Idē de eo qui preſtat ſcalas vel ferramēta ad furtū faciendū tenet̉ ad reſtitutionē.¶ Quid ſi plures raptores ſunt quaſi pares: quianullus inducit alium ad eūdem: nec eſt dominusaliquis alterius: ſed quilibet per ſe vadit? Reſpōdet Monal. ꝙ ſi vadūt inſimul quaſi vnus exercitus: quilibet tenetur inſolidum: quādo vnus ſinealio non auderet ire. vel nō poſſet damnū inferre:quia in tali caſu quilibet iuuat alios ⁊ facit eos fortiores. ⁊ ſunt quaſi ſquame ſeſe p̄mentes: et om̄esſunt cooꝑatores. Si v̓o nō iuerūt ſimul ſed quilibet per ſe faciebat damnū: non ꝓuocans alios addamnū dandū. tunc tenetur quilibet pro eo qd̓ fecit: vel etiam dato ꝙ iuiſſent ſimul. recurrendumeſt ad regulam generalem nunc dictam. Et ſi vnꝰnon intuliſſet damnū ſine alio vel p̄ſentia alioruꝫtunc quilibet tenetur inſolidum. al̓s pro rata damni dati. Et per p̄dicta patet ſo. ad. q. quotidianamPlures furati ſunt vnū lignū quod ſinguli tollere non potuerūt. An teneant̉ inſolidum? Rn̄detIo. de ſan. ꝙ ſic: quādo illud cōtrectare vel tollerevnꝰ ſolus nō poſſet. ff. de fur. l. vulgaris. §. ſi duo.Sed ſi vnus potuiſſet furtum facere ⁊ feciſſet ſinealio. tūc tenet̉ ꝓ ꝑte ip̄m ꝯtingēte.Mutus .i. ille qui videns alium damnificariiniuſte. ⁊ ſcit ꝙ verbo ſuo ſine ꝑiculo ſuo: auxiliuꝫpreſtare poſſet iniuriā patienti: ⁊ tacet. talis quidēhoc damnū ſatiſfacere obligatur ſi tali malo obuiare ex officio tenebatur. Si autē talis ex officio nōtenetur obuiare: licꝫ mortaliter peccet nō obuiādonon tamē reſtituere obligat̉. De hac materia videsͣ. Dn̄s. ⁊ Reſtitutio. iiij.Non obſtans .i. qui nō obſtat damnificātibꝰiniuſte cum poſſit ⁊ ſibi ex officio incūbat. ⁊ ſit ſibimanifeſta iniuria: ad reſtitutionem tenetur: ſicutſunt principes ⁊ rectores qui ex officio tenent̉ iuſticiam cōſeruare: quia redditus quos habent ſuntſtipendia ad hoc inſtituta vt iuſticiā cōſeruēt. vn̄tenent̉ reſtituere.¶ Non manifeſtans .i. qui ſcit vbi res rapta velfurtiua eſt: ⁊ non indicat cum de hoc interrogat̉hic ſimiliter nō tenetur reſtituere: niſi ex officio adhoc teneatur. Poſſet tamē ꝑſona priuata ī hoc caſu teneri ad reſtitutionē quādo legitime productain teſtem occultaret veritatē: quia tūc ex officio tenetur. Et hoc voluit Sco. in. iiij. diſt. xv. ꝙ requiſitus in iudicio: vbi poſſet ſententialit̓ reſtitui resdomino ſuo: et tamē dicendo veritateꝫ nō īminetſibi ꝑiculum ſui ſtatus vel ꝑſone: quia tūc teneturinſolidū ad reſtitutionē. al̓s ſecus vbi tali teſti immineret ꝑiculum ⁊cͣ.Utrū autem ementes de rebus ex rapina teneant̉ ad reſtitutionē? Rn̄det. S. Ber. ꝙ aut talia quis emit mala fide aut bona. Si pͥmo modotunc aut ſciebat: aut credebat eſſe rapinam: autnon probabiliter credebat eſſe rem iuſtam: aut nihil de hoc cogitabat. Primo caſu ſi ſciebat vl̓ probabiliter credebat illam eſſe rapinam: tūc ſex modis grauat̉ emptor. Primo quia ſemper rem reſtituere obligatur. nec liberatur vendendo vel qualitercunqꝫ alienando. nec amiſſione vel morte rei:Reſtitutio. vij.nec ſi auferat̉ violēter aut inſcienter de vſu cadatſeu quocūqꝫ alio interueniente caſu: quin reſtituere teneatur precium. vnde emens furtum: ſempertenetur de caſu fortuito: niſi in vno caſu. puta ſi rēdomino tempore ⁊ loco congruo obtulerit. et illereciꝑe noluiſſet. tūc quideꝫ emptor purgaſſet moram. ff. de cōdi. fur. l. in re furtiua. Secūdo tenet̉reſtituere omnes fructus perceptos. et qui intermedio tempore percipi potuerunt. extra de reſti.