iuspignoris quod habebat in re. Aut legat rem ſibi ⁊alteri cōmunem. ⁊ tunc videt̉ legare partem ſuamtm̄. licet dixerit rem meam: vt in. d. l. ſerui. Et hocverum. niſi teſtator dixiſſet. lego totam rem vl̓ verba ſimilia. quia tunc debetur extimatio totius: vtl. iulianus. de le. iij. Et nota Bar. in. l. cum alienā.C. de leg. Aut legat rem omnino alienam. Et tūcaut eſt heredis. ⁊ tunc omnino debetur. nec ſufficit dare extimationem. quia teſtator poteſt legarerem heredis ſicut ꝓpriā: vt eſt pulcer text. in. l. vnūex familia. §. ſi rem. ff. de leg. ij. Aut legat rem alterius qͣꝫ heredis. Et tunc aut ſcienter. ⁊ debetur illares vel eius extimatio: vt. d. l. cum alienam. Dummō ſit talis res cuiꝰ cōmerciū poſſit haberi: al̓s inutile eſt legatum: puta. ſi legatur res ſacra: vel resprincipis. l. apud iul̓. in fi. ff. de le. j. Si v̓o legauitignoranter: tunc aut extraneo: ⁊ non valet legatū.d. l. cum alienam. Aut coniuncte perſone. cui al̓sfuiſſet relicturus. etiā ſi ſciuiſſet. rem alienā ⁊ debet̉extimatio. d. l. cum alienam.Et ex predictis ſoluitur queſtio que nunc de facto accidit. Quedam mulier legauit quandam veſtem alienam. ſcilicet ſoceri cuidam monaſterio ꝓſalutē anime ſue. An valeat: Et dicendum eſt perpredicta ꝙ ſic. Nec obſtat dictū. c. filius. quia licetibi ponantur plures lecture. tamen illa Innocen.eſt verior ⁊ communior: vt intelligatur tex. quando filius legat rē eccleſie alteri eccleſie. Secus quādo legaret in pios vſus rem alienam. que non eſſꝫalicuius eccleſie: vt in caſu noſtro. Et hunc intellectum tenet Glo. in. c. ſi epiſcopus. xij. q. v. vbi Archi. videtur dicere ꝙ ī hoc caſu legatarius poteritagere ad extimationem. Et ꝙ ſaltem debeat̉ extimatio ⁊ valeat legatum: tenent cōiter Soctores ind. l. cum alienam.¶An autem hoc habeat locum in foro canonicoet anime? Panormitanus in dicto. c. filius. dicit.ꝙ communiter doctores tenent ꝙ ſic. licet ipſe teneat contrarium. Sed exquo ipſe dicit. ꝙ communiter docto. aliā tenent opinionem. ⁊ ideo videturtenenda: preſertim quando cōſtat de mente defuncti: puta. quia ſciebat diſpoſitionem iuris ciuilis:cc iiij