ſpo. grauis. Et ẜm Ray. intellige fructus qui ſuꝑſunt deductis expēſis que fiunt gratia fructuumquerēdorum congregandorū. ⁊ conſeruandorumque deducunt̉ tam a male qͣꝫ a bone fidei poſſeſſore. ff. de peti. here. l. ſi a domino. Tercio quia reſtituenda eſt res ẜm optimum eius ſtatum. puta ſitempore emptionis vel venditionis vel intermedio tempore plus valuit: iuxta illud preciuꝫ debetreſtitui. dicto. c. grauis. Hoc tamen ẜm quoſdaꝫintelligendum eſt quādo res non habetur: ſed dicunt ſufficere: ſi res habetur ꝙ reſtituat eque bonam ſicut erat quando fuit ablata. Quod intelligunt quidaꝫ verum: niſi medio tempore res plusvaluerit. ⁊ illo tempore interfuerit domino rem ſibi traditam fuiſſe: quia forte vendidiſſet vel vſusfuiſſet. Ex cuius carentia oportuit eum aliaꝫ emēre. nam tunc tenetur ad omne intereſſe domino.Et ideo non liberatur dando rem eiuſdem bonitatis qualis erat tempore quo abſtulit. Quod eſtrationabile ⁊ notandū. Item ẜm Ray. ſi res melior facta eſt poſtꝙͣ illam alteri vendidit. teneturetiam ad reſtitutionem pluris. dicta. l. in re furtiderate expenſe repua. Et hoc etiam intelligi debet de ſecūdo ⁊ tereio⁊ vltra emptore malefidei. Quarto quia nō poteſta domino rei repetere precium: quod etiam de rededit: poſtqͣꝫ deprehendit rem eſſe ip̄ius. C. d̓ fur.in ciuilem. Nec ſe poteſt defendere ratōne ſtatutiſuper hoc editi. Cum tale ſtatutum ſit contra deūviij. diſt. que contra. Quinto quia nō poteſt agere contra venditorem de precio ſibi dato. Obſtatenim ſibi turpitudo ſua. Et hoc niſi expreſſe cauerit. x. q. ij. hoc ius. Tamen ẜm Alexā. de alexand̓.talis poteſt rem emptam reſtituere vendenti: vtrecipiat precium quod de illa dedit. Sexto qꝛ perdit expenſas factas voluntarias. nam talis cōtractando rem alienam: furtum cōmittit. Et fur ſemper eſt in mora. ff. de condi. fur. ſi pro fure. Et ẜmhoc. equus furto ſublatus: quātūcunqꝫ ⁊ quātiſcunqꝫ expenſis a fure melioratus: reſtituēdus eſt.Quibuſdam tamē ⁊ ſatis diſcrete apparet ꝙ licetin forinſeco foro ⁊ ciuili equus talis ſit taliter reſtituendus. tamen de equitate naturalis iuris ⁊ ꝯſcientie bone videtur dicendum ꝙ iſte reſtituere debeat furi intereſſe rationabilium expenſaruꝫ. perquas equus melioratus eſt: niſi pro quanto per eiuile iudiciū eſſet inflictum furi illi in penam. Idēquoqꝫ de conſimilibus dicendum eſt. ConcordatRay. Secundo autem ſi rapine emptor non probabiliter credebat eſſe rem iuſtam cum p̄cedentibus: in predictis ſex ſociandus eſt. verbi gratia.fuit ductus ignorantia iuris. ſcilicet quia licꝫ crederet rem eſſe raptā. nō tamē credebat ꝙ illā eme